Ο θιγμένος Άλαν Ντάνκαν και οι υποχρεώσεις της Βρετανίας στην Κύπρο

ΣΚΙΤΣΟ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΓΚΟΥΜΑ

Του ΠΕΤΡΟΥ ΠΑΠΑΠΟΛΥΒΙΟΥ*

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Άλαν Ντάνκαν, υπουργού Ευρώπης της Μεγάλης Βρετανίας, με τις οποίες έθεσε ζήτημα «αμφισβήτησης κυριαρχίας» στην κυπριακή ΑΟΖ, δημιούργησαν δικαίως αγανάκτηση στην πολιτική και πολιτειακή ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

  • Θυμίζουμε ότι ο Βρετανός υπουργός κλήθηκε να σχολιάσει την παραβίαση από τα τουρκικά ερευνητικά σκάφη της κυπριακής ΑΟΖ, μόλις 37 ναυτικά μίλια από τις ακτές του νησιού μας. Και κατά πάγια ποντιοπιλατική πολιτική πρακτική, κράτησε «ίσες αποστάσεις», γκριζάροντας ουσιαστικά «την υπό διεκδίκηση περιοχή».

Σημειώνουμε από σχετικό τηλεγράφημα του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων την τραγελαφική αναφορά ότι «ο σερ Άλαν Ντάνκαν είναι θιγμένος από τις έντονες επικρίσεις της κυπριακής πλευράς προς το πρόσωπό του». Προφανώς θα νιώθει ότι του οφείλαμε και ευχαριστίες ή ένα παράσημο τιμής και ευγνωμοσύνης.

  • Προσθέτουμε στο σκηνικό της παράστασης θεάτρου του παραλόγου ότι ο εντιμότατος Ντάνκαν είναι «υπουργός Ευρώπης» την ώρα που η χώρα του είναι με το ενάμισι πόδι εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης… Όχι, βέβαια, πως πάμε πίσω και εμείς, που προσπεράσαμε πολύ γρήγορα το θέμα, για να αφιερωθούμε στα «ζωτικής σημασίας» -για τις κομματικές ελίτ– ζητήματα κυριαρχίας και ποσοστών στις… ευρωεκλογές.

Οι δηλώσεις Ντάνκαν θα μπορούσαν να θέσουν στο τραπέζι πλήθος ζητημάτων, τα οποία αφορούν στις κυπροβρετανικές σχέσεις. Θυμίζουμε ότι η Μεγάλη Βρετανία με τις συνθήκες Ζυρίχης – Λονδίνου είναι «εγγυήτρια δύναμη» της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας και της διατήρησης της κρατικής υπόστασης της χώρας.

Κι επίσης, με τις ίδιες Συνθήκες, κατέχει, εδώ και εξήντα χρόνια, στρατιωτικές βάσεις στις περιοχέςΑκρωτηρίου – Επισκοπής και Δεκέλειας, συνολικής έκτασης 99 τετραγωνικών μιλίων (περίπου 2,85% του κυπριακού εδάφους). Συνολικά, και οι δύο βάσεις ελέγχουν 84 χιλιόμετρα ακτογραμμής (περίπου το 13% του συνόλου των ακτών της Κύπρου…).

Εκτός των βάσεων, σύμφωνα με τις ίδιες Συνθήκες, οι βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις έχουν το δικαίωμα ελέγχου και περιστασιακής χρήσης αρκετών άλλων σημείων της νήσου, για τη διεξαγωγή ασκήσεων, την τοποθέτηση ραντάρ κ.ο.κ.

Για την παροχή αυτών των «διευκολύνσεων» από την Κυπριακή Δημοκρατία, τη χρήση του οδικού δικτύουκ.ο.κ., έξω από τις «κυρίαρχες» βάσεις, η Βρετανία ανέλαβε την υποχρέωση  καταβολής μιας οικονομικής αποζημίωσης –αντί ενοικίου- προς τη Δημοκρατία. Μετά τις ταραχές του 1963-1964 η Βρετανία έχει σταματήσει να καταβάλλει την οικονομική της συνδρομή προς την Κυπριακή Δημοκρατία με τον ισχυρισμό, κατά μία άποψη, ότι δεν θα «καταβαλλόταν δίκαια στις δύο κοινότητες».

Το καθυστερούμενο ποσό σήμερα, για τα 55 χρόνια του βρετανικού χρέους προς την Κύπρο, είναι άγνωστο, σίγουρα είναι πολύ μεγάλο. Χωρίς να υπολογίζονται οι τόκοι.

Ένα άλλο –παλαιότερο- χρέος του Ηνωμένου Βασιλείου προς την Κύπρο είναι αυτό που προέκυψε από την επιβολή του «Φόρου Υποτελείας». Όταν οι πρόγονοι του σερ Άλαν Ντάνκαν κατέλαβαν την Κύπρο το 1878, την οποία παραχώρησαν χωρίς καμία σκέψη και στενοχώρια οι πρόγονοι του πολυχρονεμένου Ταγίπ Ερντογάν, μαζί με τους κατοίκους της, δίκην ανδραπόδων, θυμήθηκαν ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία όφειλε σε Βρετανούς και Γάλλους τραπεζίτες ένα χρέος από την εποχή του Κριμαϊκού Πολέμου.

Και παρακρατούσαν για τα οφειλόμενα του δανείου του 1855 ετησίως, μέχρι το 1928, ποσό ύψους 92.800 λιρών ετησίως, το οποίο, όμως, δεν πλήρωνε η Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά οι κάτοικοι της Κύπρου, μουσουλμάνοι και «μη μουσουλμάνοι», για να χρησιμοποιήσουμε και την αποικιακή ορολογία. Ήταν ο επαχθής «Φόρος Υποτελείας». Όταν καταργήθηκε επιτέλους αυτός, στα χρόνια του κυβερνήτη σερ Ρόναλντ Στορς, η κυπριακή πολιτική ηγεσία της εποχής, με ηγέτη τον μητροπολίτη Κιτίου και βουλευτή Νικόδημο Μυλωνά, έθεσε επί τάπητος και απαίτησε την επιστροφή στους ληστρικά φορολογηθέντες Κυπρίους του «πλεονάσματος» ή «περισσευμάτων» του «Φόρου», ενός καθόλου ευκαταφρόνητου ποσού, δεκάδων χιλιάδων λιρών τότε.

Οι Βρετανοί απαξίωσαν να απαντήσουν και σε αυτή την κυπριακή απαίτηση κι ήταν κι αυτός ένας παράγοντας που οδήγησε στον ξεσηκωμό των Οκτωβριανών του 1931. Το ακριβές ύψος του χρέους της Μεγάλης Βρετανίας προς την Κύπρο σήμερα, που προέρχεται από την κατακράτηση των  «περισσευμάτων» του «Φόρου Υποτελείας», έχει υπολογίσει στα βιβλία του ο μακαρίτης Χριστοφής Οικονομίδης, ένας από τους παλαιότερους οικονομολόγους του τόπου. Χωρίς να υπολογίζονται οι τόκοι…

Τα παραπάνω είναι δυο μόνο κεφάλαια από όσα, κατά κυριολεξίαν, οφείλει η Βρετανία στην Κυπριακή Δημοκρατία. Θεωρούμε ότι τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να διεκδικηθούν από τη χώρα μας για την ευημερία όλων των πολιτών της. Θα επανέλθουμε σε επόμενο σημείωμά μας με άλλα προκλητικώς χρονίζοντα βρετανικά χρέη προς την Κύπρο. Πολιτικά και ηθικά.

*Αναπλ. καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου

www.papapolyviou.com

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.