Αξιοποίηση της ΕΕ για το Κυπριακό

Οι σημαίες της Ε.Ε. και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Φωτογραφία Αρχείου

Του ΓΙΑΝΝΑΚΗ Λ. ΟΜΗΡΟΥ

Υπάρχει κανένας στην Κύπρο που να διαφωνεί με το πασίδηλον ότι η μεγαλύτερη πολιτική και διπλωματική κίνηση από την εποχή της τουρκικής εισβολής ήταν ο ευρωπαϊκός μας προσανατολισμός με την υποβολή αίτησης για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση και η επίτευξη τελικά του στόχου της ευρωπαϊκής μας ενσωμάτωσης; Έστω και αν υπάρχουν δικαιολογημένα παράπονα για μη πλήρως ικανοποιητικές θέσεις και παρεμβάσεις της Ένωσης σε ό,τι αφορά το Κυπριακό. Το πολυσήμαντο της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης της Κύπρου καταδεικνύεται και επιβεβαιώνεται αν προς στιγμή υποθέταμε ότι δεν ακολουθούσαμε την ευρωπαϊκή πορεία. Σε μια τέτοια περίπτωση με δεδομένη την τουρκική αδιαλλαξία και τη συνεχή της κλιμάκωσης, θα βρισκόμασταν σε μια κατάσταση αμηχανίας και ακινησίας χωρίς το ενδεχόμενο οποιωνδήποτε προοπτικών γύρω από το Κυπριακό.

Ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός και η τελική ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. άνοιξαν προοπτικές και δυνατότητες για το μέλλον της Κύπρου και την επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Κι αυτό γιατί τόσο η διαδρομή προς την Ε.Ε. όσο και η ενσωμάτωση σε αυτήν αναμφίβολα επενεργούν ως πίεση προς την Τουρκία προς την κατεύθυνση της λύσης που θα λαμβάνει υπ’ όψιν την κοινοτική έννομη τάξη.

Με την προϋπόθεση βέβαια ότι ως Κυπριακή Δημοκρατία και ελληνοκυπριακή πλευρά θα αξιοποιούμε την ευρωπαϊκή μας ιδιότητα, την ιδιότητα του κράτους-μέλους, προς αυτή την κατεύθυνση.

Ιδιαίτερα η επιθυμία της Τουρκίας να επιδιώκει αναβάθμιση των σχέσεών της με την Ε.Ε. της δημιουργεί ένα πλέγμα ασφυκτικών αδιεξόδων που συνδέονται με το Κυπριακό.  Ας θυμηθούμε την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 2005 για τις υποχρεώσεις της Τουρκίας, τις λεγόμενες κυπρογενείς. Όπως και την παρόμοιου περιεχομένου «αντιδήλωση» της Ε.Ε. της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005. Είναι προφανές ότι αποτελεί ανωμαλία για την Ε.Ε. μια υποψήφια χώρα να κατέχει στρατιωτικά τμήμα μιας χώρας-μέλους όπως είναι η Κύπρος, να αρνείται να την αναγνωρίσει, να αρνείται την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και αεροπλοΐα και να ασκεί βέτο για τη συμμετοχή της σε Διεθνείς και Περιφερειακούς Οργανισμούς. Εκ των πραγμάτων και ανεξάρτητα από τις προθέσεις ορισμένων κρατών-μελών, η Τουρκία βρίσκεται και θα βρίσκεται σε δυσχερέστατη θέση όσο το Κυπριακό παραμένει άλυτο και όσο εξακολουθεί η ίδια να επιδιώκει ομαλοποίηση και αναβάθμιση σχέσεων με την Ε.Ε.  Αυτό βέβαια προϋποθέτει ότι Κύπρος και Ελλάδα θα τηρούμε μια σθεναρή στάση έναντι της στρεψόδικης συμπεριφοράς της Τουρκίας και αν καταστήσουμε σαφές στους Ευρωπαίους εταίρους μας ότι δεν πρόκειται να συναινέσουμε σε εκπτώσεις και δεν θα στέρξουμε σε συναλλαγές αναφορικά με την εκπλήρωση των προς την Κύπρο ευρωπαϊκών υποχρεώσεων της Τουρκίας. Υπό αυτή την έννοια τα προσεχή Ευρωπαϊκά Συμβούλια ενέχουν μια ιδιαίτερη κρισιμότητα για την εθνική μας στρατηγική. Κύπρος και Ελλάδα θα πρέπει να αναλάβουμε τις ιστορικές μας ευθύνες. Γιατί σε αντίθετη περίπτωση είναι ορατός ο κίνδυνος πλήρους αποδυνάμωσης και αναποτελεσματικότητας της εθνικής στρατηγικής όπως αυτή διαμορφώθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 για αξιοποίηση της ευρωπαϊκής διάστασης του Κυπριακού.

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα πρέπει να δοθεί, αλλά και να υπάρξει επιμονή, στην υλοποίηση της θέσης των «27» όπως αυτή εκφράστηκε από τον Τζοσέφ Μπορέλ για καταδίκη της πρόσφατης τουρκικής πρόκλησης στα Βαρώσια και κυρίως η επιτακτική προτροπή για την «αναστροφή» της.

Με πλήρη συνείδηση των δυσχερειών που δημιουργούνται για να συνεχίσει η Τουρκία την προσπάθεια διαφυγής από τις υποχρεώσεις που της έχουν ανατεθεί, το καθήκον μας είναι να ενεργοποιήσουμε όλες μας τις δυνάμεις σε Κύπρο και Ελλάδα, να διαμορφώσουμε συμμαχίες μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο αξιοποιώντας την ταύτιση συμφερόντων με χώρες-μέλη της Ε.Ε. για να επιτύχουμε τον κεντρικό τελικό μας στόχο. Να υποχρεωθεί δηλαδή η Τουρκία να συναινέσει σε λύση δίκαιη, δημοκρατική και συμβατή με τις αρχές του διεθνούς και του ευρωπαϊκού δικαίου.

Προϋπόθεση, όμως, για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας είναι να δοθεί το μήνυμα ότι δεν θα διστάσουμε να χρησιμοποιήσουμε πλήρως τα δικαιώματα που μας παρέχει η ιδιότητα του κράτους-μέλους της Ε.Ε. για να ανακόψουμε -εφόσον αυτό απαιτείται από τη συμπεριφορά της- την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Επίδειξη ανοχής προς μια κατά συρροήν και κατ’ εξακολούθησιν κακόπιστη άρνηση της Τουρκίας να συμμορφωθεί θα οδηγήσει σε κατάρρευση ολόκληρης της εθνικής στρατηγικής των τελευταίων τριάντα χρόνων. Πέραν των πιο πάνω, ήρθε η ώρα για ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών εντός Ε.Ε. Ωρίμασε πλέον ο καιρός για ανάληψη κοινής δράσης (joint action) της Ε.Ε. Αυτό πρέπει να είναι το επόμενο μεγάλο βήμα, ο επόμενος μεγάλος στόχος στο πλαίσιο της αξιοποίησης της ευρωπαϊκής ιδιότητας της χώρας μας.

Με δεδομένο ότι «η Ένωση μπορεί με κοινή δράση να επιδιώξει τους στόχους της κοινής εξωτερικής πολιτικής», όπως προβλέπουν οι ευρωπαϊκές συνθήκες, θα μπορούσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να πάρει συγκεκριμένες αποφάσεις που θα δρομολογούν την ενεργό ανάμιξη στις προσπάθειες λύσης του Κυπριακού. Τέτοιες αποφάσεις θα μπορούν να είναι οι πιο κάτω:

– Να ορίσει συντονιστή για το Κυπριακό με συγκεκριμένο ρόλο στις προσπάθειες λύσης. Συντονιστή που βέβαια θα είναι ορατός και όχι αόρατος όπως μέχρι τώρα.

– Να προωθήσει σχεδιασμούς και μέτρα που θα οδηγούν σε κοινές εκδηλώσεις και προγράμματα συνεργασίας Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων υπό την ευθύνη και την αιγίδα της Ε.Ε. και με τη στήριξη της Κυπριακής Κυβέρνησης.

– Να προγραμματίσει τη συζήτηση του Κυπριακού σε επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με τελικό στόχο την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου περιγράμματος βασικών αρχών λύσης, στηριγμένου στο κοινοτικό δίκαιο. Το σχέδιο αυτό θα μπορεί να συζητηθεί σε μια επί τούτω Ευρωπαϊκή Διάσκεψη. Κορυφαία συνεισφορά της Ε.Ε. θα μπορούσε να είναι η πρόταση ένταξης της Κύπρου σε ένα ευρωπαϊκό συλλογικό  σύστημα ασφάλειας που θα εγγυάται την ανεξαρτησία και κυριαρχία του κυπριακού κράτους. Μια τέτοια δέσμη πρωτοβουλιών, πέραν του ότι θα καταστήσει την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας άμεσα συνδεδεμένη με τη λύση του Κυπριακού, θα ενισχύσει τον ευρύτερο πολιτικό ρόλο της Ε.Ε. σε μια περιοχή ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και εξαιρετικά κρίσιμων συμφερόντων όπου η Ένωση έχει κάθε λόγο να επιδιώξει διαμόρφωση συνθηκών ασφάλειας, σταθερότητας και συνεργασίας. Περιττό να τονιστεί ότι οι όποιες πρωτοβουλίες και κινήσεις της Ε.Ε. προς την κατεύθυνση λύσης του Κυπριακού δεν θα βρίσκονται σε αντίθεση με τις προσπάθειες του ΟΗΕ αλλά θα τις συμπληρώνουν και θα τις ενισχύουν. Ο καθορισμός ενός χάρτη διαδρομής σε αυτή την περίπτωση θα υποχρεώνει την Τουρκία να προχωρά σε συγκεκριμένα βήματα προόδου στο Κυπριακό.

Με νηφαλιότητα και ψυχραιμία και με συνεκτίμηση όλων των δεδομένων όπως αυτά θα διαμορφωθούν από τη συμπεριφορά της Τουρκίας να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις με γνώμονα το εθνικό συμφέρον, όπως αυτό εκφράζεται από τον μεγάλο στόχο της λύσης.

*Πρώην Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *