Μία ευκαιρία για να επανέλθει η εμπιστοσύνη της κυπριακής κοινωνίας  στους θεσμούς

Η αίθουσα της ολομέλειας της κυπριακής Βουλής. Φωτογραφία Φιλελεύθερος

Του Γιώργου Κέντα* Στον Γενικό Εισαγγελέα έχει ασκηθεί πολλές φορές κριτική, αδίκως, δικαίως, δεν εξετάζεται εδώ. Η Εξεταστική Επιτροπή που διόρισε και το αποτέλεσμα που θα φέρει θα καθορίσει σε κάποιο βαθμό κατά πόσο θα αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη ή θα διευρυνθεί η αμφισβήτηση της λειτουργίας του θεσμού του Γενικού Εισαγγελέα και της Δικαιοσύνης ευρύτερα.

Η ατελέσφορη ή μεμονωμένη αντιμετώπιση της κατάρρευσης της οικονομίας, καθώς και η συστηματική αποτυχία στην αντιμετώπιση πολλών άλλων σκανδάλων, τα οποία προκάλεσαν κοινωνική δυστυχία, δημιούργησε ένα σοβαρό έλλειμμα εμπιστοσύνης. Αυτά βεβαίως δεν επιβαρύνουν ένα θεσμό, ιδιαίτερα όταν αυτός αποβλέπει στην αναζήτηση θεραπείας ή θεραπειών σε πολλαπλές και συστηματικές αποτυχίες των θεσμών της Εκτελεστικής και Νομοθετικής Εξουσίας.

Οι πολιτειακές ευθύνες και αρμοδιότητες είναι διακριτές και ανεξάρτητες η μία από την άλλη. Όταν όμως έχουν αποτύχει σε τέτοιο μεγάλο βαθμό οι θεσμοί της Εκτελεστικής και της Νομοθετικής Εξουσίας (η Κυβέρνηση και η Βουλή), τότε το βάρος της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης πέφτει στον τρίτο πολιτειακό θεσμό, στη Δικαιοσύνη. Η διάρθρωση του πολιτειακού μας συστήματος είναι τέτοια που το βάρος στην καταχώρηση ποινικών υποθέσεων ή/και στην υπόδειξη άλλων νομικών ευθυνών πέφτει, με ετεροβαρή τρόπο, στον θεσμό του Γενικού Εισαγγελέα και στο ίδιο το πρόσωπο που ενσαρκώνει τον θεσμό αυτό. Το έργο της Δικαιοσύνης έπεται. Η απονομή δικαιοσύνης δεν υποκαθιστάτε, ούτε αντικαθιστάτε, πλην όμως η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να αποφανθεί παρά μόνο αν υπάρχουν ενώπιον της βάσιμες υποθέσεις.

Το έργο της κατάθεσης (βάσιμων) υποθέσεων στο Δικαστήριο είναι απαιτητικό και αυτό πρέπει να εξεταστεί ξεχωριστά. Μέσω τέτοιων διαδικασιών αναζήτησης βάσιμων υποθέσεων, αναδεικνύονται ταυτόχρονα και ζητήματα αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Η εμπιστοσύνη είναι η ουσία που προκαλεί τη συνοχή σε μία κοινωνία. Έχουμε δει αρκετές Επιτροπές και Πορίσματα. Ενδεχομένως να δούμε και ένα ακόμα Πόρισμα που να μην ικανοποιεί το περί δικαίου δημόσιο αίσθημα, μία πολύ δύσκολη έννοια για να οριστεί επακριβώς.

Δεν είναι λοιπόν μόνο το Πόρισμα, αυτό καθ’ αυτό που θα δώσει μία δυναμική, έστω μερικής αποκατάστασης, της εμπιστοσύνης σε θεσμούς ή θα εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τη δυσπιστία, αλλά και ο τρόπος εργασία και ο τρόπος παραγωγής του τελικού αποτελέσματος της Εξεταστικής Επιτροπής. Πέρα λοιπόν από την έγνοια στην τυπική διαδικασία, θα πρέπει να υπάρξει και μία έγνοια ορθής και αποτελεσματικής επικοινωνίας του όλου έργου της Επιτροπής.

Είναι όντως μία έσχατη εξέλιξη η απώλεια της εμπιστοσύνης στους πολιτειακούς θεσμούς. Η απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς της Δικαιοσύνης όμως είναι κάτι πολύ ανησυχητικό, διότι προαναγγέλλει και παράγει εν τέλει διάφορα είδη και τρόπους ανομίας.

Σε περιόδους κοινωνικής, οικονομικής, πολιτική, πολιτειακής κρίσης, οι πολίτες γίνονται πιο ευαίσθητοι και πιο απαιτητικοί. Γίνονται επίσης πιο ανασφαλείς και επιδιώκουν την προστασία του ατομικού τους συμφέροντος. Τα τελευταία χρόνια, η δική μας κοινωνία έχει υποστεί πολλά, απανωτά σοκ, χωρίς αποκατάσταση και αποθεραπεία. Στόχος των θεσμών δεν θα πρέπει να είναι η μεμονωμένη ικανοποίηση συμφερόντων, αλλά αποκατάσταση της λειτουργίας των θεσμών, στο πλαίσιο του κράτους δικαίου.

Πλέον όμως της επικράτησης συνθηκών απώλειας της θεσμικής εμπιστοσύνης είμαστε και μάρτυρες μίας σειράς ανωμαλιών στη διαδραστική λειτουργία των θεσμών της Πολιτείας. Αυτό διευρύνει έτι περεταίρω το πρόβλημα. Τελευταίο συμβάν ήταν το ζήτημα της επιλογής συμβουλευτικού οίκου από πλευράς της Εκτελεστικής Εξουσίας για τη σύναψη Συμφωνίας του Συνεργατισμού με την Ελληνική Τράπεζα, με παραγκωνισμό του νομικού συμβούλου του κράτους, του Γενικού Εισαγγελέα. Αυτό δεν συμπτωματικό, αλλά υποδειγματικό του μεγάλου βάθους της θεσμικής κρίσης και του κατεπείγοντος επαναφοράς της εμπιστοσύνης.

  • Αναπληρωτή Καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής και Διακυβέρνησης, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *