Χριστόδουλος Γαλατόπουλος – Mορφή εμβληματική, σημάδεψε την εποχή του, άφησε τα χνάρια του σε αυτόν τον τόπο για τον οποίο αγωνίστηκε, άφησε μια εθνική και πολιτιστική κληρονομιά

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη

Είμαι ευτυχής που έστω και αργά τιμάται ο Πάφιος αγωνιστής και ποιητής Χριστόδουλος Γαλατόπουλος.

Ήμουν ίσως ο πρώτος, σε μια εποχή που το ποιητικό του έργο ήταν ελάχιστα γνωστό, όταν μαθητής στο Κολέγιο Πάφου, πριν από μερικές δεκαετίες, έκανα μια διάλεξη για τη ζωή και το έργο του Γαλατόπουλου. Διευρυμένη σε μελέτη, η διάλεξη αυτή δημοσιεύτηκε πρωτοσέλιδη σε συνέχειες στην εφημερίδα «Αγών» της Πάφου που εξέδιδε τότε ο φίλος δικηγόρος Γεώργιος (Κοκής) Ιωαννίδης, και ο ίδιος αγωνιστής της ΕΟΚΑ και μετέπειτα υπουργός στις Κυβερνήσεις του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, διαπραγματευτής στο Κυπριακό και παρ΄ολίγον Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αν την τελευταία στιγμή δεν τον είχε εγκαταλείψει το ΑΚΕΛ για χάρη του Γιώργου Βασιλείου. Η μελέτη έφερε τον τίτλο «Χριστόδουλος Γαλατόπουλος, ο ποιητής του πόνου και της αγωνίας». Είχα τη χαρά να συναντήσω τότε την εν ζωή σύζυγό του που με προμήθευσε τα βιβλία του και μου έδωσε στοιχεία για τη ζωή και τους αγώνες του.

Η μελέτη αυτή παραμένει άγνωστη στους μετέπειτα μελετητές του έργου του. Αυτή είναι η τύχη μελετών που δεν προβλήθηκαν επικοινωνιακά αλλά και επειδή παραμένει θαμμένη σε μια εφημερίδα. Ίσως κάποτε δημοσιευτεί σε βιβλίο με άλλες διάσπαρτες μελέτες μου σε εφημερίδες και περιοδικά. Μελέτες της πρώιμης νιότης, κριτικές αποτιμήσεις, καθώς και συνεντεύξεις με προσωπικότητες των Ελληνικών Γραμμάτων, όπως ο Μυριβήλης, ο Θεοτοκάς, ο Κόντογλου, ο Παπανούτσος και άλλοι.

Αντιγράφω από το μαθητικό μου πόνημα της εποχής εκείνης:

«Αν ο Βασίλης Μιχαηλίδης είναι ο μεγάλος εθνικός βάρδος της Κύπρου, αν ο Δημήτρης Λιπέρτης είναι ο ειδυλλιακός μας ποιητής,, αν ο Ιωάννης Περδίος είναι ο Σουρής της Κύπρου, ο Χριστόδουλος Γαλατόπουλος είναι ο αγνός ιδεολόγος, ο τίμιος πατριώτης, ο ήρωας ποιητής που έγραψε τα ποιήματά του με το ίδιό του το αίμα…

»Ο Χριστόδουλος Γαλατόπουλος είχε μέσα του άδολη την ποιητική φλέβα. Αγωνίστηκε, υπέφερε, φυλακίστηκε για της πατρίδας την ελευθερία, για τα μεγάλα ιδεώδη και ιδανικά που πίστεψε. Και μέσα από τους αγώνες  του,τις φυλακίσεις και τις στερήσεις του, μέσα από τον πόνο και την αγωνία του, ξεπήδησε το ποιητικό του έργο, απαύγασμα της ψυχικής του δυναμικότητας, που και στις πιο δύσκολες στιγμές  της ζωής του κατόρθωσε να κλείσει μέσα στον στίχο του όλο τον πόνο του, όλο το ψυχικό του μεγαλείο.

»… Ο Γαλατόπουλος υπέφερε, χτυπήθηκε, σύρθηκε πολλάκις στα δικαστήρια της αποικοκρατίας και εν τέλει φυλακίστηκε. Όμως πάντα εύρισκε νέες δυνάμεις και ως άλλος μυθικός Ανταίος, όρθωνε και πάλι το ανάστημά του για να συνεχίσει τους αδιάκοπους του αγώνες με νέο θάρρος και επιμονή, με πίστη και αυτοπεποίθηση».

Γεννημένος στην Πάφο το 1902,  πέθανε νέος, το 1953. Σπούδασε νομικά στο Λονδίνο, πολιτικές και οικονομικές επιστήμες στο Παρίσι. Άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου, ενώ,  παράλληλα, ανέπτυξε έντονη πολιτική και πολιτιστική δράση. Πρωτοστάτησε στην εξέγερση του 1931 και για τη δράση του αυτή φυλακίστηκε. Από το 1943 ώς το 1953 εξελέγη τρεις φορές δήμαρχος Πάφου. Το 1949 θέσπισε τις Παλαμικές Γορτές στην Πάφο και το Βραβείο Παλαμά.

Ηγετική μορφή στο κίνημα του 1931, νεαρός βουλευτής τότε στο Νομοθετικό Συμβούλιο, συλλαμβάνεται μετά την καταστολή του και καταδικαζεται σε τετραετή φυλάκιση. Εκεί στη φυλακή αναδεικνύεται δημιουργικός στην ποίηση την οποία είχε προηγουμένως παραμελήσει λόγω των πολλαπλών άλλων ασχολιών του, ειδικά της πολιτικής του δραστηριότητας που απορροφούσε το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του.

Στη δική μου μελέτη στάθηκα περισσότερο στα «Τραγούδια της φυλακής», την πιο σημαντική ποιητική του συλλογή κατά τη γνώμη μου, πολυσέλιδη, η οποία χωρίζεται σε τρία μέρη: Τον «Στύγο κύκλο» στον οποίο κρύβεται η αγωνία του ποιητή που εκφράζεται πότε ορμητική, ασυγκράτητη σαν χείμαρρος και πότε γαληνεμένη και συγκρατημένη. Σο δεύτερο μέρος της συλλογής, που επιγράφεται «Καθαρτήριος κύκλος», ο ποιητής αναζητεί τη λύτρωση. Στο τρίτο μέρος της συλλογής «Το χάραμα απ’ την άβυσσο», η αυγή αρχίζει να ροδίζει. Η μαυροφόρα νύχτα, η σκοτεινιασμένη άβυσσος αρχίζει να παραχωρεί δειλά-δειλά τη θέση της στο θαμποχάραμα της αιώνιας χαράς της ζωής. Τα νέφη μεριάζουν για ν΄αφήσουν να φανεί το γαλάζιο χρώμα του ουρανού και να λάμψει πυρόχρωμος ο ήλιος της χαράς. Η υποδιαίρεση της επικολυρικής αυτής συλλογής αντιστοιχεί εν πολλοίς στην υποδιαίρεση της Θείας Κωμωδίας του Δάντη, μολονότι το περιεχόμενό της είναι εντελώς διαφορετικό.

Μελέτησα επίσης -πάντα όντας μαθητής στο Κολέγιο Πάφου- τις ποιητικές του συλλογές «Στύγες κραυγές», «Τα επιθαλάμια» και την «Carmen Undarum». Σημαντικό υπήρξε επίσης το μεταφραστικό του έργο (Όσκαρ Ουάιλντ, Τζον Μίλτον). Το μεγάλο συνθετικό του έργο  «Παγκόσμιο Άσμα» δεν το είχα φυσικά υπόψη μου αφού ήταν τότε αδημοσίευτο. Εκδόθηκε μόλις το 2004.

Θα ήθελα να κλείσω αυτό το σημείωμα με μια αναφορά στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Πάφου, λαμπρό δημιούργημά του, που εγκαινίασε το 1946 και με την οποία συνδέθηκα στενά στα μαθητικά μου χρόνια στο Κολέγιο Πάφου. Εκεί έμαθα να διαβάζω λογοτεχνία και όχι μόνο. Ήταν το δεύτερό μου σχολείο. Η Πάφος, η Κύπρος τον ευγνωμονoύν για την προσφορά του, εθνική, κοινωνική και πνευματική. Ο Γαλατόπουλος, μορφή εμβληματική, σημάδεψε την εποχή του, άφησε τα χνάρια του σε αυτόν τον τόπο για τον οποίο αγωνίστηκε, άφησε μια εθνική και πολιτιστική κληρονομιά, μας άφησε παρακαταθήκη την ποίησή του αλλά και το αγωνιστικό αντιστασιακό του πνεύμα.

*Πανεπιστημιακός, διευθυντής του Κέντρου Ελληνικών Ερευνών Καναδά-ΚΕΕΚ

και μέχρι πρόσφατα επιστημονικός συνεργάτης του ΕΔΙΑΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.

stephanos.constantinides@gmail.com

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *