Η Τουρκία σε μετάβαση: Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να σοβαρευτούν. Να γίνουν σοβαρά κράτη!                            

Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ*

Η Τουρκία βρίσκεται σε μετάβαση. Επιδιώκει, και ως ένα σημείο το έχει πετύχει, να περάσει στη λίγκα των «μεγάλων». Επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο αυτοκρατορίας με πρότυπο την Οθωμανική  Αυτοκρατορία της οποίας άλλωστε θεωρεί τον εαυτό της κληρονόμο. Με μια τέτοια επιδίωξη δεν μπορεί να ανήκει αποκλειστικά ούτε στην Ανατολή, ούτε στη Δύση. Άλλωστε αυτό ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία επί της οποίας επικάθησε. Ένας ενδιάμεσος γεωπολιτικός χώρος αντιμέτωπος τόσο με τα κύματα της Δύσης όσο και με αυτά της Ανατολής. Ο Ερντογάν όμως, κάτι που  γενικότερα υιοθετούν και οι τουρκικές ελίτ, προσπαθεί να εκμεταλλευτεί αυτή τη γεωπολιτική θέση για να αρμενίζει ταυτόχρονα σε δύο βάρκες. Μπορεί  να είναι αυτός που έδωσε  τη μεγάλη ώθηση τα τελευταία χρόνια σε αυτή την πολιτική, αλλά η Τουρκία, η «βαθιά» Τουρκία, ποτέ δεν αποδέχτηκε τις μεταρρυθμίσεις του Κεμάλ για πλήρη πρόσδεση της στην Ευρώπη και τη Δύση. Οι σημερινές τουρκικές ελίτ, κεμαλικές ή ισλαμικές,θεωρούν ότι η χώρα τους είναι πια σε θέση να διαδραματίσει ρόλο στο πλανητικό γίγνεσθαι.

Ένας τέτοιος ρόλος όμως εξυπακούει, αν όχι αλλαγή συνόρων, τουλάχιστον τουρκική παρουσία εκτός αυτών. Και η σημερινή Τουρκία έχει πετύχει αυτή την παρουσία. Κατέχει το βόρειο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας και αμφισβητεί τα θαλάσσια σύνορα της, κατέχει εδάφη στη βόρεια Συρία,  διατηρεί στρατιωτική παρουσία στο βόρειο Ιράκ, στη Λιβύη, στο Αζερμπαϊτζάν, στο Κατάρ, στη Σομαλία και στην Αλβανία. Έχει μια σημαντική διασπορά στην Ευρώπη, ειδικά  στη Γερμανία, ενώ η λεγόμενη ήπια ισχύς της εκτείνεται σταδιακά σε πολλές περιοχές του κόσμου. Η ήπια ισχύς είναι ένα σημαντικό όπλο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, στα Βαλκάνια, την Ευρώπη, τον Καύκασο, τον αραβικό κόσμο, μεγάλες περιοχές της Ασίας και της Αφρικής, ενώ τα τουρκικά σήριαλ κατακτούν ακόμη και την Λατινική Αμερική. Και μάλιστα προβάλλονται και από ελλαδικούς και κυπριακούς τηλεοπτικούς σταθμούς.

Φυσικά η Τουρκία, στο πλαίσιο αυτό της νέο-οθωμανικής πολιτικής της επιδιώκει και αλλαγή συνόρων σε βάρος της Ελλάδας, θέτει θέμα αναθεώρησης της συνθήκης της Λωζάνης και θέμα κυριαρχίας των ελληνικών νησιών. Θεωρεί γενικότερα ότι η Ελλάδα αποτελεί εμπόδιο στα πλανητικά της σχέδια. Γι΄αυτό ανεβάζει συνεχώς τον πήχυ και διεκδικεί τον έλεγχο της ανατολικής Μεσογείου και συγκυριαρχία στο Αιγαίο. Επί της ουσίας επιδιώκει να μετατρέψει την Ελλάδα και την Κύπρο σε δορυφορικά κράτη με μιας μορφής φινλανδοποίηση.

Οι Αμερικανοί και γενικότερα η Δύση έχουν ουσιαστικά αποδεχθεί ότι η Τουρκία δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά μαζί τους και διαπραγματεύονται  τον ρόλο της εκείνο  που θα εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντα τους. Δεν πρόκειται να προχωρήσουν σε ρήξη μαζί της ούτε και η ίδια θα εγκαταλείψει ποτέ το ΝΑΤΟ ή μια παράλληλη πορεία κάποιας ειδικής σχέσης με την Ευρώπη. Το βλέπουμε και με την πρόσκληση της αυτές τις μέρες στην Πράγα για να συμμετάσχει στη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας. Την ίδια ώρα, παραμονές  της υπογραφής του νέου μνημονίου συνεργασίας για τους υδρογονάνθρακες που υπέγραψε  η τουρκική αντιπροσωπεία στην Τρίπολη της Λιβύης,ο σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου Τζέικ Σάλιβαν, ο πιο στενός συνεργάτης του Αμερικανού Προέδρου, βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη και συζητούσε  με τον στενό συνεργάτη του Ερντογάν Ιμπραχίμ Καλίν τη συνεργασία των δύο χωρών. Είναι δυνατόν να μη συζητήθηκε το θέμα αυτό ανάμεσα τους, έστω και αν εκ των υστέρων οι ΗΠΑ προσπάθησαν να κρατήσουν αποστάσεις;

Βεβαίως η Τουρκία αντιμετωπίζει δύσκολα προβλήματα, τόσο πολιτικά-εσωτερικά όσο και οικονομικά. Ειδικά ο πληθωρισμός οδεύει προς τριψήφιο αριθμό. Όμως τρέφουν  ψευδαισθήσεις όσοι στην Ελλάδα κοιμούνται και ξυπνούν εδώ και χρόνια με την ιδέα ότι θα καταρρεύσει η Τουρκία. Δεν υπάρχει τίποτε χειρότερο από την υποτίμηση του αντιπάλου. Η Τουρκία διαθέτει μια οικονομία σύνθετη και παραγωγική, διαθέτει πολεμική βιομηχανία και το χρέος της δεν ξεπερνά το 40% του ΑΕΠ της όταν το αντίστοιχο ελληνικό ξεπερνά το 200% του ελληνικού ΑΕΠ.

Σε κάθε περίπτωση η Τουρκία φαίνεται να βρίσκεται σε μετάβαση, επιδιώκοντας ένα πλανητικό ρόλο ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, ένα νέο-οθωμανικό ρόλο που θα ισορροπεί ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Πολιτική που θα συνεχιστεί και χωρίς τον Ερντογάν. Θα πετύχει σε αυτή  τη φιλοδοξία της; Σε μια ανάλυση κανείς δεν είναι προφήτης. Βεβαιότητες στο σημερινό ταραγμένο κόσμο δεν υπάρχουν. Οι οιωνοί φαίνονται μάλλον να την ευνοούν αλλά και η επιτυχία δεν είναι εξασφαλισμένη.

Για την Ελλάδα και την Κύπρο αυτό που έχει σημασία είναι να προετοιμάζονται για το χειρότερο. Η Τουρκία ενισχύει τις δυνάμεις της τόσο στο Αιγαίο όσο και στα κατεχόμενα στην Κύπρο που έχουν μετατραπεί σε μια απέραντη στρατιωτική βάση. Οι τουρκικές απειλές δεν είναι λόγια κενά. Όλα μπορεί να συμβούν. Σε περίπτωση ελληνοτουρκικής σύγκρουσης η αμερικανική και η ευρωπαϊκή στάση θα είναι ποντιοπιλατική. Αν η Ελλάδα δεν καταφέρει να υπερασπιστεί τον εαυτό της οι «σύμμαχοι» της  θα την υποχρεώσουν σε επώδυνους συμβιβασμούς.

Σε κάθε περίπτωση η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση θα είναι μακράς διαρκείας. Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να σοβαρευτούν. Να γίνουν σοβαρά κράτη! Και να επενδύσουν στη διπλωματική και αμυντική ανάσχεση και αποτροπή. Υπάρχει εμπιστοσύνη στο αξιόμαχο των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και στη ποιοτική τους ανωτερότητα όχι όμως στις πολιτικές ηγεσίες της Αθήνας και της Λευκωσίας. Δεν υπάρχει καμιά  προετοιμασία της κοινής γνώμης, καμιά προετοιμασία της κοινωνίας για όσα μπορεί να συμβούν. Πρόκειται για την εθνική μας επιβίωση  αλλά επικρατεί  έλλειψη οργάνωσης και προγραμματισμού, επικρατεί η προχειρότητα  αν όχι η ανευθυνότητα.

Τέλος χρειάζεται εθνική σύμπνοια. Να ισχύσει  η γνωστή αρχή του Καρλ Φον Κλαούζεβιτς “Λαός, Στρατός, Κυβέρνηση”. Όπως αυτό ίσχυσε ή δυστυχώς δεν ίσχυσε σε άλλες κρίσιμες περιόδους της ελληνικής ιστορίας.

Υ.Γ. Όσοι επικαλούνται το διεθνές δίκαιο-και καλά κάνουν-να θυμούνται πως δεν υπάρχει καμιά διεθνής αστυνομία να το εφαρμόσει. Να θυμούνται και τον Θουκυδίδη και ειδικά το διάλογο Μηλίων-Αθηναίων.

*Πανεπιστημιακός, συγγραφέας της μυθιστορηματικής τριλογίας ΝΟΜΑΔΑΣ, Αθήνα, Εκδόσεις Βακχικόν, 2017-2019. Τώρα κυκλοφορεί και το νέο του μυθιστόρημα,  ΓΡΑΜΜΑ ΣΤΟΝ ΑΝΤΩΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ/ΣΤΟ ΥΦΑΝΤΟ ΤΟΥ ΄21, από τον ίδιο εκδοτικό οίκο.  Email, Stephanos.constantinides@gmail.com

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *