Ενεργοί πολίτες σε καιρούς πανδημίας…

Η φωτογραφία που ανήρτησε το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών. Η Λευκωσία με μιναράεδες και τουρκικές σημαίες. Και πίσω ο κατεχόμενος Πενταδάκτυλος. Φωτογραφία via του υπουργείου Εξωτερικών της Γαλλίας

Του ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΣΙΜΙΛΛΗ

Μοιάζει περίεργο πόσο γρήγορα καταγράφει ο μετρητής ένα ακόμα χρόνο. Ακόμα και μια κατ΄εξαίρεση χρονιά σαν τη φετινή με την πανδημία, τα εναλλασσόμενα μέτρα και τη …γιορταστική απαισιοδοξία για τις βδομάδες που έρχονται. Το κεντρικό κράτος, η τοπική αυτοδιοίκηση και άλλοι οργανισμοί του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα κάνουν με βαριά καρδιά τον απολογισμό της ελλειμματικής χρονιάς. Αισιόδοξα σενάρια για την επόμενη δεν χωράνε, ούτε μέσα στην αοριστία και την αβεβαιότητά τους… Το κράτος πρέπει να λειτουργήσει, το ίδιο και οι δήμοι που μπαίνουν στην τελευταία στροφή για τη λήξη της θητείας τους που, όπως φαίνεται, θα γίνει στην ώρα της. Ούτως ή άλλως, χρειάζεται ακόμα πολλή δουλειά για την πολυδιαφημισμένη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που, αν είχε προχωρήσει ουσιαστικά, θα «διόριζε» τους εκλεγμένους αξιωματούχους για δυόμισι πρόσθετα χρόνια.

Η συγκυρία για τη συζήτηση των προϋπολογισμών είναι ασφυκτική. Ασφυκτικό είναι και το πλαίσιο για επαναφορά εισηγήσεων που δεν υιοθετήθηκαν ούτε πριν τον κορωνοϊό, με επίκληση εκείνης της μακράς περιόδου υποτιθέμενης λιτότητας. Ανεξάρτητα από το τι συζητάνε τα κόμματα στο επίπεδο της νομοθετικής εξουσίας για το κυβερνητικό νομοσχέδιο, οι ίδιοι οι δήμοι που ξαφνικά θα βρεθούν, μερικοί σαν πρωτότοκοι κι άλλοι με την αίσθηση του δευτερεύοντος μέλους,  σε νέες διευρυμένες οικογένειες, δείχνουν αμήχανοι. Κάτι σαν γάμος με προικοσύμφωνο, με τους περισσότερους να έχουν επιφυλάξεις για τις πρόνοιές του, ιδιαίτερα όσον αφορά διαφεύγοντα κέρδη και εξουσίες. Λίγοι επιδίωξαν (σε μερικούς απλώς έτυχε) να έχουν ευκαιρίες για συνεργασίες που βοηθούν την αλληλογνωριμία και παρέχουν ενδείξεις για τις δυσκολίες για τις οποίες πρέπει απαραίτητα  να είναι προετοιμασμένοι. Είναι αναγκαίο, έστω και τώρα, να αρχίσουν συστηματική προετοιμασία για την επόμενη μέρα. Ουδόλως βοηθούν κάποιες εκτιμήσεις πως ούτε τώρα θα προχωρήσει το εγχείρημα. Στον όποιο σχεδιασμό, καθοριστικός παράγοντας είναι οι ανθρώπινοι πόροι και η ανάγκη βέλτιστης αξιοποίησής τους σε συσχετισμό και με τους ανεπαρκείς οικονομικούς πόρους. Πέρα από αυτό, χρειάζεται η ενημέρωση για νέους ρόλους, ευθύνες και αρμοδιότητες που για αρκετά από τα μικρά μέλη της νέας οικογένειας είναι εν πολλοίς άγνωστα. Πολλές υπηρεσίες και λοιπές δραστηριότητες μπορούν να γίνουν περισσότερο αποτελεσματικές, να φέρουν εξοικονομήσεις, λιγότερη γραφειοκρατία και μεγαλύτερη ταχύτητα στην ανταπόκριση των αναγκών της τοπικής κοινωνίας. Ανάμεσα στον συγκεντρωτισμό της δημοτικής μητρόπολης και τον πολυτεμαχισμό μιας «πολυζωνικής ομοσπονδίας», θα πρέπει να αναζητηθεί η διέξοδος που να διασφαλίζει πως θα γίνουν βήματα προς την άμεση δημοκρατία, τουλάχιστον σ΄αυτό το τοπικό επίπεδο.

Ποιος θα είναι ο ρόλος των δημοτών στην προοπτική της επόμενης μέρας;  Ποιος είναι σήμερα, πόσο ακούονται, πόσο ενθαρρύνονται να κάνουν εισηγήσεις, πόσο τεκμηριωμένα (και σε πόσο χρόνο) παίρνουν απαντήσεις στα παράπονά τους – όσοι έχουν ακόμα κουράγιο να κάνουν παράπονα; Στις περισσότερες περιπτώσεις οι γείτονες μαθαίνουν για την εγκατάσταση μιας νέας οχληρής δραστηριότητας – μιας οικοδομής εκτός μεγεθών, μιας υποδομής ψυχαγωγίας ασύμβατης με την περιοχή. Κι όταν πια «όλα έχουν τελειώσει» και οι καινούργιοι έχουν δημιουργήσει τετελεσμένα, η αμφισβήτηση είναι πρακτικά σχεδόν αδύνατη. Κι έτσι, χωρίς καλά-καλά να το καταλάβουν, διαπιστώνουν πως έχουν κιόλας ερήμην τους εκχωρήσει βασικά δικαιώματα που σχετίζονται με την ποιότητα της ζωής τους, ακόμα και το δικαιωμα ύπνου! Πώς να τους πείσεις πως κατοικούν σε μια υγιή πόλη;

Υπάρχουν κι άλλα πολλά θέματα που ενδιαφέρουν τους πολίτες – αυτά που αφορούν γενικότερα την πόλη και τη λειτουργία της, τον πολεοδομικό της σχεδιασμό, τα μεγάλα έργα, τους ανοιχτούς χώρους, τους χώρους πρασίνου, τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τη διαχείριση των σκουπιδιών, την ποιότητα της ατμόσφαιρας, την οπτική ρύπανση. Ξαφνικά μαθαίνουν πως μια λεωφόρος πέντε λωρίδων θα περάσει μέσα από οικιστική περιοχή στον Στρόβολο και αφού τεμαχίσει και το γραμμικό πάρκο Στροβόλου θα φτάνει στην πόρτα του Υπουργείου Άμυνας και του Τμήματος Δημοσίων Έργων. Το πρώτο τη χρειάζεται προφανώς για σκοπούς …αμυντικής θωράκισης (τη θυμάστε;) ενώ το δεύτερο αυτο-επιβραβεύεται για τον …ευρηματικό κι ευφάνταστο σχεδιασμό του! Κι εκεί που χαρήκαμε και περηφανευτήκαμε πως ζούμε σε μια έξυπνη πόλη…

Ύστερα είναι και το κόψιμο των δέντρων. Επίσημα ή ιδιωτικά, μεθοδευμένα ή «αυθόρμητα», κόβονται για να εξυπηρετήσουν κάθε ιδιοτροπία. Πότε εμποδίζουν την (αναμφισβήτητα ανάγκη για) επαρκή πεζοδρόμια με το «δίλημμα» στον σχεδιασμό να γέρνει σταθερά υπέρ του αυτοκινήτου, πότε τα φύλλα ενοχλούν την ευσυνείδητη και αφοσιωμένη οικοκυρά, πότε θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών – αυτό κι αν είναι ευφάνταστο. Κι ύστερα μαζί με τον… αεροδιάδρομο του Στροβόλου βλέπεις στον προϋπολογισμό 2021 και δρόμο να διχοτομεί τα εθνικά δασικά πάρκα της Ακαδημίας και της Παιδαγωγικής Ακαδημίας, αλλά και την παρακείμενη οικιστική περιοχή. Κι εμείς που νομίζαμε πως μέχρι του χρόνου θα κερδίζαμε και τον τίτλο της πράσινης πόλης της Ευρώπης…

Η ενημέρωση των πολιτών, έγκαιρα, έγκυρα και με πλήρη διαφάνεια αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση του Κράτους και των Δήμων αντίστοιχα. Η αντίληψη «να μεν ανοίουμεν φάλιες» είναι ξεπερασμένη και προσβλητική ακόμα και γι’ αυτούς που την υιοθετούν. Είναι και εκτός της λογικής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και της συνθήκης του Aarhus. Προκειμένου για τις συνεδρίες των Δημοτικών Συμβουλίων, η δημοσίευση της ημερήσιας διάταξης και των πρακτικών στις ιστοσελίδες τους αποτελεί ένα πρώτο βήμα. Όμως και οι συνεδρίες είναι ανοιχτές στους δημότες που ενθαρρύνονται και διευκολύνονται να τις παρακολουθούν. Μια πανδημία δεν αποτελεί εμπόδιο, υπάρχει και η δυνατότητα διαδικτυακής παρακολούθησης από το σπίτι – στην κάθε περίπτωση διαχωρίζοντας θέματα που περιορίζονται από τον Κανονισμό για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Χρειαζόμαστε πράγματι πόλεις έξυπνες, υγιείς και πράσινες, με συμμετοχικές διαδικασίες κι ενεργούς πολίτες!

 

ktsimillis@cytanet.com.cy

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *