Η επανάσταση είναι στο σανατόριο, αλλά οι ελίτ αισθάνονται μια χαρά

A view of the Karl Marx statue in Trier, Germany, 05 May 2018. China donated the Karl Marx statue, by Chinese sculptor Wu Weishan, to the city of Trier, the birthplace of the philosopher, for the jubilee year 2018. On 05 May 2018 marks the 200th year anniversary of the birth of German philosopher, economist, historian, political theorist, sociologist, journalist and revolutionary socialist Karl Marx, who co-wrote and published the pamphlet 'The Communist Manifesto' and wrote the materialist philosophical text 'Das Kapital'. EPA-EFE/RONALD WITTEK

Του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ

Το κανονικό σύνθημα κατέληγε «κι εγώ δεν αισθάνομαι πολύ καλά», αλλά χρειάζεται διευκρινιστική αναπροσαρμογή. Τα συνθήματα του τοίχου είχαν συχνά καταλυτικό πνεύμα και προφητική δύναμη. Και η δεύτερη εκδοχή του τίτλου επιβεβαιώνει την πρώτη, ότι η επανάσταση είναι από καιρό στο σανατόριο. Τα τελευταία τριάντα και περισσότερα χρόνια επικράτησε ότι Άρχοντας είναι ο Πλούτος και η καλύτερη μέθοδος να τον αποκτήσεις είναι ο νεοφιλελευθερισμός.

Ωστόσο φαίνεται ότι τελευταία φυσάει αλλιώς, όλο και περισσότεροι δυσφορούν. Στις αρχές του περασμένου μήνα, 2-5 Οκτωβρίου, μια δημοσκόπηση σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 5000 ατόμων σε πέντε δυτικές χώρες έθεσε το ερώτημα: Η κοινωνία έχει ανάγκη από ένα άλλο σύστημα εκτός από το νεοφιλελεύθερο; Οι απαντήσεις: Στην Ιταλία 80% Ναι και 20% Όχι, στη Γαλλία 73% Ναι και 27% Όχι, στη Γερμανία 61% Ναι και 39% Όχι, στις ΗΠΑ 60% Ναι και 40% Όχι και στη Βρετανία 58% Ναι και 42% Όχι. Η δημοσκόπηση έγινε από την εταιρεία IFOP για λογαριασμό του γαλλικού παραρτήματος του ρωσικού ιστολογίου Σπούτνικ.

Τα ανωτέρω αποτελέσματα, εξηγούν την ταραχώδη εποχή μας, αλλά δεν προαναγγέλλουν την ανατροπή του καπιταλισμού. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να γυρίσουν από το άλλο πλευρό και να συνεχίσουν τον ύπνο τους. Η δημοσκόπηση διαπιστώνει απλώς ότι το νεοφιλελεύθερο πρόσωπο κακογέρασε γρήγορα, άσχημα, αντιπαθητικά. Είναι ώρα να το θάψεις και να πας σε κάτι άλλο.

Η επανάσταση, ο καπιταλισμός και ο Κώστας Παπαϊωάννου

Ο σεμνός (εξ ου και άγνωστος) φιλόσοφος Κώστας Παπαϊωάννου (1925-1981), ένας από αυτούς που διέφυγαν με τη βοήθεια του Γαλλικού Ινστιτούτου από την Ελλάδα του εμφυλίου πολέμου (Καστοριάδης, Σβορώνος κ.α.) σημειώνει ότι ο καπιταλισμός παράγει πλούτο πολύ ταχύτερα από τα μαρξιστικά καθεστώτα, όπου αυτά επικράτησαν. Ο Παπαϊωάννου ήταν μαρξιστής, σφοδρός επικριτής του σταλινισμού και κριτικός στον ίδιο τον Μαρξ, τουλάχιστον τριάντα χρόνια πριν οι δυτικοί αριστεροί διανοούμενοι ανακαλύψουν και τολμήσουν να αντιπαρατεθούν στα γκουλάγκ.

Η εκτίμηση του Παπαϊωάννου για την ικανότητα του καπιταλισμού να παράγει γρήγορα πλούτο επιβεβαιώνεται από την κεραυνοβόλα ανάπτυξη της Κίνας. Η εισβολή των ξένων κεφαλαίων ήταν θυελλώδης και ήταν η βάση της κατακόρυφης ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, όμως, διαψεύδεται κατηγορηματικά και απόλυτα το ιδεολόγημα ότι η “ελεύθερη αγορά” αυτορρυθμίζεται, ότι είναι προϋπόθεση της ομαλής λειτουργίας του καπιταλισμού και ότι το Κράτος είναι βάρος και εμπόδιο για την ανάπτυξη και την ευημερία.

Αντίθετα, το κινέζικο παράδειγμα είναι μια άνευ προηγουμένου παρατεταμένη περίπτωση “ελεγχόμενου καπιταλισμού”. Ο σχεδιασμός και ο απόλυτος έλεγχος της οικονομίας ανήκει αποκλειστικά στο κράτος το οποίο επί της ουσίας υπόκειται στο Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο και επιτρέπει στον σημαντικό ιδιωτικό τομέα να λειτουργεί υπό τον αυστηρό έλεγχό του.

Υβριδικές μορφές

Όπως ο καπιταλισμός άλλαξε πολλά πρόσωπα στα περίπου 400 χρόνια της ζωής του, έτσι και το “άλλο” σύστημα είναι λογικό ότι μπορεί να πάρει πολλές διαφορετικές μορφές, πιο άσχημες ή πιο ελκυστικές από το αποτυχημένο πρόσωπο της Σοβιετικής Ένωσης. Ζούμε σε μια εποχή όπου οι πόλεμοι, οι συμμαχίες, οι κοινωνίες και οι πολιτικές αλλάζουν όπως τα φίδια πετάνε το παλιό δέρμα τους. Μεταμορφώνονται, τίποτα δεν είναι απολύτως καθαρό και σταθερό, επικρατούν ρέουσες και υβριδικές μορφές.

Τα συστήματα λειτουργίας και διακυβέρνησης, ανθρώπινα κατασκευάσματα, μεταβάλλονται όταν οι συνθήκες αλλάζουν. Που θα κατασταλάξει το καθεστώς στην Κίνα θα το δουν οι επόμενες γενιές. Η κρίση στον ευρύ Δυτικό Κόσμο δεν ήρθε ταυτόχρονα στα επιμέρους υποσυστήματα. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης δημιούργησε την εντύπωση της τελικής νίκης όχι γενικώς του καπιταλισμού, αλλά των ΗΠΑ φέρνοντας το “Τέλος της Ιστορίας”. Το “Τέλος” ονειρεύτηκαν και οι ναζί με το χιλιόχρονο Ράϊχ, αλλά και οι κομμουνιστές με την αταξική κοινωνία, τον αιώνιο ακύμαντο παράδεισο, τόσο κοντά στο θάνατο! Ψευδαισθήσεις.

Η διαμάχη των Δυτικών χωρών με τη Ρωσία και ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας καθορίζουν στο παρόν τη ζωή μας. Μια ματιά στο πρόσφατο παρελθόν δείχνει καθαρά ότι διαφορετικά συστήματα έχουν όμοιες συμπεριφορές σε παρόμοιες συνθήκες. Ο ισχυρός καταφεύγει στη βία, ως εύκολη λύση για να επιβληθεί. Αυτό συμβαίνει από αρχαιοτάτων χρόνων, ανεξάρτητα από διακηρύξεις, ιδεολογίες, πολιτικά συστήματα. Οι διαπραγματεύσεις είναι για τους ισοδύναμους, ή επιβάλλονται στον αδύναμο για να υπογράψει την ήττα του. Επιστροφή στον Θουκυδίδη. Ο ισχυρός κάνει ό,τι κάνει επειδή μπορεί. Το ξεκαθάρισαν οι δημοκρατικοί Αθηναίοι στους κατοίκους της Μήλου, πριν τους σφάξουν.

Οι “συγκλητικοί” του ΣΥΡΙΖΑ

Από την εποχή των Φαραώ και του Περικλή, ως τον Λουδοβίκο ΙΔ’, βασιλιά Ήλιο, από τον Κινέζο αυτοκράτορα και τον Τσάρο μέχρι τις σημερινές κυρίαρχες ελίτ, ο κανόνας είναι ότι ο κυβερνήτης είναι ένας, ή μια μικρή ομάδα. Η πρώτη, ίσως και καλύτερη στη λειτουργία της, Δημοκρατία της Αθήνας ήταν “ενός ανδρός αρχή”, του Περικλή, κατά τον Θουκυδίδη. Τότε, τουλάχιστον, λογοδοτούσε στο λαό.

Σήμερα οι Ρότσιλντ, οι Ροκφέλερ, η κυβερνώσα ελίτ δεν εμφανίζεται καν στην πολυκοσμία των “εκλεκτών” σε διάφορες Λέσχες Μπίντελμπεργκ, όπου συνωστίζεται το πρώτης τάξεως “υπηρετικό προσωπικό”. Ο Σι Τζινπίνγκ έγινε “αιωνόβιος” ηγέτης, έως ότου χάσει την “εύνοια του Ουρανού” και ανατραπεί, κατά την κινέζικη διατύπωση της αποπομπής του εκάστοτε αποτυχημένου αυτοκράτορα. Προφανώς η ανάγκη του να αναδειχθεί “αιωνόβιος” υποδηλώνει την ύπαρξη αντιπολίτευσης…

Οι ελίτ αισθάνονται μια χαρά λέει ο τίτλος, παραπλανώντας και ταυτόχρονα επιβεβαιώνοντας την πραγματικότητα. Οι ελίτ κατάφεραν το φαινομενικά αδύνατο. Προστίθενται κάθε χρόνο νέοι δισεκατομμυριούχοι στους παλιούς, διατηρούνται οι υψηλότατες αμοιβές των ανώτατων στελεχών, αυξάνονται οι φτωχοί, οι κατώτερες αμοιβές μένουν χαμηλές και οι αντιδράσεις υπό έλεγχο.

Η ανάπτυξη (στη Δύση) φυτοζωεί. Τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα περιμένουν, όπως οι πληβείοι της Ρώμης, τα κυβερνητικά επιδόματα που καθιέρωσαν οι “συγκλητικοί” του ΣΥΡΙΖΑ για τον επιούσιο άρτο. Οι ελίτ συνεχίζουν ανέμελες. Θυμίζουν τη βασίλισσα που όταν η απλή διαμαρτυρία κάτω από το μπαλκόνι της γινόταν εξέγερση και μετατρέπονταν σε επανάσταση, διαμήνυε με τον υπηρέτη ότι «η Βασίλισσα κεντάει»! (από το θεατρικό έργο του Ζαν Ζενέ “Το Μπαλκόνι”).

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *