Η συμπερίληψη της ονομασίας hellim στην αίτηση για κατοχύρωση του χαλλουμιού ήταν αναμφισβήτητα μια σημαντική παραχώρηση προς τους Τουρκοκύπριους

Το Προεδρικό Μέγαρο της Κύπρου. Φωτογραφία ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

Του ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΣΙΜΙΛΛΗ

Όσο οι αντιπαραθέσεις για το χαλλούμι ήταν «εντός έδρας», ανάμεσα σε εκείνους που έμεναν σταθεροί στην παράδοση σαν την αναγκαία βάση για την παραγωγή του (αιγοπρόβειο γάλα) και τους αντίθετους προς αυτή (αγελαδινό γάλα), οι περισσότεροι δεν έδιναν σημασία (και δεν προετοιμάζονταν) για ό,τι θα ακολουθούσε, δηλ. την αμφισβήτηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και μάλιστα όχι μόνο από την Τουρκία και το ψευδοκράτος.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1151/2012 που διέπει τα προϊόντα Προστατευμένης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), τα κράτη μέλη ορίζουν αρμόδια Αρχή. Ο έλεγχος της συμμόρφωσης πραγματοποιείται είτε από την αρμόδια Αρχή είτε από διαπιστευμένο οργανισμό στον οποίο αυτή μπορεί να αναθέσει την ευθύνη. Κατά τη μελέτη της αίτησης, η αρμόδια Αρχή (σημ.: Υπουργός Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος) ενημέρωσε όλους τους ενδιαφερόμενους, δημοσίευσε όλα τα κείμενα στην τουρκική (την άλλη επίσημη γλώσσα του Κράτους) και διαχειρίστηκε ισότιμα όλες τις ενστάσεις.

  • Η αμφισβήτηση από Τουρκοκύπριους της αρμοδιότητας της Αρχής έρχεται σε σύγκρουση με τον Κανονισμό αλλά και με το γεγονός ότι είναι από αυτή που έτυχαν ενημέρωσης και σε αυτή υπέβαλαν τις ενστάσεις τους.

Αυτές τις μέρες έγινε πάλι κουβέντα για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης (ΜΟΕ). Η συνάντηση Αναστασιάδη – Ακιντζί έμεινε στα «εύκολα», παρόλο που τελικά δεν υπάρχουν εύκολα όταν ο συνομιλητής του Προέδρου (της Κυπριακής Δημοκρατίας) την εμπιστοσύνη τη θέλει στη βάση της αποδοχής των κατοχικών τετελεσμένων.

Το θέμα του χαλλουμιού, που ξανάρθε στη δημοσιότητα λόγω της απουσίας εξελίξεων, θα μπορούσε, από χρόνια, να αποτελέσει ένα σημαντικό ΜΟΕ. Η Κυπριακή Δημοκρατία έδειξε με σαφήνεια τις προθέσεις της με τη συμπερίληψη της ονομασίας hellim στην αίτηση για κατοχύρωση του χαλλουμιού. Αυτό, να μην το ξεχνάμε, ήταν αναμφισβήτητα μια σημαντική παραχώρηση προς τους Τουρκοκύπριους, λαμβανομένης υπόψη της διαδρομής στον χρόνο των δύο ονομασιών, βασικό στοιχείο στην τεκμηρίωση του δεσμού του προϊόντος με τον τόπο. Το χαλλούμι απαντάται σε κείμενα ήδη από τον 16ο αιώνα (1554) ενώ η αναφορά σε hellim εμφανίζεται σε τουρκοκυπριακές εφημερίδες στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Αυτό επιβεβαιώνει πως η Κυπριακή Δημοκρατία δεν είχε (και δεν έχει) πρόθεση αφαίρεσης από τους Τουρκοκυπρίους του δικαιώματος παραγωγής και εμπορίας χαλλουμιού, σύμφωνα όμως πάντα με την προδιαγραφή και στο πλαίσιο της νομιμότητας.

Η αίτηση για την καταχώριση του χαλλουμιού ως προϊόντος ΠΟΠ δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) στις 28 Ιουλίου 2015. Την ίδια μέρα εκδόθηκε και ένα Δελτίο Τύπου με προκαταρκτικές πληροφορίες για το πλαίσιο του καθοριζόμενου από τον Κανονισμό ελέγχου. Η αναφορά πως «Το τυρί Χαλλούμι/Hellim συμβολίζει την κοινή κληρονομιά της νήσου Κύπρου. Είναι μια παράδοση που συνδέει τις κοινότητες που ζουν εδώ επί αιώνες» αποτελεί στρέβλωση της ιστορικής πραγματικότητας και του (χρονικού) δεσμού του προϊόντος με τον τόπο.

  • Το Δελτίο αναφέρεται επίσης στην «Κοινή αντίληψη για την εφαρμογή προσωρινής λύσης για το Χαλλούμι/Hellim, εν αναμονή της επανένωσης της Κύπρου» και πως… «Ο διεθνώς διαπιστευμένος φορέας Bureau Veritas ορίζεται… ως ο φορέας που είναι επιφορτισμένος με τα καθήκοντα ελέγχου…» ενώ «Οι εκθέσεις που υποβάλλονται από το Bureau Veritas αποστέλλονται στις αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην Επιτροπή».

Αυτό, όμως, δεν είναι σύμφωνο με τον Κανονισμό ο οποίος καθορίζει με σαφήνεια πως «η εξουσιοδότηση τρίτου φορέα αποτελεί ευθύνη της αρμόδιας (εθνικής) Αρχής». Η υποβολή της προκύπτουσας από τον έλεγχο έκθεσης στην ΕΕ αποτελεί κι αυτό ευθύνη της αρμόδιας (εθνικής) Αρχής. Τα πιο πάνω παραπέμπουν σε υποβάθμιση της Κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας που είναι η μόνη η αρμόδια με βάση τον Κανονισμό. Η ΕΕ αποπειράται να αναλάβει ρόλους που δεν της ανήκουν.

  • Ο έλεγχος των προϊόντων ΠΟΠ (και του χαλλουμιού) πρέπει να καλύπτει τη συνολική διαδρομή τους από τις πρώτες ύλες μέχρι το τελικό προϊόν, για επιβεβαίωση της πλήρους συμμόρφωσης με την προδιαγραφή. Σε όλα τα στάδια υπεισέρχονται θέματα που αντανακλούν προβλήματα της συνεχιζόμενης κατοχής, από τη νομιμότητα ενός κατεχόμενου υποστατικού μέχρι την «εγκυρότητα» εγκρίσεων του ψευδοκράτους. Πρέπει να είναι ξεκάθαρο πως τέτοια θέματα δεν θα αποτελούν προηγούμενο ούτε μπορούν να ερμηνευτούν σαν αποδοχή κατοχικών δεδομένων.

Πέρα από αυτό, είναι αναμφισβήτητο πως στα κατεχόμενα δεν υπάρχουν οι απαραίτητοι μηχανισμοί για την παρακολούθηση της επάρκειας του ελέγχου των τροφίμων, όπως αυτοί καθορίζονται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η εμπορία του παραγόμενου στις κατεχόμενες περιοχές χαλλουμιού προς τη διεθνή αγορά δεν μπορεί παρά να γίνεται μόνο μέσω των ελεύθερων περιοχών.

Η τελική ευθύνη ανήκει στις αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας που δεν μπορεί να έχουν απλώς ρόλο διεκπεραιωτή. Βασικά ερωτήματα αναζητούν απαντήσεις – εισηγήσεις υπάρχουν. Πάντως, το χαλλούμι (ή, hellim), αποκλειστικά «Made in Cyprus», θα πρέπει να προστατευτεί αποτελεσματικά!

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *