Η σημασία της διαπραγματευτικής ικανότητας

File Photo: Το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. ΚΥΠΕ, ΚΑΤΙΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΑΓΓΕΛΙΔΗ

Η διαμόρφωση του μέλλοντος είναι αποτέλεσμα των αποφάσεων του τώρα και οι αποφάσεις ενός γεγονότος που συμβαίνει τώρα είναι αποτέλεσμα της ποιότητας των διαπραγματεύσεων που συμβαίνουν πριν την όποια απόφαση. Αυτή η εξίσωση σε λεκτική μορφή μπορεί να είναι και ο λόγος πίσω από πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως κράτος.
Βρισκόμαστε σε μια περίοδο όπου τα θέματα που είναι ανοιχτά στην Κύπρο είναι πάρα πολλά και κάποια εκ των οποίων είναι τέτοια που η όποια εξέλιξη και τελική τους πορεία να είναι ανεπιστρεπτί.

  • Η μεγαλύτερη κοινωνική μεταρρύθμιση μέχρι τώρα που ονομάζεται ΓεΣΥ, η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που αναμένεται να προωθηθεί, οι πιέσεις για αλλαγές στο επενδυτικό πρόγραμμα και γενικότερα στο οικονομικό και τραπεζικό σύστημα της Κύπρου, αλλά και βέβαια το Ενεργειακό και το Κυπριακό αποτελούν μέγα ζητήματα, τα οποία θα διαμορφώσουν το μέλλον και την πορεία του τόπου μας.

Ήδη η πορεία που έχουν πάρει κάποια ζητήματα είναι τέτοια που καταδεικνύει πως τα προβλήματα δημιουργήθηκαν ακριβώς γιατί δεν υπήρξε σωστή προετοιμασία διαπραγματευτικά, δεν έγινε επαρκής ανταλλαγή και ανάλυση πληροφοριών, δεν υπήρχε δομημένη διαδικασία, αλλά και ακολουθήθηκαν λανθασμένες διαδικασίες ή λανθασμένο χρονικό σημείο προώθησης των διαδικασιών αυτών.

Πραγματικά, τα γεγονότα σε σχέση με το ΓεΣΥ, και όπως αυτά αποκαλύπτονται δημοσίως με την έκταση που πήραν και τις έντονες διαφωνίες, σαφώς και αποκαλύπτουν προβληματικούς διαπραγματευτικούς χειρισμούς. Να υπενθυμίσω πως ο πρώτος νόμος ψηφίστηκε το 2001, άρα αναφέρομαι για οποιουσδήποτε χειρισμούς από τότε, που βγαίνουν στην επιφάνεια τώρα και μετά που ουσιαστικά επεδείχθη πραγματική πολιτική βούληση, τόσο σε εκτελεστικό όσο και σε νομοθετικό επίπεδο με την ψήφιση του τροποποιημένου νόμου του 2017.

  • Οι διαπραγματεύσεις μέσω των ορθών τεχνικών και διαδικασιών που πρέπει να εφαρμόζονται, στόχο έχουν την επίτευξη στόχων και τη λύση προβλημάτων, δημιουργώντας όμως ταυτόχρονα τη βάση για ομαλή εφαρμογή της όποιας συμφωνίας.

Δηλαδή, η συμφωνία δεν αποτελεί επιτυχία από μόνη της, αλλά το πώς αυτή θα εφαρμοστεί και κατά πόσο αυτή έχει προσδώσει αξία στη μελλοντική σχέση των ενδιαφερόμενων μερών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη σωστή δημιουργία διαπραγματευτικής διαδικασίας που ναι μεν στηρίζεται σε κάποιες βασικές αρχές, αλλά για κάθε περίπτωση χρειάζεται και διαφορετική προσέγγιση.
Η σημασία της σωστής διαπραγμάτευσης είναι τέτοια που ακριβώς σε περίπτωση μη συμφωνίας θα πρέπει να αναζητηθεί πρώτα ο λόγος στα όποια λάθη μπορεί να έγιναν κατά τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας και της δομής της και μετά στις όποιες ευθύνες των ενδιαφερόμενων μερών. Στην πραγματικότητα οι διαπραγματεύσεις και το αποτέλεσμά τους είναι τόσο καλό όσο η προετοιμασία που έχει γίνει. Το προ-διαπραγματευτικό στάδιο είναι το πιο σημαντικό, ενώ το κυρίως μέρος των διαπραγματεύσεων το πιο κρίσιμο.
Στα μάτια αυτού που δεν γνωρίζει οι διαπραγματεύσεις πολύ πιθανόν να είναι μια συζήτηση στη βάση θέσεων, ένα παιχνίδι πάρε-δώσε ή ένα παιχνίδι επιβολής των θέσεων. Για αυτόν που γνωρίζει οι διαπραγματεύσεις έχουν μια πολύ διαφορετική προσέγγιση που ναι μεν καταλήγουν σε κάποιου είδους μέση λύση και στον εντοπισμό κοινού εδάφους για συμφωνία (ZOPA-zone of possible agreement) μέσω πάρε-δώσε, αλλά δεν καταλήγουν, όπως οι περισσότεροι πιστεύουν, στο «κλείσιμο» της δουλειάς (deal making approach), αλλά στη δημιουργία αξίας μετέπειτα της συμφωνίας και για τα δύο μέρη (value creation approach).

  • Στο Κυπριακό για παράδειγμα και πέραν της θέσης για την αδιάλλακτη στάση της Τουρκίας, ευθύνη για μη επίτευξης λύσης του Κυπριακού έχουν και όσοι «τρίτοι», πέραν της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Τουρκοκυπριακής κοινότητας, προσπάθησαν ακριβώς να κλείσουν το deal και όχι να βοηθήσουν τα δύο μέρη με τρόπο που να προσδίδεται αξία στο μέλλον από μια ενδεχόμενη συμφωνία.

Αυτή η ευθύνη αγγίζει και τα Ηνωμένα Έθνη και εκείνους τους Γενικούς Γραμματείς ή και τους απεσταλμένους αυτών, κάποιοι εκ των οποίων στόχευαν στη λύση ενός προβλήματος στη βάση των συμφερόντων άλλων και όχι στη δημιουργία αξίας για το μέλλον για τα μέρη που άμεσα επηρεάζονται.

Θεωρώ πως τον ρόλο αυτό μπορεί να παίξει και να ενισχύσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα πρέπει μέσα από τις διαπραγματευτικές διαδικασίες να έχει ενεργό συμμετοχή, και αφού η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην ολότητά της στην Ευρωπαϊκή Ένωση ουσιαστικά «με όλη της την εδαφική επικράτεια» και σύμφωνα με την Συνθήκη Προσχώρησης.

Προσωπικά πιστεύω, καθαρά από διαπραγματευτικής άποψης, το κλειδί για μια σωστή, βιώσιμη και λειτουργική λύση το κρατά η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αυτή τη στιγμή αποτελεί τη μόνη κοινή συνισταμένη ανάμεσα σε όλα τα μέρη.

  • Η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω των θεσμοθετημένων οργάνων της είναι η μόνη που μπορεί να βοηθήσει στην προσθήκη πραγματικής αξίας σε μια ενδεχόμενη συμφωνία και η μόνη η οποία μπορεί να διατηρήσει ενα μομέντουμ διπλωτικό, αλλά και να προσδώσει εκείνα τα στοιχεία εμπιστοσύνης, στα οποία η Τουρκία λέει ότι λείπουν για να δικαιολογεί διαπραγματευτικά τις θέσεις της για παρουσία της στην Κύπρο.

Οι διαπραγματεύσεις είναι ένα πολύπλοκο εργαλείο ρύθμισης σχέσεων, αλλά παράλληλα το σημαντικότερο εργαλείο και αναπόφευκτο κομμάτι μιας διαδικασίας για επίτευξη προόδου στις σχέσεις ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα ενδιαφερόμενα μέρη. Ο τρόπος χρήσης αυτού του εργαλείου φανερώνει πολλές φορές αλήθειες για το ήθος και το δίκαιο, τα οποία δεν μπορούν να υποκρύπτονται, αναδεικνύοντας την ίδια στιγμή την αναζήτηση των πραγματικών σκοπών.

*MA International Policy & Diplomacy. 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *