Όταν οι πρόσφυγες ξεχνάνε: Η τραγική ειρωνεία και το Ζύγι

Ζύγι: Μπλόκο κατοίκων στα έργα για το Κέντρο φιλοξενίας Πολίτης News, 06.11.2018 12 Comments Κάτοικοι Ζυγίου και της γύρω περιοχής συγκεντρώθηκαν τελικά στο πρώην στρατόπεδο ενώ άλλοι κάτοικοι μαζεύτηκαν έξω από τον Αστυνομικό Σταθμό ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΠΟΛΙΤΗΣ

Του Πέτρου Παπαπολυβίου*

Την εβδομάδα που πέρασε, ομάδα κατοίκων του χωριού Ζύγι εμπόδισε υπαλλήλους του Τμήματος Δημοσίων Έργων, που «επιχείρησαν να προβούν σε εργασίες συντήρησης σε πρώην στρατόπεδο της Εθνικής Φρουράς στην κοινότητα», όπου «η Κυβέρνηση προτίθεται να μετατρέψει σε χώρο φιλοξενίας ασυνόδευτων παιδιών πολιτικών προσφύγων στην Κύπρο».

Οι διαμαρτυρόμενοι κάτοικοι «ξεκαθάρισαν ότι σε καμία περίπτωση δεν θα συναινέσουν στη μετατροπή του στρατοπέδου σε Κέντρο Φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων πολιτικών προσφύγων». (Από το σχετικό ρεπορτάζ του «Φιλελεύθερου».)

Δεν γνωρίζουμε εάν πράγματι η Κυβέρνηση αποφάσισε τη μεταφορά των προσφύγων χωρίς να ενημερώσει την κοινότητα και θεωρούμε ότι θα ήταν υποκριτικό να στοχοποιηθεί το Ζύγι για αντιδράσεις που κατά πάσα πιθανότητα να συνέβαιναν και αλλού: Ας φανταστούμε τι θα γινόταν εάν το «Κέντρο Φιλοξενίας» ιδρυόταν στο κέντρο της Λευκωσίας ή στον παραλιακό της Λεμεσού. Και συνυπολογίζουμε ότι το Ζύγι ανήκει στις περιοχές όπου οι κυβερνήσεις συνηθίζουν να «παρκάρουν» ανεπιθύμητο υλικό πάσης φύσεως.

  • Δεν είναι δα μακριά ούτε το Μαρί, ούτε ο Ιούλιος του 2011… Όμως, πάνω από όλα, αυτοί είμαστε: Πρόθυμοι να χτίσουμε κακόγουστες χρυσοφόρες «υπέρογκες αρχιτεκτονικές», στην «Ακτή των Ολυμπίων», στις «Θαλασσινές σπηλιές», στην παλιά Λευκωσία. Και καχύποπτοι έως εχθρικοί όταν, αντί της ευρωφόρου «ανάπτυξης», καταφθάνουν από τη θάλασσα που μας περιβάλλει καραβιές εξαθλιωμένων.

Κατά τραγική ειρωνεία το Ζύγι είναι το χωριό, από όλη την Κύπρο, που κατεξοχήν συνδέεται με την προσφυγιά. Θα ήταν μάλιστα ο ιδανικός τόπος για την ίδρυση Προσφυγικού Μουσείου. Διαβάζουμε στη φροντισμένη ιστοσελίδα του Κοινοτικού Συμβουλίου Ζυγίου: «Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, εγκαταστάθηκαν στο Ζύγι πρόσφυγες από το βόρειο τμήμα του νησιού. Οι πρόσφυγες προέρχονται από διάφορες περιοχές των κατεχομένων.

  • Οι περιοχές αυτές είναι: Φλαμούδι, Μηλιά, Αργάκι, Ριζοκάρπασο, Κορμακίτης, Πατρίκι, Δαυλός, Καράκουμι, Άγιος Επίκτητος, Καλογραία, Καραβάς, Λάπηθος, Βαβυλάς, Κάρμι, Αμμόχωστος, Αρναδί, Γιαλούσα, Άχνα, Λάπαθος, Καλοψίδα, Αχερίτου, Έγκωμη, Λιμνιά, Ζώδια, Πέτρα, Καπούτι, Αγκαστίνα, Βασίλεια, Τρυπημένη, Άγιος Σέργιος, Δερύνεια, Μαραθόβουνος, Στύλλοι, Νικήτας, Έξω Μετόχι, Ταύρου, Κοντέα, Λύση, Κώμη Κεπίρ, Πυρόι και Κυθραία. Το 1981 οι κάτοικοι του Ζυγίου, όλοι πρόσφυγες, ήταν 381.»

Και πριν από το 1974 το Ζύγι, κατά το 1941-1945, φιλοξένησε εκατοντάδες  πρόσφυγες από τα ελληνικά νησιά. Λόγω της πείνας που προκάλεσε η γερμανική φασιστική κατοχή στην Ελλάδα, οι νησιώτες έφυγαν μαζικά προς την Τουρκία και όταν η «επιτήδεια ουδέτερη» γειτονική χώρα δεν τους δέχθηκε, με καΐκια, στοιβαγμένοι και ταλαιπωρημένοι, κατευθύνονταν στην Κύπρο.

Σύμφωνα με την αποικιακή Κυβέρνηση, από τον Ιούνιο του 1941 μέχρι τον Δεκέμβριο του 1942 κατέφυγαν στην Κύπρο 9611 πρόσφυγες. Μόνο τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 1942, όταν σημειώθηκε εκρηκτική άνοδος στις αφίξεις, έφτασαν στην Κύπρο 6327 Έλληνες πρόσφυγες.

Οι Κύπριοι υποδέχθηκαν τους πρόσφυγες με αγάπη, συμπόνια και αδελφικό ενθουσιασμό. Οι μεγαλύτεροι καταυλισμοί δημιουργήθηκαν στο Ζύγι, τον Ξερό, το Μαυροβούνι και τη Σκουριώτισσα και στέγαζαν από 600 έως 1000 πρόσφυγες. Στη Σκουριώτισσα και στο Ζύγι ιδρύθηκαν και τα δύο πρώτα αμιγή προσφυγικά σχολεία στη νεότερη ιστορία της Κύπρου.

Στη μεταπτυχιακή εργασία της φοιτήτριάς μας Θεογνωσίας Χατζηευτυχίου, με τίτλο «Το προσφυγικό ρεύμα από τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου προς την Κύπρο, 1941-1942», που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2017 από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, διαβάζουμε:

  • «Πρώτος συνοικισμός που άρχισε να οργανώνεται ήταν αυτός της Αγίας Ελένης στο Ζύγι. Οι περιγραφές των αγγλικών Αρχών μιλούν για ένα ειδυλλιακό μέρος ανάμεσα στη Λάρνακα και στη Λεμεσό. Διέθετε σαρανταπέντε πέτρινα κτήρια και μπορούσε να φιλοξενήσει μέχρι 1200 πρόσφυγες. Θα ιδρύονταν δημοτικό σχολείο, νηπιαγωγείο, βιβλιοθήκη, εργαστήρια ραπτικής, ξυλουργικής και υποδηματοποιίας, λέσχη.

Ο συνοικισμός αυτός διέθετε ήδη εκκλησία, η οποία είχε ανεγερθεί από τις στρατιωτικές Αρχές. Η λειτουργία της θα ξεκινούσε στις 15 Αυγούστου μετά από σχετική άδεια του τοποτηρητή του αρχιεπισκοπικού θρόνου, Λεοντίου. Επίσης υπήρχε και νοσοκομείο που θα το χρησιμοποιούσαν για νοσηλεία και ιατρική περίθαλψη.»

Οι πρόσφυγες θυμούνται με νοσταλγία τον τόπο υποδοχής και φιλοξενίας τους. Σε ένα βιβλίο που εκδόθηκε πρόσφατα στη Χίο διασώθηκαν κι οι στίχοι ενός Κύπριου ποιητάρη της εποχής: «Ω Χίο μου περήφανη γιατ’ είσαι λυπημένη / εφύγασιν τα τέκνα σου και είσαι μαραμένη./ Τα τέκνα σου ευρίσκονται εις το χωρίο Ζύγι / και τον Θεόν παρακαλούν πότε θα γίν’ ειρήνη./ Παρακαλούμεν τον Θεόν, Χριστόν και Παναγίαν, / να πάτε εις τα σπίτια σας με την καλήν υγείαν.»

Ιστορίες προσφύγων και τόπων. Και ανθρώπινης συμπεριφοράς.

*Aναπλ. καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου

www.papapolyviou.com

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *