Οι «Όροι Αναφοράς»: Νέα διαδικασία στη βάση διαφορετικών διαπραγματευτικών όρων

File Photo: Ο γγ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. EPA, Jeffrey Arguedas

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΑΓΓΕΛΙΔΗ*

Οι μετέπειτα αποτελεσμάτων εισηγήσεις είναι εύκολες αφού ουδέποτε μπορούν να εφαρμοστούν για να δοκιμαστούν, αποτελώντας έτσι απλά απόψεις θεωρητικού περιεχομένου.

Αναζητώντας λοιπόν την αποκρυπτογράφηση των θέσεων του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ μέσα από την τελευταία του έκθεση, επιθυμώ να ξεφύγω από την απλή ανάγνωση και να δώσω την πραγματική διάσταση των θέσεων του σε σχέση με τους «όρους αναφοράς», ώστε να μην καταλήξουμε σε μελλοντικές «πολιτικές προφητείες» του παρελθόντος.

Ενώ ο Γ.Γ. ακολουθεί τη γνωστή δομή των εκθέσεων για ενημέρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας ως προς τα πεπραγμένα, στην ουσία της η έκθεση θέτει στοχευμένα  «προδιαπραγματευτικά στοιχεία» τα οποία κατά την άποψή μου αποτελούν από διπλωματικής άποψης τον σωστό τρόπο για να αυξηθούν οι πιθανότητες επιτυχίας των κυρίως διαπραγματεύσεων. Παράλληλα όμως, διακρίνω ξεκάθαρη πίεση την οποία φρονώ έχει ο ίδιος λόγω των εξελίξεων στα ενεργειακά, ώστε το κυπριακό πρόβλημα να μην καταστεί επιπλέον πρόβλημα άλλων συμφερόντων.

  • Οι αναφορές σε χρονικούς ορίζοντες, σε επείγον διαδικασίες και «terms of reference» (όρους αναφοράς) συνδυαστικά και για πρώτη φορά στην ιστορία του κυπριακού προβλήματος, δεν σημαίνει τίποτα άλλο από την προώθηση μιας νέας διαδικασίας στη βάση διαφορετικών διαπραγματευτικών όρων που δεν έχει υπάρξει προηγούμενα.

Αν και ο ΓΓ επανατονίζει σε διάφορες δηλώσεις με κάθε ευκαιρία την προσφορά του μέσω των καλών του υπηρεσιών και ότι ουσιαστικά τα υπόλοιπα επαφίενται στις δύο πλευρές, τη δεδομένη στιγμή ξεκάθαρα και σαφώς προσπαθεί να καθορίσει περιεχόμενο μέσω συμφωνίας συγκεκριμένων όρων. Δεν προωθεί δηλαδή μια συμφωνία επί σημείων όπως ήταν αυτή του ‘79 μεταξύ Κυπριανού-Ντενκτάς για επανέναρξη του διαλόγου, αλλά αναζητά βάση για επιτυχή κατάληξη.

Η τοποθέτησή μου για αυτή τη διαφορά θέλει να σημειώσει τις ενδείξεις της πορείας που παίρνουν τα πράγματα και που χρειάζονται εξαιρετικά λεπτούς χειρισμούς, γιατί η ενδεχόμενη συμφωνία στα πλαίσια των όρων αναφοράς που θέτει ο ΓΓ και παράλληλα με την ενθάρρυνσή του προς τους δύο ηγέτες για νέες ιδέες και ευρηματικότητα, ίσως οδηγήσει ακόμα και χωρίς σκοπιμότητα αλλά εκ των δεδομένων, σε νέο πλαίσιο λύσης επί διαφορετικής βάσης. Ας είμαστε προετοιμασμένοι λοιπόν. Ίσως να δούμε να κατατίθενται ιδέες που να περιλαμβάνουν τα ενεργειακά τα οποία εμείς μπορεί μεν να μη συνδέουμε και να μη θέλουμε συνδεδεμένα, αλλά πάντοτε αναφέρονται από τον ΓΓ με ξεκάθαρη τοποθέτηση για όφελος και των δύο κοινοτήτων.

  • Το θέμα βέβαια δεν είναι το αν έχουν δικαιώματα και οι Τουρκοκύπριοι και ποτέ δεν ήταν θέμα ουσιαστικά για μας, αλλά κατά πόσον αυτά τα δικαιώματα θα είναι στη βάση μιας λύσης και ενός κράτους που δεν θα περιλαμβάνει κατοχικά στρατεύματα και εγγυήσεις, θα έχει μία διεθνή προσωπικότητα και το οποίο θα λειτουργεί στη βάση του Ευρωπαϊκού κεκτημένου.

Ειδικότερα το τελευταίο, για μας αλλά και το καλό των ίδιων των Τουρκοκυπρίων θα έλεγα, πρέπει να αποτελεί «κόκκινη γραμμή» στις διαπραγματεύσεις με απαίτηση για πραγματική συμμετοχή και όχι μόνο παρουσία της Ε.Ε. στην περίπτωση νέας διεθνής διάσκεψης. Σε ενδεχόμενη άρνηση της άλλης πλευράς τότε απλά καταγράφεται και με τον πιο επίσημο τρόπο η διαφορά κατεύθυνσης και οράματος μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας των Τουρκοκυπρίων με τους ίδιους τους Τουρκοκύπριους. Η ευθύνη θα ανήκει στους ίδιους.

Θεωρώ πως ο ΓΓ παίρνει ένα μεγάλο ρίσκο να εγκλωβιστεί σε μια κατάσταση που δεν θα έχει επιστροφή αν στους όρους αναφοράς δεν περιλαμβάνονται βασικές παράμετροι που συνιστούν τη δημιουργία ενός λειτουργικού κράτους. Δεν μπορώ να διανοηθώ όρους αναφοράς οι οποίοι θα θέτουν τις βάσεις για συνέχιση του διαλόγου και επιτυχή κατάληξη και αυτοί να μη λαμβάνουν υπόψη τα ίδια τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, την ανάγκης απουσίας κατοχικών στρατευμάτων, το αχρείαστο της ύπαρξης εγγυητριών δυνάμεων, το Διεθνές Δίκαιο και το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Τα πέντε αυτά συστατικά αποτελούν τη βάση για πραγματική πρόοδο και για το καλό όλων των νόμιμων κατοίκων του νησιού. Δεν αποδίδω κακές προθέσεις αλλά προλαβαίνω τυχόν λανθασμένους χειρισμούς. Γι’ αυτό καλό θα ήταν να προετοιμάσουμε όλα τα μέρη ότι ως ένα ευρωπαϊκό κράτος στον 21 αιώνα δεν μπορούμε να συζητάμε μοντέλα σκέψης που αναπτύχθηκαν σε εποχές διεθνής αναρχίας,  αποικιοκρατίας και απαξίωσης κάθε άρθρου του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.

*MA International Policy & Diplomacy

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *