Επτά απαντήσεις περί ομοσπονδίας

Με αεροπορικές επιδείξεις και παρελάσεις γιόρτασαν την επέτειο της εισβολής στα κατεχόμενα Φωτ.: Facebook / Türk Yıldızları

Του ΝΙΚΟΥ ΚΟΥΤΣΟΥ *

Η νεοεμφανισθείσα «Κίνηση Απόφαση Ειρήνης», τόσο με δήλωση του αρχιτέκτονα Ν. Μεσαρίτη όσο και των πρώην υπουργών, Κασουλίδη και Χρίστου, όχι μόνο δήλωσε ότι έχει ως στόχο τον προβληματισμό της κοινωνίας για τη ΔΔΟ (Διζωνική, Δικοινοτική Ομοσπονδία) με πολιτική ισότητα, αλλά και φάνηκε έτοιμη να αρχίσει αμέσως δράση, (Φιλελ. 8-9-2019), αλλά μέχρι τώρα δεν δημοσίευσε κανένα άρθρο ή διάλεξη, για να πετύχει τον προβληματισμό που υπεσχέθη.

Προσωπικά υπέβαλα 7 ερωτήματα (Φιλ. 12-9-19) με την παράκληση όπως απαντηθούν. Παράκληση όπως έστω και τώρα απαντήσουν, μαζί με ό,τι άλλο οι ίδιοι θεωρούν αναγκαίο. Εάν περάσουν ακόμη 30 μέρες και δεν διατυπώσουν τη δική τους θεώρηση, τότε ο καθένας, νομίζω, μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Ο προβληματισμός απαιτεί ξεκάθαρες θέσεις και πιστεύω.

Δεν γνωρίζω αν το άρθρο του κ. Γ. Παναγιώτου (Φιλ. 6-10-19) είναι εκ μέρους της Κίνησης ή εκφράζει προσωπικές απόψεις. Εν πάση περιπτώσει μιλά για ομοσπονδία, ενώ η ΔΔΟ κατά την άποψή μου και του Διεθνούς Δικαίου δεν είναι. Αναφέρει επίσης μια σειρά ψηφισμάτων του ΟΗΕ και συμφωνιών των δύο πλευρών που χρειάζονται ειδική ανάλυση και που όλα βασίζονται στην υποτιθέμενη «Συμφωνία» Μακαρίου – Ντενκτάς του 1977, που στην πραγματικότητα είναι σημεία, τα οποία ο Μακάριος αν και δεν τα αμφισβήτησε, δεν τα υπέγραψε. Η πρόσφατη προσπάθεια καταγραφής όρων αναφοράς θα έπρεπε να δώσει μια διέξοδο.

Υπάρχει ακόμη ένα βασικό ερώτημα: Οι Τ/Κ έχουν υλοποιήσει όλες τις υποχρεώσεις τους που προβλέπονται από τη «Συμφωνία» και το μόνο που έχει μείνει είναι η διάρθρωση του Κράτους στο έδαφος;

Προσωπικά τάσσομαι υπέρ της ειρηνικής λύσης του Κυπριακού, άρα διαπραγματεύσεις. Είμαι εναντίον της Ομοσπονδίας, όχι γιατί θα συμμετέχουν οι Τ/Κ, αλλά διότι λείπουν οι βασικές προϋποθέσεις και οι κοινότητες είναι μόνο δύο, με δυσανάλογα πληθυσμιακά ποσοστά, κάτι που δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο. Πολύ δε περισσότερο εναντίον της ΔΔΟ.

  1. Ορισμός ΔΔΟ

Θα επιχειρήσω να δώσω τον ορισμό της ΔΔΟ, όχι με βάση την επιστήμη, διότι δυστυχώς δεν υπάρχει, αλλά από τα πρακτικά προβλήματα στις ελάχιστες περιπτώσεις που έχει εφαρμοσθεί. Είναι λοιπόν μια sui generis λύση που στην πρακτική της εφαρμογή είτε οδηγεί σε δύο κράτη (Τσεχοσλοβακία, Πακιστάν) είτε σε μη λειτουργία του κράτους (Βοσνία – Ερζεγοβίνη).

  1. Πλεονεκτήματα – μειονεκτήματα

Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι μιλούμε για ΔΔΟ και όχι για ομοσπονδία. Όπου υπάρχουν οι προϋποθέσεις η ομοσπονδία προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα. Π.χ. ΗΠΑ, Γερμανία, Αυστρία κ.λπ. Εκεί όμως που δεν υπάρχουν οδηγούν στη διάλυση (παραδείγματα πιο πάνω) ειδικά όπως λέει ο τίτλος, ΔΔΟ, πλήττει την ενότητα και τη λειτουργικότητα όπως είναι η περίπτωση της Κύπρου. ΔΔΟ και ενότητα του κράτους δεν πάνε μαζί. Έτσι δεν μπορούμε να επιδιώκουμε ενότητα και διζωνικότητα. Ή το ένα ή το άλλο. Πολύ περισσότερο όταν η χώρα έχει δίπλα της ένα ισχυρό κράτος με διαφαινόμενο στόχο τη στρατηγική αξιοποίηση του διζωνικού κράτους για την επικράτηση στην περιοχή. Εξάλλου, η Τουρκία έχει δηλώσει έτοιμη να συζητήσει οποιαδήποτε λύση, εκτός βέβαια από εκείνη που βασίζεται στον πληθυσμό χωρίς φυλετικές διακρίσεις, γι’ αυτό και ουδέποτε δέχθηκε καταμέτρηση πληθυσμού από τον ΟΗΕ. Ούτε βέβαια αποδέχθηκε ότι κάνει εποικισμό στις κατεχόμενες περιοχές, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζουμε πόσοι έποικοι υπάρχουν στην Κύπρο. Όπως αποτελεί πολιτικό εμπαιγμό και η διακήρυξη ότι η λύση θα συνάδει με τις ευρωπαϊκές αρχές και με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Γιατί και των δύο, πυρήνας είναι η ελεύθερη διακίνηση και εγκατάσταση προσώπων, αγαθών και υπηρεσιών. Πράγμα που αν εφαρμοσθεί θα σημαίνει επιστροφή όσων θέλουν, Ε/Κ και Τ/Κ, στα σπίτια τους.

  1. Σχέση ΔΔΟ με Ομοσπονδία Κρατών (ΟΚ)

Η βασική διαφορά ΔΔΟ και Ομοσπονδίας Κρατών (ΟΚ) είναι η ύπαρξη ή όχι συντάγματος, που στην περίπτωση της πρώτης είναι απαραίτητη, ενώ η Ομοσπονδία Κρατών συγκροτείται με διεθνή συμφωνία. Η Ομοσπονδία Κρατών έχει εξαφανισθεί μετά την αποτυχία των όσων συμφωνήθηκαν, διότι βασικά δημιουργούσαν περισσότερα προβλήματα από αυτά που έλυναν. Π.χ. Συρία – Αίγυπτος (και όχι Λιβύη όπως εκ λάθους αναφέρθηκε). Όπως η Ο.Κ. έχει εξαφανισθεί, έτσι και η ΔΔΟ βαδίζει προς την ίδια κατεύθυνση. Τείνει δηλαδή να εξαφανισθεί. Αυτή είναι και η μόνη ομοιότητά της.

  1. Προϋποθέσεις ομοσπονδίας

Οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ομοσπονδίας είναι πολλές. Πάντοτε για να λύσει και όχι για να δημιουργήσει προβλήματα. Όμως οι πολιτείες ή τα μέλη είναι περισσότερα από δύο, για να αποφεύγεται η διαρκής σύγκρουση. Πράγμα που στην περίπτωση της Κύπρου δεν υπάρχει, όπως και ο πληθυσμός, που επιδιώκεται να είναι περίπου ίσος. Σε καμία περίπτωση δεν καταργείται η ενότητα του κράτους. Δεν καταργείται οποιαδήποτε πολιτεία, αλλά το κράτος δεσμεύει η κεντρική κυβέρνηση.

  1. Κράτη – μέλη ΟΗΕ και ΔΔΟ

Τα κράτη μέλη του ΟΗΕ ανέρχονται σε 194. Αρκετά είναι ομοσπονδίες. Κανένα όμως δεν είναι ΔΔΟ, εκτός βέβαια από τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, που είναι ΔΔΟ, αλλά από τη στιγμή που ιδρύθηκε δεν λειτούργησε και η παρουσία του ΝΑΤΟ είναι συνεχής για να αποφεύγονται οι συγκρούσεις. Στην Κύπρο δυστυχώς, χωρίς να καθορίζουμε τι σημαίνει, μιλούμε και ταυτίζουμε ΔΔΟ με ομοσπονδία, σαν να είναι το ίδιο πράγμα, ενώ όπως προαναφέραμε άλλο το ένα και άλλο το άλλο.

  1. ΔΔΟ στον κόσμο

Παρόμοιο ερώτημα με το πιο πάνω, γι’ αυτό και η απάντηση είναι η ίδια. Από ό,τι γνωρίζουμε μόνο η Βοσνία – Ερζεγοβίνη είναι διζωνική δικοινοτική (ΔΔΟ) και έχει δύο μέλη, γι’ αυτό και η Κύπρος θα λειτουργήσει και ως πείραμα, αν εφαρμοσθεί.

  1. ΔΔΟ – Εγγυήσεις – Δικαίωμα επέμβασης

Ανεξάρτητα από τη μορφή οργάνωσης του κράτους (Ομοσπονδία – ΔΔΟ – Ενιαίο), εγγυήσεις και μονομερές δικαίωμα επέμβασης μπορεί να υπάρξουν, αφού δε σχετίζονται με την εσωτερική οργάνωση του κράτους. Αλλά υπάρχει η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου στην περίπτωση Μαυρικίου, καθώς και η θέση του ΟΗΕ για τους πρώην κυρίαρχους/ αποικιοκράτες, που καθορίζουν τη θέση της διεθνούς κοινότητας πάνω στο θέμα.

Στην περίπτωσή μας πράγματι είναι θεμελιώδες το ερώτημα και θα πρέπει η «Κίνηση» να μας πει ποια είναι η θέση της. Στην περίπτωση δηλαδή που η Τουρκία επιμένει στη διατήρηση δικαιώματος εγγυήσεων, διατήρηση μονομερούς δικαιώματος επέμβασης και παραμονή τουρκικού/ κατοχικού στρατού και μετά τη λύση, έστω και αν τα υπόλοιπα βασίζονται πάνω στη ΔΔΟ. Θα υποστήριζε η «Κίνηση» μια τέτοια λύση;

Παρά την κατάφαση που προκύπτει από τη γενική θεώρηση της ιδρυτικής ανακοίνωσης της «Κίνησης», αντιλαμβανόμενος το βάρος της απάντησης αποφεύγω να εκφράσω άποψη. Προτιμώ να τοποθετηθούν οι ίδιοι.

Ως γενικό σχόλιο μπορώ να πω ότι υπάρχουν πάρα πολλά που μπορούν να λεχθούν στην ανακοίνωση της «Κίνησης» και των συνεντεύξεων. Περιορίστηκα όμως ελπίζοντας ότι θα συνεχισθεί ο διάλογος και θα δοθεί η ευκαιρία διατύπωσης στο μέλλον.

Ένα ιστορικό παράδειγμα που δεν πρέπει να ξεχνούμε: Ο Τσιάμπερλεν, επιστρέφοντας από τη συνάντηση με τον Χίτλερ, επεδείκνυε τη συμφωνία ειρήνης που μόλις υπέγραψε με τους Γερμανούς. Από την άλλη, ο Ουίστον Τσόρτσιλ ζητούσε από τους πολίτες του Ηνωμένου Βασιλείου να προετοιμασθούν για την επίθεση που θα εξαπέλυε ο Χίτλερ και εναντίον τους. Τα αποτελέσματα είναι πολύ γνωστά. Επιθετικό πόλεμο κάνουν τα κράτη, όταν πιστεύουν ότι θα τον κερδίσουν και τα οφέλη θα είναι πολύ περισσότερα από τις ζημιές.

Μπορεί ορισμένοι να θεωρούν το θέμα μορφής οργάνωσης του κράτους (ΔΔΟ, Ομοσπονδία ή Ενιαίο) ότι δεν είναι σημαντικό και η οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση είναι άνευ σημασίας. Όμως, δεν μπορείς να κτίσεις πάνω σε μια σαθρή βάση όσον και να είναι ορθό το εποικοδόμημα. Άρα, είναι ανάγκη να ξεκινήσουμε σωστά και αν η επιστήμη δεν έχει ακόμα προβλέψει τον ορισμό, υπάρχει η ίδια η ζωή, η οποία μας δίνει παραδείγματα τα οποία πρέπει και να μελετήσουμε και να λάβουμε υπόψη για να μην είναι η δεύτερη πλάνη χειρότερη από την πρώτη (Συμφωνία Ζυρίχης – Λονδίνου). Περιμένω τις θέσεις της Κίνησης.

*Πρώην βουλευτής

 

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.