Η κριτική, αλάτι της δημοκρατίας: Πριν ασχοληθούν με την πολιτική οι νέοι, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι το αξίωμα δεν συνοδεύεται μόνο από τη δόξα

Η σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Φωτογραφία Αρχείου apopseis.com

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΙΛΟΓΕΝΗ

Δεν είναι πάντα ευχάριστη, είναι όμως αναγκαία και χρήσιμη. Γιατί μας κάνει καλύτερους και σοφότερους. Συχνά άλλωστε έστω και εκ των υστέρων, παραδεχόμαστε πως θα ήταν καλύτερα αν σε συγκεκριμένη περίπτωση είχαμε ενεργήσει διαφορετικά.

Γι’ αυτό, ακόμα και οι πιο πετυχημένοι κάνουν πολλές προσπάθειες, πριν καταλήξουν στο τελικό αποτέλεσμα. Γιατί έχουν ανεπτυγμένο το αίσθημα της αυτοκριτικής, την αναγκαία δηλαδή βάσανο στην οποία θα πρέπει να υποβάλλεται κάθε πραγματικός δημιουργός. Ακόμα λοιπόν και η αυστηρή κριτική, αν δεν είναι κακόπιστη, είναι ωφέλιμη.

Είναι τα φρένα που μάς συγκρατούν από τη μέθη του αξιώματος και την αλαζονεία της εξουσίας. Είναι αν θέλετε, σαν το αλάτι στο φαγητό. Στην κανονική δόση, όχι μόνο το νοστιμίζει, προλαμβάνει και την πρόωρη σήψη. Το πρόβλημα δημιουργείται, με την παράβαση του μέτρου. Διότι όπως η κανονική δόση φέρνει νοστιμιά, η ανεπαρκής το βυθίζει στη μετριότητα, ενώ η υπερβολική, το καθιστά ακατάλληλο προς βρώση.

  • Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την πολιτική, την τέχνη, την επιστήμη ή οποιοδήποτε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα. Αντίθετα, στις περιπτώσεις των τυραννίδων, τις δικτατορίες, με την καταστολή και την κατάργηση της κριτικής, οδηγούμαστε στα άκρα, στο τραγικό, και το γελοίο.

Τραγικό όπως η καταστροφή της Κύπρου το 1974 και γελοίο, όπως το μέτρημα της φούστας επί δικτατορίας Πάγκαλου. Πλην όμως, το γελοίο δεν προκαλεί μόνο την ιλαρότητα, κάποτε μπορεί και να σκοτώσει. Γι’ αυτό πριν ασχοληθούν με την πολιτική οι νέοι, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι το αξίωμα δεν συνοδεύεται μόνο από τη δόξα.

Συνοδεύεται και από τη δοκιμασία της αμφισβήτησης, ακόμα και για τους καλύτερους. Είναι όπως τη σκιά που μας συνοδεύει ώς το τέλος, ακόμα και παρά τη θέλησή μας. Ειδικά τα ιστορικά πρόσωπα, δεν ξοφλούν ούτε μετά θάνατον. Ωστόσο στη ζυγαριά της ιστορίας, δεν μετρά πρώτα, ούτε το αξίωμα, ούτε η απώλειά του. Μετρά πρωτίστως η προσφορά και το ήθος με το οποίο ο φορέας του υπηρέτησε το σύνολο. Κρίνοντες και κρινόμενοι λοιπόν, καλό είναι να τηρούμε, κατά το δυνατόν, το μέτρο. Δεν είναι πάντα εύκολο. Ωστόσο, σε μια δημοκρατία, η καλόπιστη κριτική πρέπει να θεωρείται αυτονόητη.

Ιδιαίτερα στην πολιτική, όπου οι συνέπειες της αποτυχίας, είναι συχνά μη αναστρέψιμες. Και όσο και αν φαίνεται άδικο να πληρώνει ο ηγήτορας τα λάθη και τις παραλείψεις των υφισταμένων του, είναι αδυσώπητος νόμος της ιστορίας. Γιατί αν σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος της αποτυχίας, παίρνει και το μεγαλύτερο μερίδιο της συλλογικής επιτυχίας, χωρίς η προσωπική του συμβολή να είναι πάντα ανάλογη. Συχνά οφείλεται περισσότερο σε συνεργάτες του που μένουν στο περιθώριο. Γι’ αυτό και έμεινε στην ιστορία η απάντηση του στρατηγού Ζιόφρ, όταν κάποιος απέδωσε τη νίκη του Μάρνη αποκλειστικά σε εκείνον.

  • «Δεν ξέρω αν η νίκη οφείλεται σε μένα. Ξέρω όμως σε ποιον θα οφειλόταν η ήττα, αν χάναμε».

Η καλόπιστη κριτική, λοιπόν, ακόμα και η αυστηρή, είναι το αλάτι της δημοκρατίας, όπως το αλμυρό νερό στις πληγές. Σίγουρα καίει, αλλά ο πόνος είναι το τίμημα για τη θεραπεία μιας αποτυχίας που δεν προλάβαμε. Γι’ αυτό ακριβώς και ο έπαινος πρέπει να συνοδεύει κάθε επιτυχία.

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *