Από τη Γλασκώβη στα Απάτητα Βουνά… Η αποτελεσματική προστασία των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας, σεβαστή ακόμα και από συντηρητικές κυβερνήσεις.

Του ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΣΙΜΙΛΛΗ

Την είδηση μπορεί να τη χάσαμε όταν πρωτοβγήκε στην πρόσφατη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή στη Γλασκώβη. Ίσως κέρδισαν την προσοχή μας όσα μεγαλεπήβολα εξαγγέλθηκαν από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας για τον περιφερειακό ρόλο που η Κύπρος θέλει να διαδραματίσει ενάντια στην κλιματική κρίση. Αυτά έχουν κιόλας απομυθοποιηθεί επιβεβαιώνοντας πώς ακριβώς δεσμεύονται ο Κύπριος Πρόεδρος και οι συνεργάτες του (βλ. Ακάμας, αυτοκινητόδρομοι μέσα από πάρκα αλλά και αποφάσεις σε ιεραρχικές προσφυγές). Εκείνο που σχεδόν χάσαμε ήταν οι εξαγγελίες του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Θα πείτε, κι αυτές εξαγγελίες είναι, τέτοιες ακούμε πολλές σε διεθνείς συνάξεις. Να όμως που μια τουλάχιστον από αυτές μπαίνει σε πορεία εφαρμογής με τη δημοσίευση της σχετικής απόφασης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Το ειδικό πρόγραμμα, με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο, μιλά για «Απάτητα Βουνά». Η είδηση (βλ. Το Βήμα, 1.1.2022) επεξηγεί πως με το καθεστώς αυτό, στο οποίο αναφερόταν η πρωθυπουργική εξαγγελία στη COP26, απαγορεύεται η διάνοιξη οποιουδήποτε δρόμου και η κατασκευή κάθε τεχνητής επιφάνειας! Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Γιώργος Αμυράς προέβαλε με σαφήνεια το θέμα κατά τη συζήτηση των προϋπολογισμών εξηγώντας πως «ούτε νέοι δρόμοι ή παλιοί πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ή να διανοιχθούν ούτε τεχνητές πλατφόρμες θα κατασκευαστούν» υπογραμμίζοντας πως αυτό αποτελεί μια ευρωπαϊκή πρωτοπορία. Eύλογα προκύπτει το ερώτημα: Κι αν έχουν δοθεί άδειες για έργα, τι θα γίνει; Συχνό είναι το ερώτημα αυτό στην Κύπρο όπου η πρακτική της δημιουργίας τετελεσμένων και η απειλή για διεκδίκηση αποζημιώσεων είναι το «επιχείρημα» που χρησιμοποιούν όσοι, με τις αποφάσεις τους ή τις παραλείψεις τους, δημιουργούν ποικίλα τετελεσμένα με τρόπο που η πρώτη παρανομία ή παρατυπία απoτελεί άλλοθι και δικαιολογία για την επόμενη! Ο υφυπουργός απάντησε με  σαφήνεια πως «Αν έχει δοθεί άδεια για έργο εκεί, δεν θα προχωρήσει. Θα σταματήσει το έργο. Θα υπάρχει απαγόρευση διάνοιξης δρόμων, με στόχο τα βουνά να μείνουν απάτητα…». Είναι αναμφισβήτητο πως αυτή η απόφαση ανοίγει δρόμους, όχι στα «Απάτητα Βουνά», αλλά στα θέματα προστασίας ευαίσθητων περιοχών και οικοσυστημάτων. Το πρόγραμμα στηρίζεται σε μια λεπτομερή επιστημονική μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και της οργάνωσης «Πίνδος Περιβαλλοντική». Σύμφωνα με τη μελέτη, οι δρόμοι σχετίζονται με όλες τις κύριες απειλές για την απώλεια της βιοποικιλότητας και υποβάθμισης της λειτουργίας των οικοσυστημάτων, δηλαδή την αλλαγή της χρήσης γης, την εξάντληση των φυσικών πόρων, την κλιματική αλλαγή, τα ξενικά είδη και τη ρύπανση.

Η επιστημονική υπεύθυνη της έρευνας, καθηγήτρια του Τμήματος Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών, Βασιλική Κατή επισημαίνει πως «Κάθε πολιτική απόφαση πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις. Η πολιτική των απάτητων βουνών είναι μια τέτοια περίπτωση» προσθέτοντας πως πρόκειται για «μια πρωτοποριακή πολιτική της Ελλάδας στη σωστή κατεύθυνση. Σταματώντας την εισχώρηση των δρόμων στα παρθένα οικοσυστήματα αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα στη ρίζα του: εμποδίζουμε την αλλαγή χρήσης γης και τον κατακερματισμό των οικοσυστημάτων… Τα ‘απάτητα βουνά’ δεν νοούνται ακριβώς απάτητα από ανθρώπου πόδι, καθώς όλες οι ήπιες δραστηριότητες όπως η κτηνοτροφία ή ο τουρισμός επιτρέπονται, αλλά μάλλον απροσπέλαστα από αυτοκίνητα και μηχανές. Νομίζω δε πως έχουν τεράστια δυναμική να αποτελέσουν διεθνείς οικοτουριστικούς προορισμούς» (βλ. Τύπος Ιωαννίνων και typos-i.gr).

Με όλα αυτά δεν σημαίνει πως μια τέτοια πρωτοποριακή επιλογή είναι προς πλήρη αντιγραφή στην περίπτωση του Ακάμα. Άλλωστε η δημιουργία Εθνικού Πάρκου διεθνών προδιαγραφών στη Χερσόνησο δεν είναι πρωτοποριακή αφού ως δέσμευση της Κυπριακής Κυβέρνησης (που την αθέτησε κι αυτή!) υφίσταται για μερικές δεκάδες χρόνια τώρα. Το κύριο μήνυμα είναι πως η αποτελεσματική προστασία των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας, σεβαστή ακόμα και από συντηρητικές κυβερνήσεις, πάντα στη βάση μελετών. Κι εδώ διαπιστώνουμε μια ουσιαστική διαφορά στην προσέγγιση μεταξύ των δυο κυβερνώντων κομμάτων που ιδεολογικά ταυτίζονται.

Εμείς εδώ, δεν χρειαζόμαστε μελέτες κι όσες έγιναν, ήδη από τη δεκαετία του ΄90 (!) τις αχρηστεύσαμε… Προκηρύξαμε προσφορές για δρόμους μέσα στο λεγόμενο «Εθνικό Δασικό Πάρκα Ακάμα» και κόμβους και αναψυκτήρια (αυριανά εστιατόρια με γάμους, βαπτίσεις και άλλα πανηγύρια). Μάς είπαν πως πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι που τελικά  δεν θα γίνουν εκεί καταστήματα σουβενίρ που, κι αυτά εκτός λογικής, χωροθετήθηκαν εκεί. Πρέπει ακόμα να είμαστε, λέει, χαρούμενοι και γιατί δεν θα ασφαλτοστρωθούν οι δρόμοι. Σε λίγο θα μας πουν πως πρέπει να χαρούμε και για κάποιες εκπτώσεις στις παραμένουσες καταστροφικές «αναπτύξεις» πολύ πέραν των υφιστάμενων (και κατά 80% άδειων) ζωνών γύρω από τις κοινότητες.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός, σε σύντομη χριστουγεννιάτικη εξόρμησή του στα Ζαγοροχώρια στην Ήπειρο, βρέθηκε μια δρασκελιά από την Τύμφη, ένα από τα έξι «Απάτητα Βουνά» που μια βδομάδα πριν τέθηκαν σε καθεστώς απόλυτης προστασίας. Σκεφτήκατε μια επίσκεψη του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας στις κοινότητες του Ακάμα χριστουγεννιάτικα, για επίσκεψη στην περιοχή μετά την κήρυξη της Χερσονήσου σε Εθνικό Πάρκο διεθνών προδιαγραφών; Ατυχώς, είναι τα καταστροφικά για τη Χερσόνησο κυβερνητικά σχέδια που θέλει να ευλογίσει λίγο πριν τις προεδρικές εκλογές για τις οποίες εργάζεται από καιρό η προεδρική αυλή…

Κάποιοι συνειρμοί μάς πάνε 34 και κάτι χρόνια πριν, στην πρώτη Πανελλαδική Συνδιάσκεψη Περιβαλλοντικών και Οικολογικών Οργανώσεων στο Τσεπέλοβο όπου βρεθήκαμε μια πενταμελής αντιπροσπεία των Φίλων του Ακάμα (Αύγουστος 1987) για να μιλήσουμε για τον αγώνα μας που μόλις είχε ξεκινήσει. Επισκεφτήκαμε και τα άλλα Ζαγοροχώρια, τα γιοφύρια, το φαράγγι του Βίκου (χωρίς λατομικές επεμβάσεις). Οι κοινότητες ξεκινούσαν τη δική τους ανάπτυξη με σεβασμό σε αυτά που η φύση προίκισε την περιοχή, με τρόπο φιλικό στο περιβάλλον και τους ανθρώπους, τους δικούς τους και τους επισκέπτες. Ο δήμαρχος Ζαγορίου δήλωσε πως, σε λίγες μέρες, ολόκληρη η περιοχή των Ζαγοροχωριών θα ανακηρυχθεί από την UNESCO ως τόπος φυσικού κάλλους και πολιτιστικής κληρονομιάς. Άντε, και στα δικά μας!

——- Κυριάκος Τσιμίλλης —— ktsimillis@cytanet.com.cy —–– 9 Ιανουαρίου 2022———

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.