Οι Αμερικανοί -και μετά από μήνες ατέρμονων συζητήσεων- απέστειλαν στους Τούρκους δύο τελεσίγραφα, ένα πολιτικό και ένα στρατιωτικό  

Οι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας, Ντόναλντ Τραμπ και Ταγίπ Ερντογάν, στην Αργεντινή. Φωτογραφία Τουρκική Προεδρία

Του ΜΑΡΙΟΥ ΕΥΡΥΒΙΑΔΗ

Ενώ η μετωπική σύγκρουση μεταξύ Ουάσινγκτον και Άγκυρας φαίνεται να συνεχίζεται, στην Άγκυρα έπεσε γραμμή από τον Μπουγιούκ (Μεγάλο) Ηγέτη να πέσουν οι τόνοι με τους Αμερικανούς.

Και όπως συμβαίνει με όλα τα δεσποτικά καθεστώτα, οι ενεργούμενοι συμμορφώθηκαν. Στην περίπτωση των Τούρκων περιορίστηκε το ασταμάτητο υβρεολόγιο –ο αντιαμερικανισμός (και ο αντισημιτισμός που πάμε χέρι-χέρι στην Τουρκία)– το οποίο αντικατοπτρίζει τα πραγματικά αισθήματα των Τούρκων και τα οποία επιβεβαιώνουν διεθνείς και ντόπιες δημοσκοπήσεις εδώ και δεκαετίες.

Όλα σταμάτησαν εδώ και ένα δεκαπενθήμερο. Και σε συγχορδία οι Τούρκοι –αξιωματούχοι, ισλαμοφασίστες πολιτικάντηδες και λογής-λογής κονδυλοφόροι– εμφανίζονται «διακριτικοί» προς τους υπερατλαντικούς συμμάχους τους.

  • Ανακάλυψαν πως οι αμερικανο-τουρκικές σχέσεις πρέπει να διέπονται από «αμοιβαίο σεβασμό». Ανακάλυψαν την αρχή της «καλής πίστης». Ανακάλυψαν την «ανάγκη» για διάλογο χωρίς προθεσμίες και τελεσίγραφα. Ανακάλυψαν το «πνεύμα της Νατοϊκής συμμαχίας». Ανακάλυψαν τις «διαχρονικές συνισταμένες» και τα «κοινά συμφέροντα» Αμερικής και Τουρκίας στη μετά τον Β´ΠΠ εποχή.

Είναι πασιφανές πως στην Άγκυρα επικρατεί αμηχανία.

Η αλλαγή αυτή διαπιστώνεται από μια ανάγνωση επισήμων τοποθετήσεων, δημοσίων δηλώσεων και δημοσιογραφικής κάλυψης, αρχίζοντας από το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Άμυνας και των ελεγχόμενων από το καθεστώς ΜΜΕ. Η γραμμή πέρασε και στον κρίσιμο χώρο των ΗΠΑ. Έχουμε, για παράδειγμα, δηλώσεις ενός Ali Cinar, προέδρου του νεοϊδρυθέντος US-Turkish Heritage Organisation (ΤΗΟ) που παπαγαλίζει τη γραμμή της Άγκυρας. Υπάρχει, λέει ο Cinar, «παραπληροφόρηση» στο αμερικανικό Κογκρέσο για τις θέσεις τις Τουρκίας, υπάρχει ανάγκη για «διάλογο χωρίς προθεσμίες» και πως οι θέσεις των δύο προέδρων (Τραμπ και Ερντογάν) πρέπει να διαχωριστούν από τις επίσημες θέσεις των δύο κρατών.

  • Με τις δηλώσεις Cinar, καλλιεργείται η τουρκική γραμμή πως άλλες είναι οι βουλήσεις του Τραμπ και άλλες της εκτελεστικής εξουσίας και πως στην επικείμενη συνάντηση των δύο ηγετών –στη συνάντηση κορυφής των G-20 στην Ιαπωνία στο τέλος Ιουνίου– θα βρεθεί αμοιβαία επίλυση των διαφόρων. Δηλαδή πως οι Τούρκοι θα πάρουν και τα πολεμικά αεροπλάνα F-35 και θα εγκαταστήσουν το ρωσικό σύστημα S-400 στην Τουρκία!

Αξίζει να υπογραμμιστεί εδώ πως το νεότευκτο THO χρηματοδοτείται από το κόμμα του Ερντογάν και φιλοδοξεί να αντικαταστήσει το δίκτυο επιρροής του Χότζια Γκιουλέν –νέμεση του Ερντογάν– στις ΗΠΑ. Και όπως αποκάλυψε πρόσφατα ο εξαιρετικός ιστότοπος Αhval, με έδρα την Ουάσινγκτον, τέτοια είναι η έλλειψη επιρροής των Τούρκων στην αμερικανική πρωτεύουσα ώστε ο ΤΗΟ αναγκάσθηκε να προσφέρει 350 δολάρια κατά κεφαλήν σε Αμερικανούς για να συμμετέχουν σε επίσημη εκδήλωση του Τούρκου Υπουργού Δικαιοσύνης στην Ουάσινγκτον.

Η αντίστροφη μέτρηση και πιθανόν και η τελευταία φάση του σίριαλ των σχέσεων Ουάσινγκτον- Άγκυρας, πριν ανοίξει καινούργιο κεφάλαιο, άρχισε στις 25 Μαΐου και κλιμακώθηκε στις 6 Ιουνίου. Και στις δύο περιπτώσεις οι Αμερικανοί –και μετά από μήνες ατέρμονων συζητήσεων– απέστειλαν στους Τούρκους δύο τελεσίγραφα, ένα πολιτικό και ένα στρατιωτικό.

  • Το πολιτικό ήταν από το ΥΠΕΞ προς το αντίστοιχο τουρκικό. Το στρατιωτικό από το αμερικανικό ΥΠΑΜ στο τουρκικό. Το πρώτο ήταν πως η τυχόν απόκτηση από την Τουρκία των S-400 ήταν αντιαμερικανική και αντινατοϊκή κίνηση και πως δεν έπρεπε να ολοκληρωθεί. Το δεύτερο αφορούσε ακύρωση της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα κατασκευής των F-35, της εκπαίδευσης των Τούρκων πιλότων και τη μη μεταφορά στην Τουρκία των F-35 που η Τουρκία αγόρασε, εφόσον η τελευταία δεν ακυρώσει την παραλαβή των S-400 μέχρι την 31 Ιουλίου. Αν την ακυρώσει, όλα θα γίνουν μέλι-γάλα.

Επιπλέον και πέραν της υφιστάμενης νομοθεσίας περί κυρώσεων κατά κρατών που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των ΗΠΑ και συγκεκριμένων τροπολογιών που επιβάλλουν κυρώσεις στην Τουρκία, πέρασε και ομόφωνα ψήφισμα στη Βουλή των Αντιπροσώπων που εκφράζει την ανησυχία των νομοθετών για την πορεία των αμερικανο-τουρκικών σχέσεων. Έστω δηλαδή και στην ακραία περίπτωση που ο Ερντογάν θα «γοητεύσει» τον Τραμπ και ο τελευταίος θα υποχωρήσει, θα βρει μπροστά του υφιστάμενη νομοθεσία που πολύ δύσκολα θα μπορεί να παρακάμψει ο Αμερικανός πρόεδρος.

Τα δύο διαβήματα των Αμερικανών εμφανίζονται ως τελεσίγραφα. Τυπικά είναι. Αλλά ουσιαστικά δεν είναι.

  • Το πρώτο διέρρευσαν εν μέρει οι Αμερικανοί ενώ το δεύτερο, υπό τη μορφή επιστολής του Αναπληρωτή Υπουργού Άμυνας στον Τούρκο ομόλογό του, διέρρευσαν ολοκληρωμένο.

Είναι μια εκπληκτικά διατυπωμένη θέση που ναι μεν περιέχει «τελεσίγραφο» αλλά η προσεκτική μελέτη της υποδηλώνει ένα «εκλεπτυσμένο παρακάλιο» των Αμερικανών προς τους σύμμαχούς τους, Τούρκους. Τους λένε: «Σας παρακαλούμε μην το κάνετε διότι θα υπάρξουν συνέπειες που εμείς δεν θέλουμε, θα ακολουθήσουν πράγματα που δεν θέλουμε. Αλλά θα τα εφαρμόσουμε».

Στην ουσία είναι μια φιλοτουρκική επιστολή, όπως φιλοτουρκική ήταν και η επιστολή του προέδρου Τζόνσον για την Κύπρο του 1964 που ουσιαστικά –στο δεύτερό της μέρος– υιοθετούσε τις τουρκικές θέσεις για την Κύπρο και έδινε βέτο στην Άγκυρα για λύση του Κυπριακού. Και τότε τους έλεγαν: «Έχουμε μια αμυντική συμφωνία και σας δίνουμε όπλα για άμυνα. Όχι για να επιτίθεστε σε άλλα κράτη και μετά να επικαλείται συμμαχική αλληλεγγύη έναντι τρίτων κρατών. Μην επιτεθείτε και θα δείτε».

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *