Ένα μύθο θα σας πω…

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Φωτογραφία kathimerini.gr

Της ΔΕΝΑΣ ΑΝΑΞΑΓΟΡΟΥ ΤΟΥΜΑΖΗ

«Ένα μύθο θα σας πω που τον μάθαμε παιδιά.
Ήταν κάποιος μια φορά που ’φυγε στην ερημιά…
»

Αυτός ο «κάποιος», χωρίς όνομα και ιδιότητα, για τον οποίο τραγουδούσε η Νάνα Μούσχουρη τη δεκαετία του 60, στοίχειωνε τα παιδικά μου χρόνια, τότε που ακούγαμε καθημερινά το τραγούδι από το ραδιόφωνο. Εγώ μικρό παιδί, το φοβόμουν όπως επίσης και τον άντρα που «από τότε στα βουνά ζούσε πια με το κυνήγι» και ο οποίος «από μίσος στις γυναίκες δεν κατέβη στο χωριό». Όταν εμείς ανεβαίναμε στο χωριό του πατέρα για να επισκεφτούμε τους παππούδες, είχα μέσα μου τον κρυφό φόβο μήπως και αυτός «ο κάποιος» αποφασίσει να κατέβει εκείνη τη συγκεκριμένη μέρα στο χωριό!

Ίσως και γι αυτό υποσυνείδητα, μ’ ενοχλούσε ακόμη κι όταν ενηλικιώθηκα η λυρική φωνή της Νάνας Μούσχουρη. Θα έπρεπε μάλιστα να περάσουν δεκαετίες για να μπορέσω ν’ αποκαταστήσω μέσα μου το τραγούδι αυτό, το οποίο όπως και ο κάθε μύθος υπόκειται σε διαφορετικές ερμηνείες. Μέσα από τους στίχους του Θρασύβουλου Σταύρου και τη μουσική σύνθεση του Μάνου Χατζιδάκι, ακούγεται και μια δεύτερη φωνή, ως ένα είδος αντιφώνησης που έρχεται σε αντίθεση με την πρώτη στροφή, διανοίγοντας μιαν εντελώς αλλιώτικη προοπτική στον μύθο.

«Για τον μύθο που μας λέτε άλλον μύθο θα σας πω.
Ήταν κάποιος μια φορά δίχως σπίτι και γωνιά.
Για τους άνδρες είχε φρίκη κι ένα μίσος φοβερό.
Όμως όλες τις γυναίκες τις αγάπαγε θαρρώ.
»

Έτσι και ο μύθος για ένα συνετό κύριο, έναν εκπαιδευτικό στο δημόσιο και άξιο οικογενειάρχη που έκτισε το σπίτι του, φύλαγε χρήματα για τις σπουδές των παιδιών του, φροντίζοντας ώστε να μην τους λείψει τίποτα. Ήταν ο πρώτος από τη φοιτητική μας παρέα που παντρεύτηκε, ενώ μετά τον γάμο του, άνοιξε η γη και τον κατάπιε, απλά γιατί η σύζυγός του δεν ήθελε να συναναστρέφεται μαζί μας. Είχε γίνει ξαφνικά «κύριος». Νιώσαμε προδομένοι, χωρίς αυτόν οι έξοδοι της παρέας δεν ήταν πια οι ίδιες. Αυτός ο στωικός, δοτικός άνθρωπος, με τις ατέλειωτες συζητήσεις, το καυστικό χιούμορ, την απόλυτη ενσυναίσθηση, μια αρετή που ελάχιστοι έχουν, με τις μετρημένες κινήσεις και τα λόγια, πώς μπορούσε να χαθεί από τη ζωή μας;

Το μόνο πράγμα βέβαια που δεν διαπραγματευόταν στις συζητήσεις του, ήταν η ανωτερότητα του Μίκη Θεοδωράκη εν σχέσει με άλλους έλληνες συνθέτες. Τα κορίτσια της παρέας, ως επί το πλείστον «χατζιδακικά», έρχονταν συχνά σε σύγκρουση μαζί του μα στο τέλος τα καβγαδάκια έληγαν με κρασί και τσούγκρισμα των ποτηριών.

Πέρασαν τα χρόνια και οι δεκαετίες. Η παρέα σκορπίστηκε. Άλλοι στο εξωτερικό και άλλοι στο νησί, ο καθένας στο σπίτι του, στη δουλειά του, στην οικογένειά του. Έσβησαν τα συλλογικά μας όνειρα κι «εμείς του 80 οι εκδρομείς», που θα φτιάχναμε έναν καλύτερο κόσμο, μπήκαμε στα ίδια καλούπια με τους συντηρητικούς γονείς μας.

Κάπου κοντά στην πέμπτη δεκαετία του νησιώτικού μας βίου, ξαναβρήκαμε τον χαμένο φίλο να ζει μόνος, στην άλλη άκρη του νησιού. Τις καθημερινές ήταν εκπαιδευτικός αλλά τα Σαββατοκύριακα και τις διακοπές, ερημίτης, σ’ ένα σπιτάκι κοντά στη θάλασσα, ζώντας σχεδόν αυτάρκης από το ψάρεμα αφού χειμώνα καλοκαίρι, έκανε καταδύσεις και υποβρύχιο ψάρεμα. Τα παιδιά του που είχαν μεγαλώσει, πήραν τον δικό τους δρόμο, όπως κι αυτός με την πρώην σύζυγο, η οποία παρέμεινε στα σαλόνια κι αυτός γύρισε στ’ αλώνια. Μας έκανε το τραπέζι με κουρκούνες που είχε ψαρέψει, ενώ μαζί με το κρασί νιώσαμε πως παίρναμε πίσω λίγο από την περασμένη μας νιότη. Μια βραδιά, δοξάζοντας τον Μίκη Θεοδωράκη που είχε φύγει από τη ζωή την προηγούμενη μέρα.

Θυμηθήκαμε μάλιστα τη συμμετοχή του Χατζιδάκι στην παράσταση «Λυσιστράτη» του Θεοδωράκη, όπου ο Μάνος εμφανίζεται σε μια σκηνή του έργου μέσω μιας οθόνης, φορώντας αρχαιοελληνική περιβολή, περικεφαλαία, δόρυ κι ασπίδα, τραγουδώντας ο ίδιος το «Ένα μύθο θα σας πω», από τη δική του «Λυσιστράτη» (1958). Στη σκηνή αυτή διαμαρτύρεται έντονα, επειδή ένα δικό του τραγούδι, ακούγεται σε μια όπερα του Μίκη Θεοδωράκη. Ο τελευταίος είχε πει πως «μετά την απώλεια του Μάνου Χατζιδάκι αισθάνθηκα ορφανός. Οι αντιπαλότητές μας δεν αφορούσαν εμάς τους δυο. Τηλεφωνιόμασταν κρυφά για να μη χαλάσουμε τη δημόσια εικόνα. O ‘‘Μύθος’’ είναι ένα από τα ωραιότερα τραγούδια του Μάνου, θα ήθελα κι εγώ να το είχα γράψει…».

Ο κάθε άνθρωπος έχει τους δικούς του προσωπικούς μύθους. Και ο κάθε μύθος διαφορετικές αφηγήσεις, εξιστορήσεις και αποδόσεις. Ένα μύθο θα σας πω…

dena.toumazi@gmail.com

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *