Αφηγήματα πολέμου: Αθήνα και Λευκωσία έχασαν μια ευκαιρία να εγείρουν το θέμα της τουρκικής κατοχής  στην Κύπρο και  αυτό  της τουρκικής απειλής ενάντια στα ελληνικά νησιά του Αιγαίου

ΣΚΙΤΣΟ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΓΚΟΥΜΑ

Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ

Ο πόλεμος στην Ουκρανία παράγει πολλαπλά αφηγήματα για τα οποία θα χαμογελούσε ο Θουκυδίδης. Η ανάλυση των γεγονότων  γίνεται εν πολλοίς με οπαδικά συνθήματα, και με την δαιμονοποίηση αυτών που δεν είναι αρεστοί. Ο πολιτικός αναλυτής δεν είναι βέβαια ιστορικός αλλά οφείλει να υιοθετεί στην ανάλυσή του την θουκυδίδεια μέθοδο μιας κάποιας  αποστασιοποίησης από την δική του υποκειμενική συναισθηματική οπτική γωνία. Τα γεγονότα δεν πρέπει να αναλύονται μονόπλευρα  από τη σκοπιά του ενός ή του άλλου πρωταγωνιστή τους. Υπάρχουν κάποιες παράμετροι που οφείλουμε να λάβουμε υπόψη μας στην ανάλυση και αυτές είναι το διεθνές δίκαιο, τα γεωπολιτικά δεδομένα και τα οικονομικά συμφέροντα. Στη βάση του διεθνούς δικαίου ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι εισβολή σε μια ανεξάρτητη χώρα. Στη βάση των γεωπολιτικών δεδομένων η Δύση και ειδικά οι ΗΠΑ συμπεριφέρθηκαν απέναντι στη Ρωσία με τρόπο που απειλούσε την ίδια την ασφάλειά της. Σε επίπεδο οικονομικών συμφερόντων οι Αμερικανοί έσπρωξαν την Ευρώπη σε ένα δρόμο που την  ζημιώνει  αλλά εξυπηρετεί τα δικά τους συμφέροντα (κατάκτηση της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς και εκτοπισμός των Ρώσων, αύξηση των πωλήσεων όπλων και ενίσχυση του αμερικανικού στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος).

Με βάση  τα παραπάνω, τα αφηγήματα πολέμου που ακούονται, τα οποία παρουσιάζονται ως αφηγήματα αρχών, είναι κενά νοήματος. Εδώ ισχύει η ρήση του Μαρξ, όχι του Κάρολου, αλλά του άλλου του Αμερικανού  κωμικού, του Γκράουτσο: «“Αυτές είναι οι αρχές μου. Και αν δεν σας αρέσουν…εντάξει, έχω κι άλλες”! Με άλλα λόγια, οι αρχές είναι το περιτύλιγμα των στυγνών συμφερόντων. Πάρτε τα αφηγήματα για παράδειγμα που αναφέρονται στη δημοκρατία, την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τις μέρες αυτές οι Αμερικανοί προσέγγισαν δύο χώρες στις οποίες έχουν επιβάλει εξουθενωτικές  κυρώσεις και τις οποίες κατηγορούσαν για όλα τα κακά της οικουμένης. Προσέγγισαν την Βενεζουέλα του Μαδούρο και το Ιράν, ξέχασαν αυτά που τους έσερναν και τις απόπειρες ανατροπής των καθεστώτων τους και προσπαθούν να τα βρουν μαζί τους για να χρησιμοποιήσουν το πετρέλαιό τους εναντίον της Ρωσίας. Στην περίπτωση του Ιράν φαίνεται ότι αντιτάχτηκε το Ισραήλ και μάλλον δεν προχωρά η προσέγγιση. Στην περίπτωση της Βενεζουέλας διεξάγονται ήδη διαπραγματεύσεις. Κάπως έτσι ξεχάστηκε και η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα που κατηγορούνταν ότι παραβίαζαν οι δύο χώρες και υπερίσχυσαν τα οικονομικά συμφέροντα. Στην πλάστιγγα δε αυτών των συμφερόντων, θεωρήθηκαν  το Ιράν και η Βενεζουέλα μικρότερο κακό από τη Ρωσία. Όσο δε για τον πρόεδρο που οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να επιβάλουν στη Βενεζουέλα και τον είχαν μάλιστα αναγνωρίσει, τον Χουάν Γκουαϊδό, έμεινε στα αζήτητα της ιστορίας. Ή μάλλον τον αφήνουν δώρο στον Μητσοτάκη που ήταν η πρώτη μεγάλη του διπλωματική επιτυχία, η συνάντηση που είχε μαζί του όταν έγινε πρωθυπουργός  και η αναγνώρισή του ως προέδρου της Βενεζουέλας, στη θέση του Μαδούρο.

Υπάρχουν και αυτοί, από ελληνικής πλευράς, που καταδικάζουν την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αλλά ενοχλούνται όταν υπενθυμίζεται ταυτόχρονα και η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο. Δεν είναι η ώρα λένε  για τέτοιες αναφορές, γιατί αυτό αδυνατίζει τη στήριξή μας στην Ουκρανία. Αυτό που ενοχλεί  βέβαια είναι ότι η εισβολή της Τουρκίας στην  Κύπρο είχε τις ευλογίες των Αμερικανών και του ΝΑΤΟ, ενώ ακόμη και σήμερα οι Αμερικανοί αρνούνται να χρησιμοποιήσουν τους όρους εισβολή και  κατοχή για την περίπτωση της Κύπρου. Η δε Ευρωπαϊκή Ένωση αρνήθηκε να επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία που κατέχει έδαφος χώρας που είναι μέλος της. Δύο μέτρα και δύο σταθμά. Έφτασαν μάλιστα κάποιοι να μιλούν, στην περίπτωση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ακόμη και επίσημα χείλη στην Αθήνα, αλλά και στη Λευκωσία, ότι πρόκειται για τον πρώτο πόλεμο σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σοβαρά; Ξεχνούν ότι μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, την πρώτη σε ευρωπαϊκό  έδαφος μεταπολεμικά, ακολούθησε ο πόλεμος της Γιουγκοσλαβίας, οι ανελέητοι βομβαρδισμοί της, η διάλυσή της, και η δημιουργία στην περιοχή ακόμη και προτεκτοράτων; Είναι όλα αυτά άλλοθι για την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία; Όχι ασφαλώς. Αλλά ούτε και η ελαστική μνήμη για την κατοχή της Κύπρου και τους πολέμους της Δύσης  βοηθά σε τίποτε τον ουκρανικό λαό.

Ελλάδα και Κύπρος έχουν συμβατικές υποχρεώσεις που απορρέουν, της μεν πρώτης από τη συμμετοχή της στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, της δε δεύτερης  από τη συμμετοχή της στην ΕΕ. Καμιά όμως υποχρέωση δεν είχε η Ελλάδα να στείλει όπλα στην Ουκρανία όπως το έκανε ο Μητσοτάκης, χωρίς καν να συμβουλευτεί τον υπουργό Εξωτερικών του. Και δεν είναι όλες οι νατοϊκές χώρες που έστειλαν όπλα στην Ουκρανία. Στην περίπτωση δε της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 17 από τις 27 χώρες δεν έστειλαν όπλα. Ας δούμε δε τι κάνουν, σε αντίθεση με τον υπερβάλλοντα ζήλο της Αθήνας να αντιπαρατίθεται εχθρικά στη Μόσχα,  δύο άλλες χώρες, το Ισραήλ και η Τουρκία. Όχι μόνο κράτησαν διαύλους επικοινωνίας με την Μόσχα και αρνούνται την δαιμονοποίηση  του Πούτιν, αλλά συνομιλούν μαζί του, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ πήγε μάλιστα και στην Μόσχα, και διαμεσολαβούν ανάμεσα στην Ουκρανία και την Ρωσία. Όλοι αυτοί που μιλούσαν για απομόνωση του Ερντογάν και της Τουρκίας  διαψεύδονται παταγωδώς. Ο Ερντογάν όχι μόνο συνομιλεί με τον Πούτιν και τον Μπάιντεν αλλά από την Άγκυρα παρελαύνουν ξένοι ηγέτες από τον πρόεδρο του Ισραήλ ως τον Γερμανό καγκελάριο που θα πραγματοποιήσει επίσκεψη στην Άγκυρα.

Αθήνα και Λευκωσία έχασαν μια ευκαιρία να εγείρουν το θέμα της τουρκικής κατοχής  στην Κύπρο και  αυτό  της τουρκικής απειλής ενάντια στα ελληνικά νησιά του Αιγαίου. Δυστυχώς οι πολιτικές ελίτ σε Αθήνα και Λευκωσία παρουσιάζονται κατώτερες των περιστάσεων σε αντίθεση με αυτές του Ισραήλ και της Τουρκίας.

*Πανεπιστημιακός, συγγραφέας της μυθιστορηματικής τριλογίας ΝΟΜΑΔΑΣ, Αθήνα, Εκδόσεις Βακχικόν, 2017-2019. Τώρα κυκλοφορεί και το νέο του μυθιστόρημα,  ΓΡΑΜΜΑ ΣΤΟΝ ΑΝΤΩΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ/ΣΤΟ ΥΦΑΝΤΟ ΤΟΥ ΄21, από τον ίδιο εκδοτικό οίκο.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.