Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Η Ιστορία μας διδάσκει ότι όσο πιο εύκολη είναι η εισβολή σε μια χώρα, άλλο τόσο δύσκολη είναι η διαχείριση της μετα-εισβολή εποχής

ΣΚΙΤΣΟ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΓΚΟΥΜΑ

Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ

Ο Πούτιν διέβη τελικά τον Ρουβίκωνα.  Όσες και να είναι οι αιτιάσεις της Μόσχας, που σε μεγάλο βαθμό δεν είναι αβάσιμες, τίποτε δεν μπορεί να δικαιολογήσει την εισβολή σε μια ανεξάρτητη χώρα. Τούτου λεχθέντος όμως δεν μπορούν να παραβλέπονται οι ευθύνες των ΗΠΑ και γενικότερα της Δύσης για την εισβολή και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Να αναφέρουμε εδώ το παράλληλο της εγκατάστασης ρωσικών πυραύλων στην Κούβα το 1962 όταν οι Αμερικανοί απείλησαν με πυρηνικό πόλεμο. Τότε η Μόσχα υποχώρησε και απέσυρε τους πυραύλους της. Οι Αμερικανοί αντίθετα στην περίπτωση της Ουκρανίας και γενικότερα της Ανατολικής Ευρώπης, έδωσαν υποσχέσεις στους Ρώσους μετά  τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και του Συμφώνου της Βαρσοβίας ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκτεινόταν στις χώρες αυτές, πρώην σοβιετικής επιρροής. Οι υποσχέσεις αυτές δεν τηρήθηκαν για την Ανατολική Ευρώπη και το χειρότερο έγινε προσπάθεια να επεκταθεί το ΝΑΤΟ και σε πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες όπως η Γεωργία και η Ουκρανία. Δικαιολογημένα η Μόσχα θεώρησε τις ενέργειες αυτές ως απειλή για την ασφάλειά της. Μεγάλη ευθύνη φέρουν και οι Ευρωπαίοι οι οποίοι ακολούθησαν τους Αμερικανούς σε αυτήν την πολιτική αντί να εντάξουν και να ενσωματώσουν την Ρωσία σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας.  Να θυμηθούμε επίσης και την «πορτοκαλί  επανάσταση» που το 2015 ανέτρεψε βίαια και πραξικοπηματικά την τότε κυβέρνηση της Ουκρανίας που προσπαθούσε να κρατήσει ίσες αποστάσεις ανάμερα στη Ρωσία και τη Δύση. Όπως και την εμφάνιση την ίδια περίοδο ένοπλων ακροδεξιών ομάδων με ναζιστική ιδεολογία που αντιτάχτηκαν στην όποια προσέγγιση με τη Ρωσία.

Ο πόλεμος είναι κάτι πολύ τραγικό και οι συνέπειές του είναι τέτοιες  που κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να τον επικροτεί. Ο ουκρανικός λαός θα είναι το πρώτο θύμα αυτού του πολέμου.  Όμως αποτελεί ταρτουφισμό να λέγεται ότι η ρωσική εισβολή είναι ο πρώτος πόλεμος στην Ευρώπη ύστερα από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και ο πόλεμος των Αμερικανών και των Δυτικών στα Βαλκάνια όταν διέλυαν την Γιουγκοσλαβία και εγκαθιστούσαν εκεί δικά τους προτεκτοράτα τί ήταν;   Και όταν οι Αμερικανοί και η Δύση ανέχονται την τουρκική κατοχή στην Κύπρο για σχεδόν μισό αιώνα, πώς δικαιολογούνται οι σημερινές υποκριτικές κραυγές τους για την Ουκρανία;

Χωρίς αμφιβολία η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία δημιουργεί νέα δεδομένα και νέες γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές ισορροπίες στο διεθνές σύστημα. Τίποτε πια δεν θα είναι το ίδιο με τον κόσμο που ξέραμε πριν την εισβολή στην Ουκρανία. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις εξελίξεις. Ούτε καν γνωρίζουμε αυτήν την στιγμή ποια είναι επακριβώς τα ρωσικά σχέδια. Κατάληψη ολόκληρης της Ουκρανίας και εγκατάσταση στο Κίεβο μιας φιλορωσικής  κυβέρνησης; Επέκταση των λαϊκών δημοκρατιών που αναγνώρισε η Μόσχα στην ανατολική Ουκρανία με νέα διευρυμένα σύνορα και αργότερα ενσωμάτωσή τους στη Ρωσία; Όλα αυτά θα απαντηθούν στο μέλλον.  Και δεν είναι σίγουρο ότι η Ρωσία θα εξέλθει αλώβητη από αυτή την εισβολή, κυρίως αν  προχωρήσει στην κατάληψη ολόκληρης της  χώρας. Η Ιστορία μας διδάσκει ότι όσο πιο εύκολη είναι η εισβολή σε μια χώρα, άλλο τόσο δύσκολη είναι η διαχείριση της μετα-εισβολή εποχής.  Τα παραδείγματα του Αφγανιστάν , του Ιράκ, της Λιβύης, είναι ζωντανά ακόμη.

Τόσο οι Αμερικανοί όσο και οι Ευρωπαίοι ξεκαθάρισαν ότι δεν θα εμπλακούν σε πόλεμο με τους Ρώσους στην Ουκρανία. Θα χρησιμοποιήσουν ως όπλο, για να γονατίσουν όπως πιστεύουν την Ρωσία, τις κυρώσεις εναντίον της. Λίγοι είναι όμως αυτοί που πιστεύουν, από τους σοβαρούς αναλυτές, ότι κάτι τέτοιο θα βλάψει μόνο την Ρωσία. Οι κυρώσεις είναι δίκοπο μαχαίρι. Θα βλάψουν και θα αποδιοργανώσουν ενδεχομένως  όχι μόνο την Ρωσία η οποία φαίνεται να είναι προετοιμασμένη για να τις αντέξει, αλλά και την παγκόσμια οικονομία και ειδικά την οικονομία της Ευρώπης. Η εφοδιαστική αλυσίδα, ειδικά στον τομέα της ενέργειας, πολύ πιθανόν ότι  θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα. Στην ουσία οι Ευρωπαίοι βρίσκονται ανάμεσα σε μια σύγκρουση ΗΠΑ και Ρωσίας από την οποία θα είναι οι περισσότερο ζημιωμένοι. Αλλά και οι ίδιοι οι Αμερικανοί δεν είναι σίγουρο ότι δεν θα έχουν συνέπειες από αυτή την σύγκρουση. Η αυτοκρατορία δεν διαθέτει πια τις δυνάμεις που διέθετε κάποτε, διανύει περίοδο παρακμής. Ασφαλώς το αμερικανικό κατεστημένο ελπίζει να επωφεληθεί με την εξαγωγή του αμερικανικού σχιστολιθικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, εκτοπίζοντας τους Ρώσους. Δεν είναι τόσο εύκολο να γίνει αυτό και σίγουρα οι τιμές θα εκτοξευθούν  στα ύψη. Το άλλο όφελος των Αμερικανών θα είναι η αύξηση εξαγωγής όπλων, μόνιμη άλλωστε επιδίωξη του αμερικανικού στρατιωτικο-βιομηχανικού κατεστημένου.

Όσον αφορά τις κυρώσεις καλόν είναι να σημειώσουμε και εδώ την υποκρισία Ευρωπαίων και Αμερικανών που ενώ επιβάλλουν κυρώσεις μέσα σε μια νύχτα στη Ρωσία, αρνήθηκαν επίμονα να πράξουν κάτι τέτοιο για την Τουρκία. Επίμονα δε οι Αμερικανοί αρνούνται να μιλήσουν για εισβολή και κατοχή στην Κύπρο.

Η Ελλάδα και η Κύπρος θα είναι ανάμεσα στις χώρες που θα υποστούν μεγάλες ζημιές από αυτή την σύρραξη, αντίθετα με την Τουρκία που κατά πάσαν πιθανότητα θα καταφέρει και αυτή την φορά να πατά σε δύο βάρκες. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας  θα προκαλέσουν τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο αλυσιδωτές επιπτώσεις σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Η ακρίβια θα είναι τέτοια που δύσκολα θα την υποφέρουν μεγάλα στρώματα του πληθυσμού, ιδιαίτερα τα φτωχά λαϊκά στρώματα που είναι και τα πιο ευάλωτα. Ο τουρισμός επίσης που είναι η βαριά βιομηχανία και των δύο χωρών θα υποστεί το πιθανότερο μεγάλο πλήγμα. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθεί και ένας αυξημένος κίνδυνος από τον τουρκικό επεκτατισμό. Πολύ πιθανόν η Τουρκία να κρίνει ότι της παρέχεται η ευκαιρία για ενέργειες σε βάρος Ελλάδας και Κύπρου που θα γίνουν ανεκτές από τα νέα παγκόσμια κέντρα εξουσίας όπως θα διαμορφωθούν. Χρειάζεται εθνική ενότητα για την αντιμετώπιση όλων αυτών των κινδύνων. Ενότητα στο εσωτερικό μέτωπο και των δύο χωρών αλλά και ενότητα ανάμεσα σε Κύπρο και Ελλάδα. Οι καιροί είναι δύσκολοι. Ανάγκη να μείνουμε όρθιοι με όλα τα μέσα που διαθέτουμε.

Το δυστύχημα βέβαια είναι ότι οι πολιτικές  ελίτ που μας κυβερνούν  δεν εμπνέουν εμπιστοσύνη ότι θα σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Άλλωστε το ίδιο ισχύει και για την Ευρώπη.

 

*Πανεπιστημιακός, συγγραφέας της μυθιστορηματικής τριλογίας ΝΟΜΑΔΑΣ, Αθήνα, Εκδόσεις Βακχικόν, 2017-2019. Τώρα κυκλοφορεί και το νέο του μυθιστόρημα,  ΓΡΑΜΜΑ ΣΤΟΝ ΑΝΤΩΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ/ΣΤΟ ΥΦΑΝΤΟ ΤΟΥ ΄21, από τον ίδιο εκδοτικό οίκο.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.