Η βίαιη και στυγνή αφαίρεση ανθρώπινων ζωών, έχει υποβαθμιστεί σε μία συζήτηση για ό,τι έκανε ο καθένας

Του Γιώργου Κέντα

Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχει μία έντονη και διαρκής συζήτηση για τα μαζικά εγκλήματα πολέμου και τον τρόπο διαχείρισής τους. Στο Διεθνές Δίκαιο έχει παρατηρηθεί, εδώ και αρκετά χρόνια, μία στροφή από τον καταλογισμό ευθύνης στο κράτος, ως συλλογικού φορέα διάπραξης εγκλημάτων πολέμου, στο άτομο. Με την λειτουργία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου πριν από δέκα έξι χρόνια, έχει επέλθει μία θεσμική αναβάθμιση του τρόπου απονομής «οικουμενικής δικαιοσύνης» σε περιπτώσεις εγκλημάτων πολέμου, με πολλά όμως προβλήματα. 

Η περίπτωση της Κύπρου είναι μία περίπτωση όπου, ενώ έχουν διαπραχθεί εγκλήματα πολέμου και μαζικές δολοφονίες αμάχων, καθώς και άλλου είδους εγκλήματα, η δημόσια συζήτηση τείνει σε εκφυλισμό. Η διεθνής πολιτική και διπλωματική διεργασία που στοχεύει στην διευθέτηση του Κυπριακού έχει υποβαθμίσει και παραμερίσει τα εγκλήματα εκείνα με επίκληση της ανάγκης για συμβιβασμό. Αυτό δεν είναι ασυνήθες σε διεθνείς διενέξεις.

Ασύνηθες όμως, είναι το επίπεδο συζήτησης που γίνεται για τα ζητήματα αυτά σε τοπικό επίπεδο. Η γενική αμηχανία και υπεκφυγή από πλευράς της Κυπριακής Κυβέρνησης να ασχοληθεί σοβαρά με το θέμα είναι ένα διαχρονικό δεδομένο. Στα χέρια του κράτους, υπάρχουν σοβαρές και ακριβοπληρωμένες Γνωματεύσεις για το ζήτημα, σε φακέλους. Εάν όμως η διαχείριση του ζητήματος από το επίσημο κράτος είναι, τουλάχιστον, παθητική, η συμπεριφορά μέρους του πολιτικού προσωπικού και της κοινωνίας για το ζήτημα είναι απαράδεκτη, σε σημείο που αγγίζει τα όρια της απελπισίας.

Εδώ και μερικά χρόνια, τα εγκλήματα πολέμου, η βίαιη και στυγνή αφαίρεση ανθρώπινων ζωών, έχει υποβαθμιστεί σε μία συζήτηση του τι και πόσα έκανε η μία ή η άλλη κοινότητα. Τι σημαίνει εκείνο το προσφιλές, αλλά ηθικά ιταμό, “Εκάμαμεν τους», «εκάμαν μας», «εκάμαμε τζι’ εμείς πολλά»; Σημαίνει ότι η αφαίρεση ζωής ενός Τούρκου αντισταθμίστηκε με την αφαίρεση της ζωής ενός Έλληνα; Ή ότι, λόγω αναλογίας πληθυσμού, το αντιστάθμισμα στην αφαίρεση της ζωής ενός Τούρκου ήταν δέκα οκτώ ζωές Ελλήνων; Πρέπει κιόλας να μετρήσουμε για να δούμε αν όντως έχει γίνει το αντιστάθμισμα «δίκαια» ή μήπως υπάρχουν ακόμη «χρωστούμενες» ζωές αθώων για να πληρωθούν τα «πολλά» που «εκάμαμεν τζι’ εμείς»; Αν είναι δυνατόν!

Τόση ανηθικότητα πια! Αυτό είναι το επίπεδο του πολιτισμού που εκπροσωπεί η σχολή του «εκάμαμεν»; Μεσαίωνας; Δηλαδή, στον αιώνα οι αθώες ζωές που αφαιρέθηκαν θα βρικολακιάζουν για να “δικαιολογηθεί” ένα πολιτικό παιγνίδι εντυπώσεων και ανόητων αντιστοιχιών; Κι όλα αυτά για πιο λόγο; Για να δικαιολογηθεί μία διαρκής πορεία αδιέξοδων πολικών επιλογών στο Κυπριακό.

Σκότωσαν οι δέκα, είκοσι, τριάντα, εκατό φονιάδες, για να πληρώνει ένας ολόκληρος λαός στην αιωνιότητα; Αυτό ακριβώς σημαίνει το “εκάμαμεν τζιαι ‘μεις πολλά”. Οι άνθρωποι εκείνοι δολοφονήθηκαν και αντί να ζητούμε συγχώρεση, αντί να λειτουργήσει η δικαιοσύνη, πρέπει να πατήσουμε πάνω στα μνήματα τους, άθαφτοι πολλοί από αυτούς, για να δικαιολογηθούν οι όποιες πολιτικές επιλογές στο Κυπριακό.

Όποιοι και να έχουν διαπράξει εγκλήματα πολέμου στην Κύπρο, θα πρέπει να παραπεμφθούν στη δικαιοσύνη. Θα έπρεπε ήδη να παραπεμφθούν στη δικαιοσύνη. Θα έπρεπε ήδη να είχε δικάσει η Πολιτεία μας τους όποιους υπόπτους. Όποιοι και να είναι, σε όποια κοινότητα και να ανήκουν.

Η τύχη και το μέλλον ενός κράτους, ενός λαού δεν εξαρτάται μόνο από τον τρόπο που οι ζώντες χειρίζονται το παρόν. Σε μεταπολεμικές κοινωνίες, όπως η δική μας, το μέλλον εξαρτάτε και από τον τρόπο που οι ζώντες συμπεριφέρονται ή θα συμπεριφερθούν στους νεκρούς. Η δική μας κοινωνία φάνηκε, μέχρι στιγμής, όχι μόνο να είναι αδέξια και αδιάφορη για το ζήτημα αυτό, αλλά και μέρος αυτής να προσπαθεί να χτίσει, πάνω σε ζωές που χάθηκαν, μία φρικαλεότητα εξισορροπήσεων.

*Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Διακυβέρνησης, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *