Η ασυλία είναι αντίθετη με την έννοια της νομιμότητας που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ευνομίας των σύγχρονων δημοκρατικών αρχών

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Tου Λουκή Γ. Λουκαΐδη

Ανέκαθεν πίστευα ότι η Αρχή της Ισότητας και το Δικαίωμα Πρόσβασης στο Δικαστήριο δεν συμβιβάζονται με τις ασυλίες που υπάρχουν σε διάφορα κράτη για ορισμένους αξιωματούχους όπως είναι οι Πρόεδροι, Βουλευτές και οι Δικαστές. Έχουμε όλοι τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις βάσει του Νόμου, οπόταν δεν συγχωρούνται οι εξαιρέσεις προσώπων λόγω αξιώματος.

Οι ασυλίες είναι θεσμός που ισχύει μεν και σε άλλες χώρες αλλά δεν παύει να είναι απηρχαιωμένος και κατακριτέος από διακεκριμένους νομικούς. Ισχύει όχι μόνο σε νομικά συστήματα κρατών αλλά και στο διεθνές δίκαιο. Τα πρώτα μάλιστα ρήγματα στον θεσμό αυτό εκφράστηκαν σε υποθέσεις του ΕΔΑΔ σε σχέση με προσφυγές εναντίον κρατών. Με τιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι στη δίκη Γερμανίας v. Ιταλίας ο εξαίρετος δικαστικός του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης Cancado Trindade παρέπεμψε στην εξής άποψη που εξέφρασα ως δικαστής σε υπόθεση του ΕΔΑΔ: «Οι ασυλίες του διεθνούς δικαίου έχουν δημιουργηθεί σε μια εποχή που τα ατομικά δικαιώματα πρακτικά δεν υπήρχαν και οι χώρες είχαν ανάγκη να προστατεύσουν περισσότερο μια ενδεχόμενη παρενόχληση μέσω καταχρηστικών δικαστικών διαδικασιών. 

Στη σύγχρονη κοινωνία η θεωρία της ασυλίας του κράτους υπέστη όλο και περισσότερους περιορισμούς. Η τάση ήταν να περιοριστεί η εφαρμογή της λόγω της εξέλιξης στον χώρο των δικαιωμάτων του ανθρώπου που ενίσχυσε τη θέση του ατόμου».

Ένας άλλος παράγων φαίνεται να είναι η εντύπωση, που οφειλόταν κυρίως στο παρελθόν, ότι οι δικαστές θεωρούντο κάπως ανώτερα όντα από τους συνηθισμένους ανθρώπους. Με τη χειρότερή της μορφή η ασυλία εκφράζεται απόλυτα λόγω του καθεστώτος του προσώπου που απολαμβάνει την ασυλία ανεξαρτήτως των γεγονότων της υπόθεσης σχετικά με την οποία εγείρεται η εφαρμογή του θεσμού. Π.χ. όταν ένας δικαστικός είναι υπεράνω του Νόμου, εν πάση περιπτώσει ανεξάρτητα από το θέμα για το οποίο υπάρχει εναντίον του παράπονο στο Αστικό ή το Ποινικό Δίκαιο.

Οι απόλυτες αυτές περιπτώσεις ασυλίας αποτελούν πλήγμα και στις Αρχές που αναφέρονται πιο πάνω αλλά και γενικότερα στο Κράτος Δικαίου.

Ο Θεσμός της ασυλίας εισήχθη προ αιώνων ξεκινώντας από την Ευρώπη με στόχο την προστασία των ευνοούμενων μελών της καθεστηκυίας άρχουσας τάξης. Στόχος που έπαψε να έχει ουσιαστικό νόημα σε μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία. Λέγεται ότι ο Θεσμός προστατεύει την ελευθερία λειτουργίας ενός αξιώματος. Δηλαδή για παράδειγμα ότι ο Πρόεδρος του κράτους δεν μπορεί να παρενοχλείται από αγωγές για να μπορεί να διεξάγει το έργο του ανενόχλητος. Ή ότι ο Δικαστής προστατεύεται με την ασυλία για να δικάζει χωρίς φόβο και να εκφράζει την άποψή του όσο το δυνατόν πιο ελεύθερα.

Βέβαια υπάρχει τρόπος αποκλεισμού αβάσιμων ενοχλητικών νομικών μέτρων που θα αρκούσε να προστατεύσει αυτούς που έχουν ασυλία. Αν όμως μια ενέργεια ή παράλειψή τους είναι παράνομη υπάρχει λόγος να μη λογοδοτεί όπως οποιοσδήποτε άλλος πολίτης; Ακριβώς η ευθύνη να τηρούν τους νόμους όπως όλοι τους βαραίνει ιδιαιτέρως ως πρότυπα της εξουσίας και η έλλειψη ασυλίας θα τους κρατά στα αυστηρά πλαίσια του δικαίου. Αυτό επιβάλλει η δικαιοσύνη και η σωστή άσκηση της εξουσίας. Και αυτό είναι αναγκαίο για την παρεμπόδιση της όποιας αυθαιρεσίας. Η ασυλία είναι λοιπόν αντίθετη με την έννοια της νομιμότητας που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ευνομίας των σύγχρονων δημοκρατικών αρχών. Είναι αδιανόητο την σήμερον εποχή να υπάρχουν πρόνοιες ασυλίας όπως αυτή που προβλέπει ο Ποινικός μας Κώδικας σύμφωνα με την οποία «οι δικαστικοί λειτουργοί είναι ποινικά ανεύθυνοι για πράξεις ή παραλείψεις που γίνονται κατά της εκτέλεση των δικαστικών τους καθηκόντων, και αν ακόμη η πράξη έγινε με υπέρβαση της δικαστικής τους εξουσίας ή αν ακόμη υφίστατο νομική υποχρέωση για διενέργεια της πράξης που παραλείφθηκε».

Ή όπως προβλέπει το Σύνταγμα «ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε ποινική δίωξη εκτός για εσχάτη προδοσία ή για ατιμωτικά αδικήματα με την άδεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ή στην περίπτωση της προδοσίας κατόπιν πλειοψηφίας 3/4 των βουλευτών». Οι ασυλίες λοιπόν πρέπει να καταργηθούν εφόσον υπάρχουν πρόνοιες εναντίον καταχρηστικών μέτρων.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *