Με σημαντικές αλλαγές, αλλά χωρίς ποιοτική αλλαγή σκηνικού: Μαθήματα για το μέλλον από τις ευρωεκλογές

ΣΚΙΤΣΟ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΓΚΟΥΜΑ

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΗΛΙΑΔΗ

Οι ευρωεκλογές πέρασαν και προσφέρονται πια για μια αποτίμηση, ιδιαίτερα όταν κατά την διάρκεια  του προεκλογικού αγώνα  γινόταν λόγος για αλλαγή του πολιτικού χάρτη – τόσο στην Κύπρο όσο και πανευρωπαϊκά με αναμενόμενη επέλαση της ακροδεξιάς, και πιο συγκεκριμένα του ΕΛΑΜ στην Κύπρο.

Ποια είναι τα κυριότερα χαρακτηριστικά αυτής της αναμέτρησης και τι προμηνύουν για το μέλλον;

Μεγαλύτερο κόμμα η αποχή: Παρα τις εντατικές προσπάθειες όλων των κομματικών μηχανισμών, αλλά και της ίδιας της Πολιτείας (και του κεντρικού οργανωτικού μηχανισμού της Ε.Ε.), η αποχή κυμάνθηκε στα ίδια επίπεδα με τις προηγούμενες ευρωεκλογές με ένα συντριπτικό 55% του εκλογικού σώματος να γυρίζει την πλάτη στην διαδικασία. Παρόλα τα κλαψουρίσματα του πολιτικού προσωπικού στην Κύπρο, ουδόλως τους ενοχλεί η αποχή αφού η εκλογική δύναμη των κομμάτων μετριέται στο σύνολο των ψηφισάντων και όχι στο σύνολο των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων.

Η μόνη ουσιαστική κίνηση για προσπάθεια ανάσχεσης της αποχής, θα ήταν η καθιέρωση ενός ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία ώστε αυτή να θεωρείται έγκυρη. Το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής θα μπορούσε να είναι το 50% ώστε να μην αμφισβητείται η αρχή της Δημοκρατίας (σήμερα, με συμμετοχή γύρω στο 40%, ένα κόμμα που λαμβάνει το «τρανταχτό» 35%, δεν αντιπροσωπεύει στην ουσία παρά μόλις το 14% του εκλογικού σώματος).    Μια τέτοια ρύθμιση θα «βάλει φωτιά κάτω από την καρέκλα» των κομματικών επιτελείων και θα τα εξαναγκάσει να αφουγκραστούν πραγματικά τις ανησυχίες της κοινωνίας και να προσαρμόσουν πραγματικά  το πολιτικό τους αφήγημα στις ανάγκες των πολιτών και της κοινωνίας αντί στο χάιδεμα των κομματικών κλακαδόρων μέσα από τις προβλέψιμες κοκορομαχίες για χάριν της συσπείρωσης των φανατικών οπαδών. Το μέγα πρόβλημα είναι ότι τα ίδια τα κόμματα θα πρέπει να ψηφίσουν μια τέτοια ρύθμιση  – και φυσικά δεν σφάξανε!

Παρά τις διακυμάνσεις ανάλογα με το είδος της εκλογικής αναμέτρησης, το μέγεθος της αποχής είναι τέτοιο που προσδίδει στο ρεύμα χαρακτήρα σταθερότητας – δεν είναι πρόσκαιρο. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει κάποια εμπειρική μελέτη του φαινομένου που να αναλύει τους λόγους του φαινομένου… εκείνο που ομολογείται ως κοινή συνισταμένη είναι από τη μια ότι μεταξύ όσων απέχουν από εκλογικές διαδικασίες υπάρχει υπερ-εκπροσώπηση νεότερων ηλικιακά ψηφοφόρων και ότι αυτό οφείλεται στην απαξίωση της πολιτικής από τους νέους σαν αντίδραση στο απωθητικό πρόσωπο που δείχνει το πολιτικό-κομματικό προσωπικό. Θα συμφωνήσω ότι σε ένα μεγάλο βαθμό αυτό αποτελεί γεγονός, θα προσθέσω όμως ότι τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό (δεν μπορώ να προσδιορίσω το μέγεθος) η αποχή μοιάζει να οφείλεται επίσης και σε μια αυξανόμενη α-πολιτική στάση  ζωής, και στην επικράτηση αξιών ηδονισμού και λαϊφσταϊλ – κυρίως μεταξύ των νεότερων γενιών.

Δεν κατέχω ποσοτικά ή ποιοτικά στοιχεία κοινωνικών ερευνών, παρα μόνο εμπειρική αντίληψη βασισμένη σε παρατηρήσεις … όταν παραδείγματος χάριν ακούς νέους ανθρώπους να ερωτώνται από τον τηλεπαρουσιαστή ποια είναι τα χόμπι και τα ενδιαφέροντα τους, και αυτοί  ν΄ απαντούν «καφετέρια», ή «gossip” (!!!!) τότε αντιλαμβάνεσαι ότι η «απαξίωση» ίσως ν΄ αποτελεί ωραιοποίηση της κατάστασης (απαξίωση σημαίνει πολιτική στάση) και να πρόκειται μόνο για την κορυφή του παγόβουνου, και ότι το υπόστρωμα είναι πολύ πιο επικίνδυνο (α-πολίτικη στάση ζωής). Η εμβάθυνση επι του θέματος δεν είναι όμως του παρόντος.

ΔΗΣΥ: Κατάφερε μεν με χίλια βάσανά να κρατήσει την «πρωτιά» αλλά σίγουρα η κάθετη πτώση των ποσοστών του που το τοποθετούν μια ανάσα πιο πάνω από το ΑΚΕΛ, σίγουρα δεν αποτελεί τίποτα λιγότερα από ήττα (η πρωτιά απλώς σώζει τα προσχήματα). Ο ΔΗΣΥ συνεχίζει να παρουσιάζει αντιφατικών αποχρώσεων υποψήφιους στο ψηφοδέλτιο του, πιστό στον διπολικό χαρακτήρα του κόμματος: Λαϊκή δεξιά έως και ακροδεξιά από την μια και φιλελεύθερη αστική και μεσοαστική τάξη από την άλλη. Το διπολικό αφήγημα γίνεται ολοένα και δυσκολότερο με την έλευση του ΕΛΑΜ, που απευθύνεται προνομιακά στο λαϊκοδεξιό ακροατήριο του ΔΗΣΥ. Για πόσο ο ΔΗΣΥ θα καταφέρνει να εξισορροπεί πατώντας σε δυο βάρκες από την στιγμή που υπάρχει «γνήσιος» εκφραστής ακροδεξιών αντιλήψεων (ΕΛΑΜ) είναι μάλλον θέμα χρόνου.

Μέσα από ένα άκρως ανούσιο πολωτικό λόγο, ο Αβέρωφ Νεοφύτου προσπάθησε να συσπειρώσει επισείοντας το φόβητρο των τ/κ που θα καθόριζαν το αποτέλεσμα, ή της προβολής του ΔΗΣΥ σαν το κατεξοχήν «ευρωπαϊκό» κόμμα για να στείλουμε δήθεν τα σωστά μηνύματα στην Ευρώπη – η οποία Ευρώπη με την άνοδο της ακροδεξιάς απλά θερίζει καταιγίδες έχοντας σπείρει θύελλες (μονοδιάστατη λιτότητα και επιβολή της «Γερμανικής» Ευρώπης). Προς το τέλος της προεκλογικής εκστρατείας θυμήθηκε και τους «ακραίους λαϊκιστές» για να ανακόψει την εκροή ακροδεξιών ψηφοφόρων του στο ΕΛΑΜ. Παρά την χρήση και του βαριού πυροβολικού (προσωπική εμπλοκή του Νίκου Αναστασιάδη) οι απαξιωτικοί χαρακτηρισμοί («μηδενικά») πρόσφεραν ανέλπιστο δώρο συσπείρωσης στο ΑΚΕΛ. Πέραν τούτου, ο Τ/κ (ευρωβουλευτής πια) Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, θα πρέπει να ευχαριστεί τον ΔΗΣΥ για την διαφήμιση που του έκανε και την δια της αντιδιαστολής συσπείρωση των ΑΚΕΛικών ψηφοφόρων γύρω από το όνομα του.

Πέραν της ανούσιας «Κυπριακής» ατζέντας, το κατά τα άλλα κατεξοχήν «Ευρωπαϊκό» κόμμα δεν έκανε καμμιά αναφορά στα πανευρωπαϊκά θέματα: μονοδιάστατη λιτότητα, υπερφορολόγηση των μεσαίων στρωμάτων, μεταναστευτικό – καταμερισμός βαρών μεταξύ κρατών, ανεργία, προστασία τραπεζών και πολυεθνικών, περιβαλλοντικά ζητήματα (π.χ. αύξηση θερμοκρασίας ) κλπ. κλπ. Το αστείο είναι ότι ακόμα και κάποια τηλεοπτικά σποτάκια της ίδιας της Ε.Ε. δεν αποτελούσαν παρα καρικατούρα της Ευρωπαϊκής θεματολογίας, και εστίαζαν στην μείωση της χρήσης της πλαστικής σακούλας, την μείωση των τελών περιαγωγής για την κινητή τηλεφωνία και άλλα τέτοια θεμελιώδη…

ΑΚΕΛ: Το ΑΚΕΛ πανηγυρίζει για την αύξηση των εκλογικών του ποσοστών, τα οποία όμως με μια προσεκτικότερη μελέτη οφείλονται κυρίως στην πτώση των ποσοστών του ΔΗΣΥ καθώς και της (αυξημένης αυτή την φορά) Τ/Κ ψήφου. Ανεξαρτήτως τούτου, η ηγεσία του κόμματος θεωρεί εαυτόν δικαιωμένο, και αλλάζει πια το αφήγημα της αφήνοντας πίσω την εφιαλτική πενταετία Χριστόφια, παραμένοντας όμως στον δρόμο του μηδενισμού του όποιου επιτεύγματος των αντιπάλων του (κυρίως φυσικά της Κυβέρνησης). Πέραν τούτων, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι το ΑΚΕΛ πρωτοτύπησε και κυριολεκτικά έκλεψε τις εντυπώσεις με την ένταξη ενός Τ/Κ στο ψηφοδέλτιο του. Ανεξαρτήτως του ποιος είναι ο Νιαζί Κιζίλγιουρεκ και τι θέσεις πρεσβεύει για το Κυπριακό (όχι διαφορετικές από αυτές του ΑΚΕΛ και του ΔΗΣΑΚΕΛ – για αυτό υπήρξε και σύμβουλος του Ν. Αναστασιάδη), η συμμετοχή ενός Τ/Κ σε ψηφοδέλτιο Ε/Κ κόμματος θα πρέπει να χαιρετισθεί σαν θετικό βήμα.

Υπενθυμίζεται ότι την δεκαετία του 1950-1960 το ΑΚΕΛ υπέκυψε στην τρομοκρατία της ΤΜΤ και δεν αντέδρασε στην αποχώρηση των μέχρι τότε Τ/Κ μελών του ΑΚΕΛ και των συνδικαλιστικών του οργανώσεων, παγιώνοντας έτσι την αποξένωση μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Να αναμένουμε από το ΑΚΕΛ διακήρυξη ότι σαν κόμμα των εργαζομένων που λέει ότι είναι δεν διαχωρίζει τα μέλη του σε Ε/Κ και Τ/Κ; ‘Η μήπως οι «προοδευτικές» του αντιλήψεις αρχίζουν και τελειώνουν στα κοινά ψηφοδέλτια των ευρωεκλογών που όμως δεν αγγίζουν τον ρατσιστικό διαχωρισμό του Εγγλέζο-κατασκευασμένου συντάγματος της Ζυρίχης (και του σχεδίου Ανάν βεβαίως);

Στο τέλος-τέλος αφού οι Ε/Κ και Τ/Κ αξίζουν και πρέπει να παρουσιάζονται από κοινού σε εκλογικά ψηφοδέλτια στην βάση πολιτικών προγραμμάτων, τότε γιατί πρέπει να ζουν διαχωρισμένοι γεωγραφικά (πλάι – πλάι και όχι μαζί) στα πλαίσια της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας που εδραιώνει και νομιμοποιεί τα αποτελέσματα της εθνοκάθαρσης;  Αυτή είναι η μεγαλύτερη αντίφαση της ηγεσίας του ΑΚΕΛ από την συμπερίληψη Τ/Κ υποψηφίου στο ψηφοδέλτιο του (πλήρως ταυτισμένου φυσικά με την γραμμή της ΔΔΟ). Το ΑΚΕΛ συνεχίζει ακάθεκτο να «παίζει» την κασέτα της συνέχισης των συνομιλιών για την όσο το δυνατόν ταχύτερη λύση το Κυπριακού, ξέροντας πολύ καλά ότι η Τουρκία δεν εννοεί καμιά λύση που να μην μετατρέπει την Κύπρο σε Τουρκική αποικία, και ότι συνομιλίες δεν πρόκειται να αρχίσουν αν δεν παγοποιήσει – ακυρώσει η Κυπριακή Δημοκρατία τους ενεργειακούς της σχεδιασμούς. Τα περί του «να αποδείξουμε μέσα από τις συνομιλίες ότι η Τουρκία δεν θέλει λύση» αποτελούν κυριολεκτικά παραμύθια της Χαλιμάς – ο ΟΗΕ ποτέ δεν θα ενοχοποιήσει την Τουρκία…

Δεν θα εκπλαγώ αν αυτό (παγοποίηση των ενεργειακών σχεδιασμών της ΚΔ) θα είναι μέσα στις εισηγήσεις – πρωτοβουλίες που ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει το κόμμα του για την άμεση έναρξη συνομιλιών για το Κυπριακό. Όσον δε αφορά στον Ν. Κιζίλγιουρεκ, αργά ή γρήγορα θα πρέπει να τοποθετηθεί στα πλαίσια του Ευρωκοινοβουλίου, στις συζητήσεις σχετικά με την υπεράσπιση της Κυπριακής Δημοκρατίας ενάντια στην Τουρκική βουλιμία, και όπου οι διάφορες «φεντεραλιστικές» του πιρουέτες δεν  θα αρκούν για να κρύψουν την κατοχή κάτω από το χαλί.

Ο Λεγόμενος «ενδιάμεσος» χώρος: Το κύριο χαρακτηριστικό παραμένει ότι οι φορείς του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου προτίμησαν να παραμείνουν διασπασμένοι και να κυνηγήσουν ξεχωριστά τα ψηφουλάκια αντί να εδραιώσουν ένα μέτωπο δημοκρατικού πατριωτισμού με προοπτική για να αντιμετωπιστούν οι επερχόμενες μπόρες που πρέπει να περιμένουμε από την Τουρκία, τους Εγγλέζους και φυσικά το ΔΗΣΑΚΕΛ… Το ΔΗΚΟ, σαν η κυριότερη δύναμη του χώρου αυτού είχε το καθήκον να παραμερίσει την κομματική οπτική για χάριν της μεγάλης εικόνας (εξάλλου, όπως αποδείχτηκε, ο συνασπισμός με την «Αλληλεγγύη» δεν προσέδωσε δυναμική). Ούτε όμως οι υπόλοιποι φορείς του χώρου αυτού μπορεσαν να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και προτίμησαν να μας αφήσουν να αγωνιούμε για την πιθανή είσοδο το ΕΛΑΜ στην Ευρωβουλή – κάτι που ευτυχώς αποφεύχθηκε.

  • Το ΔΗΚΟ αύξησε τα ποσοστά του και εδραίωσε την θέση του σαν ο «πατριάρχης» του ενδιάμεσου πατριωτικού-δημοκρατικού χώρου. Η συνεργασία με την «Αλληλεγγύη» σίγουρα προσκόμισε κάποιες ψήφους, αυτό όμως που ήταν καθοριστικό ήταν η συγκράτηση των ποσοστών του και η απαλλαγή από βαρίδια εσωστρέφειας του παρελθόντος (Καρογιάν), σε συνάρτηση και με την πτώση του ΔΗΣΥ.
  • Η ΕΔΕΚ κατάφερε να συσπειρώσει το εκλογικό της ακροατήριο αλλά ταυτόχρονα, μπροστά στον φόβο απώλειας της έδρας από το ΕΛΑΜ, κατάφερε να συγκινήσει και να προσελκύσει ψηφοφόρους από τον χώρο του δημοκρατικού τόξου, ώστε να ενισχυθεί για να μην χάσει την έδρα από το ΕΛΑΜ. Τα δημοκρατικά αντανακλαστικά της κοινωνίας λειτούργησαν σωτήρια αυτή την φορά, αυτό όμως δεν απαλλάσσει τους ηγέτες του «ενδιάμεσου» από την ανάγκη για σύμπηξη ενιαίου μετώπου για αντιμετώπιση της ολοένα αυξανόμενης επιρροής του ΕΛΑΜ – αλλά και για προώθηση της δημοκρατικής ατζέντας για το Κυπριακό.
  • Οικολόγοι – Συνεργασία Πολιτών: Οι μεγαλύτεροι «χαμένοι» των εκλογών, που τυφλώθηκαν από την αλαζονεία και την μεγαλομανία τους, που προκειμένου να εδραιώσουν προσωπικές ατζέντες των ηγετών τους, δεν δίστασαν να παίξουν στα ζάρια την είσοδο του ΕΛΑΜ στην Ευρωβουλή, διασπώντας τον χώρο του «ενδιάμεσου». Στο τέλος τιμωρήθηκαν από το εκλογικό σώμα που σωστά αντιλήφθηκε τους κινδύνους.

ΔΗΠΑ (Καρογιάν): Η νεοσύστατη ΔΗΠΑ κατάφερε μια αξιοπρεπή παρουσία που της δίνει ελπίδες για παρουσία στο κοινοβούλιο με την έλευση των Βουλευτικών εκλογών. Σκόπιμα δεν κατατάσσεται στον «ενδιάμεσο» χώρο, αφού η ιστορία των ιδρυτών του αποδεικνύει ότι το κύριο ζητούμενο είναι η προσκόλληση στην εξουσία (τι ΑΚΕΛ τι ΔΗΣΥ;) και στα οφέλη που αυτή αποφέρει. Δεν φαίνεται να απέσπασε ψήφους από το ΔΗΚΟ από όπου αποσχίστηκε, αφού δεδηλωμένα τα τελευταία χρόνια ψήφιζαν περιστασιακά είτε ΔΗΣΥ είτε ΑΚΕΛ.

ΕΛΑΜ: Το παρακλάδι της ναζιστικής «Χρυσής Αυγής» συμπεριφέρεται πιο έξυπνα από το αδερφό κόμμα: χωρίς τραμπουκισμούς και με «λογικοφανή» – αλλά πάντως ακραίο λόγο που θυμίζει όμως περισσότερο Όρμπαν παρα Μιχαλολιάκο. Παρουσιάζεται σαν «αντι-συστημικό» («δεν είμαστε όλοι οι ίδιοι») την στιγμή που αποτελεί κατεξοχήν μέρος του συστήματος. Κεφαλοποιεί (πέραν ενός μέρους από τα απομεινάρια του ΕΟΚΑΒίτικου ακροδεξιού χώρου) την αγανάκτηση από το «κούρεμα» των καταθέσεων, το μνημόνιο και την φτωχοποίηση, την κατάρρευση του Συνεργατισμού, αλλά και τα «δώρα» του ΔΗΣΑΚΕΛ στην Τουρκία.  Το ΕΛΑΜ, παρόλο που αποκλείστηκε από την είσοδο στην Ευρωβουλή λόγω των δημοκρατικών αντανακλαστικών της κοινωνίας, έχει εδραιωθεί σαν υπολογίσιμη πολιτική δύναμη, με αυξητικές τάσεις ενόσω το κοινωνικό – πολιτικό σκηνικό παραμένει αυτό που είναι (διαφθορά, διαπλοκή, σαθρότητα).

Αυτό επαυξάνει την ευθύνη των δυνάμεων του  πατριωτικού – δημοκρατικού χώρου για σύμπηξη κοινού μετώπου, με πρόταγμα από την μια τα «καθαρά χέρια» και από την άλλη την δημοκρατική λύση του Κυπριακού (χωρίς νομιμοποίηση των τετελεσμένων της εισβολής και της εθνοκάθαρσης).

Κίνημα «Γιασεμί» – Σενερ Λεβέντ: Όσοι περιμέναμε ένα θαύμα, διαψευστήκαμε (όπως ήταν λογικό και αναμενόμενο). Ο Σενέρ Λεβέντ που σηκώνει θαρραλέα ανάστημα στην Τουρκική κατοχή ζώντας ο ίδιος με το κεφάλι του μέσα στο στόμα του λύκου, δυστυχώς διαψεύστηκε στις προσδοκίες του όταν ανέμενε μαζική υποστήριξη από τους Τ/Κ ψηφοφόρους. Το αντίθετο συνέβηκε: Ο Σενέρ Λεβέντ πήρε υπερ-διπλάσιες ψήφους από τους Ε/Κ παρα από τους Τ/Κ ψηφοφόρους. Από την στιγμή που λειτούργησε ο κομματικός οργανωτικός μηχανισμός του ΑΚΕΛ και του αδερφού Τ/Κ Ρεπουμπλικανικού κόμματος στα κατεχόμενα για υπερψήφιση του Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, το αποτέλεσμα ήταν δυστυχώς προδιαγεγραμμένο. Όταν ο Σενερ Λεβέντ κατηγορούσε τον Κιζίλγιουρεκ ότι υπερασπίζεται τα συμφέροντα της Τουρκίας (μορφή λύσης του Κυπριακού, παραμονή στρατευμάτων, Εγγυήσεων), δεν μπορούσε να αναμένει διαφορετική αντιμετώπιση από την μεγάλη μάζα των Τ/Κ ψηφοφόρων που προσήλθαν στις κάλπες που δυστυχώς επιζητούν τόσο την παραμονή Τουρκικών στρατευμάτων όσο και την διατήρηση των Εγγυήσεων της Τουρκίας.  Δυστυχώς η μεγάλη μερίδα των Τ/Κ δεν ασπάζεται τις θέσεις το Σενερ Λεβέντ για απαλλαγή της Κύπρου από την κατοχή και την Τουρκία (παλαιότερες δημοσκοπήσεις στα κατεχόμενα κατέγραφαν ποσοστά πέραν του 80% να επιζητούν παραμονή στρατευμάτων και διατήρηση εγγυήσεων)

Αυτό, μαζί με την απόδειξη της δύναμης από την ύπαρξη ενός κομματικού – οργανωτικού μηχανισμού, θα πρέπει να λειτουργήσει σαν αφύπνιση του κινήματος «Γιασεμί» ώστε να αντιμετωπίσει πιο σοβαρά μελλοντική συνεργασία για σύμπηξη κοινού δικοινοτικού ψηφοδελτίου με δυνάμεις του δημοκρατικού – πατριωτικού χώρου, για την σύμπηξη ενός πραγματικού δικοινοτικού αντικατοχικού μετώπου που να μπορεί να εκλέξει υποψήφιους.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *