H άγνωστη επιστολή της Οριάνα Φαλάτσι στον Αλέκο Παναγούλη

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΕΛΗΟΛΑΝΗ

Η αρχική ιδέα για το “Ένας Άνδρας”, το πασίγνωστο βιβλίο της ιταλίδας δημοσιογράφου και συγγραφέως Οριάνα Φαλάτσι, ήταν να μην το γράψει η ίδια αλλά ο σύντροφος της Αλέκος Παναγούλης, υπό τη μορφής μιας αυτοβιογραφίας. Το ανακάλυψε η δημοσιογράφος Κοντσίτα Ντε Γκρεγκόριο της ιταλικής εφημερίδας La Repubblica, δημοσιεύοντας μια άγνωστη μέχρι τώρα επιστολή της Φαλάτσι προς τον Παναγούλη.

Η επιστολή φέρει ημερομηνία 2 Ιανουαρίου 1976, είναι δακτυλογραφημένη με κόκκινο μελάνι και δεν περιέχει διορθώσεις με στυλό. Η ιταλίδα δημοσιογράφος προτείνει στον Παναγούλη μια «σκαλέτα», δηλαδή έναν πρόχειρο κατάλογο των θεμάτων και των κεφαλαίων του σχεδιαζόμενου βιβλίου.

Η δημοσιογράφος της La Repubblica δεν δημοσίευσε όλες τις υποδείξεις που περιέχει η «σκαλέτα» της Φαλάτσι, αλλά μια πρώτη σύγκριση με την τελική μορφή με την οποία γνωρίσαμε το “Ένας Άνδρας” δείχνει πως δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές. Με άλλα λόγια, η Φαλάτσι ακολούθησε τις δικές της υποδείξεις. Παραθέτουμε την πλήρη μετάφραση της πρώτης σελίδας:

Η επιστολή

«Αγαπητέ Αλέκο, στις σελίδες που ακολουθούν θα βρεις την “σκαλέτα”. Θέλησα να σου ετοιμάσω μια περιληπτική, μόνο σε γενικές γραμμές, ώστε να μην εγκλωβίσω τη σκέψη σου μέσα σε ένα σχήμα με υπερβολικά πολλές λεπτομέρειες. Μια “σκαλέτα” πρέπει να μας χρησιμεύει μόνο για να ξεκαθαρίσουμε τις ιδέες μας, να μας δείξει μια κατεύθυνση, μια πιθανή ανάπτυξη του θέματος, με άλλα λόγια, να φανταστούμε τα θεμέλια του σπιτιού που θέλουμε να χτίσουμε.  Τίποτα περισσότερο. Δεν είναι δυνατόν να προγραμματίσουμε τα πάντα, ιδιαίτερα σε ένα βιβλίο που δεν βρίσκεται στο δικό μου κεφάλι αλλά στο δικό σου. Καθώς θα το δουλεύεις, θα καταλάβεις και από μόνος σου πως αυτή η “σκαλέτα” μπορεί κάλλιστα να αλλάξει ενώ το βιβλίο γράφεται».

»Η αλήθεια είναι πως δεν μπορείς να προβλέψεις τα πάντα καθώς γράφεις ένα βιβλίο. Δεν μπορείς να αποφασίσεις εκ των προτέρων να ακολουθήσεις ένα άκαμπτο σχήμα. Συχνά, μετά τις πρώτες τριάντα σελίδες, το βιβλίο μετατρέπεται σε ανεξάρτητο πλάσμα. Γίνεται κάτι το ζωντανό, όπου οι ήρωες αποκτούν δική τους ζωή, ώστε να αποφασίζουν εκείνοι πού θέλουν και πώς θέλουν να πάνε. Ο συγγραφέας πρέπει να υπακούσει σε αυτούς και όχι το αντίθετο. Γι΄ αυτό το λόγο δεν αγαπώ τις “σκαλέτες”».

Στη συνέχεια της επιστολής η Φαλάτσι επιμένει στο πόσο σημαντικό είναι αυτό το προκαταρκτικό σχέδιο του βιβλίου ώστε να μπορεί να ξεκινήσει η γραφή «το ταξίδι της» και να έχει την ευχέρεια «να το ξεχάσει» καθ΄ οδόν. Στην τελική της σημείωση προς τον Παναγούλη υπογραμμίζει πόσο σημαντικός είναι ο διάλογος «που δίνει ανάσα, μεγάλη ανάσα».

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *