Εάν οριστικοποιηθεί η συμφωνία Dolphinus-Noble/Delek, η Νταμιέττα θα έχει εν μέρει ή καθ’ ολοκληρίαν χαθεί

FILE PHOTO. Η πλατφόρμα της Noble Energy στο Οικόπεδο 12 της Κυπριακής ΑΟΖ. ΚΥΠΕ/ΓΤΠ

Του Θεόδωρου Τσακίρη

Η πανηγυρική ανακοίνωση στις 19 Φεβρουαρίου 2018 της αρχικής συμφωνίας πώλησης φυσικού αερίου μεταξύ των εταιρειών Noble/Delek και της αιγυπτιακής Dolphinus για 64 ΔΚΜ (Δις κυβικά μέτρα), δημιούργησε σε πολλούς την εικόνα μιας ουσιαστικής μεταβολής των δεδομένων του ενεργειακού παιχνιδιού της Ν.Α. Μεσογείου.

Η εικόνα αυτή είναι εν μέρει ανακριβής καθώς εξακολουθούν να παραμένουν διάφορες ασάφειες και ως προς τον τελικό αγοραστή και ως προς τη δίοδο εξαγωγής προς την Αίγυπτο. Έναν μήνα μετά οι ασάφειες αυτές άρχισαν να αποσαφηνίζονται. Αφενός, διαφαίνεται η προοπτική εξαγοράς του δικτύου μεταφοράς (αγωγός EMG – El Arish – Ashkelon) από τις Noble/Delek κάτι που θα επιτρέψει την περαιτέρω αύξηση των εξαγωγών προς την Αίγυπτο σε επίπεδα ενδεχομένως και διπλάσια της υφιστάμενης δυναμικότητας του αγωγού (7,5 ΔΚΜ/Ε).

Ο EMG, η διαχειρίστρια εταιρεία του οποίου έχει στο μεταξύ χρεοκοπήσει, εχρησιμοποιείτο έως το 2012 σε αντίστροφη ροή για να εξάγει αιγυπτιακό αέριο στο Ισραήλ.

Αφετέρου, όπως δήλωσε και ο Αιγύπτιος Υπουργός Πετρελαίου Tarek el-Molla ένα σημαντικό –αν και προς το παρόν αδιευκρίνιστο– τμήμα των συμβολαιοποιημένων 64 ΔΚΜ θα κατευθυνθεί προς τα τερματικά υγροποίησης της Αιγύπτου. Εάν κανείς κρίνει λογικά από την εγγύτητα του EMG ως προς την αιγυπτιακή αγορά ο προφανής τελικός καταναλωτής μέρους του αερίου που θα εισάγει η Dolphinus θα είναι το τερματικό της Νταμιέττα, δυναμικότητας 6,5 ΔΚΜ/Ε.

Η προοπτική αυτή φαίνεται να έχει χτυπήσει καμπανάκια στη Λευκωσία. Μετά από πολυετείς καθυστερήσεις που η κυβέρνηση συχνά απέδιδε είτε στην «ασυμφωνία των εταιρειών» είτε στις πολύ «χαμηλές τιμές» πετρελαίου/φυσικού αερίου, συνειδητοποίησε ότι η επικοινωνιακή διαχείριση των ενεργειακών ζητημάτων που επέβαλλε η προεκλογική περίοδος είχε φτάσει στο τέλος της. Μερικές μέρες μετά την επανεκλογή του κ. Αναστασιάδη οι τιμές ως διά μαγείας φαίνεται να αυξήθηκαν κινητοποιώντας την Κυβέρνηση σε δράση.

Στην πραγματικότητα δεν ήταν οι τιμές που αυξήθηκαν αφενός –γιατί δεν αυξήθηκαν– και αφετέρου γιατί δεν ήταν ποτέ οι τιμές το βασικό πρόβλημα για το ξεκλείδωμα της εκμετάλλευσης της Αφροδίτης και της εξαγωγής της στην Νταμιέττα. Ένα συμβόλαιο 15 ετών ακόμη και εάν ξεκινήσει με χαμηλές τιμές δεν συνεπάγεται ότι η χαμηλή τιμή θα «κλειδώσει» για όλη τη διάρκεια ισχύος του συμβολαίου. Σε όλα τα συμβόλαια μακροπρόθεσμης πώλησης αερίου υπάρχουν άλλωστε ενσωματωμένοι μηχανισμοί αναδιαπραγμάτευσης της φόρμουλας τιμολόγησης κάθε 3 ή 5 έτη. Αυτό είπε και ο Molla στο τελευταίο συνέδριο του Economist στη Λευκωσία τον παρελθόντα Οκτώβριο.

Ο λόγος για την κινητοποίηση της κυβέρνησης σχετίζεται με τη συμφωνία των Noble/Delek με την Dolphinus. Οι εταιρείες αυτές ελέγχουν το 65% της Αφροδίτης και στοχεύουν να καλύψουν για μια τουλάχιστον δεκαετία τη δυναμικότητα του τερματικού της Νταμιέττα με αέριο από το Λεβιαθάν, όχι από την Αφροδίτη, την οποία πάντοτε έθεταν σε δεύτερη μοίρα συγκριτικά με το ισραηλινό πεδίο.

Η Delek πρωταγωνίστησε στην εξομάλυνση των τουρκο-ισραηλινών σχέσεων και την προώθηση του τουρκο-ισραηλινού αγωγού, ο οποίος παρά τα όσα λέγονται μπορεί να έχει μεν «πληγωθεί», αλλά παραμένει δε στο τραπέζι. Το Ισραήλ έχει υπερ-πλεόνασμα εξαγώγιμου αερίου για να υλοποιήσει τον αγωγό Λεβιαθάν-Τζεϊχάν ακόμη και εάν διπλασιάσει τις εξαγωγές του προς την Αίγυπτο και πέρα των 64 ΔΚΜ. Το μόνο που αρκεί να κάνει σε αυτό το σενάριο είναι να μην κάνει τον East Med.

Η κυβέρνηση φαίνεται να μην κατάλαβε ότι οι εν λόγω εταιρείες καθυστερούσαν σκόπιμα την ανάπτυξη της Αφροδίτης δίνοντας προτεραιότητα στο Λεβιαθάν και επί χρόνια άφησε σε εκκρεμότητα το ζήτημα υπογραφής της Common Unitization Agreement με το Ισραήλ, με αποτέλεσμα τώρα που η εμπορική ευκαιρία έχει εμφανισθεί για την Αφροδίτη, να δημιουργείται ζήτημα από τις τοποθετήσεις μιας άλλης εταιρείας (Pelagic Consortium) που έψαξε αλλά δεν βρήκε εμπορικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες στην ισραηλινή πλευρά της μεθορίου.

Πέραν αυτού η Noble εκμεταλλεύεται την ήττα μας στη Σουπιά για να απαιτήσει αναδιαπραγμάτευση των όρων της συμφωνίας συμπαραγωγής του 2008 επικαλούμενη χαμηλές τιμές αερίου, την ώρα που η ίδια η εταιρεία για αέριο που παράγει από ένα γειτονικό (Λεβιαθάν) προς την Αφροδίτη πεδίο για να το εξάγει στην ίδια με την Αφροδίτη αγορά (Αίγυπτο) θεωρεί τις τιμές ικανοποιητικές!

Η Κύπρος είχε την ευκαιρία επί χρόνια να προχωρήσει σε συμφωνία με το τερματικό της Νταμιέττα ανεξάρτητα του πώς θα αναπτυσσόταν το Λεβιαθάν και είναι προς υπεράσπιση της κυβέρνησης δίκαιο να υπογραμμισθεί ότι ενδεχόμενες ανακαλύψεις της ΕΝΙ στο τεμάχιο 9 θα διευκόλυναν πολύ αυτή την προοπτική έως και το 2015. Ωστόσο μετά την αποτυχία των γεωτρήσεων τον Μάρτιο του 2015 και την ανακάλυψη του Ζορ τον Αύγουστο του ιδίου έτους, η Λευκωσία είχε τις ευκαιρίες και έπρεπε να κινηθεί ταχύτερα προς την Νταμιέττα.

Εάν οριστικοποιηθεί η συμφωνία Dolphinus-Noble/Delek η Νταμιέττα θα έχει εν μέρει ή καθ’ ολοκληρίαν χαθεί… Θα έχουμε πλέον μόνο μια επιλογή, την εξαγωγή προς το Ιντκού υπό πολύ πιο δυσμενείς ωστόσο εμπορικούς όρους και δυνητικές απώλειες δισ. ευρώ σε βάθος 10-15 ετών συγκριτικά με αυτό που θα μπορούσαμε να είχαμε διασφαλίσει εάν κόβαμε πρώτοι εμείς το νήμα προς την Νταμιέττα.

*Επίκουρος καθηγητής Γεωπολιτικής και Ενεργειακής Πολιτικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου του ΔΗΚΟ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *