Παραβίαση του διεθνούς δικαίου οι συνθήκες αποαποικιοποίησης που ακολουθήθηκαν στην περίπτωση του συμπλέγματος του Αρχιπελάγους Τσάγκος στον Ινδικό Ωκεανό

Οι Βρετανικές βάσεις στην Επισκοπή Λεμεσού. Φωτογραφία Αντ1

Του ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ

Η απόφαση του Διεθνούς Δικαστήριου στη Χάγη στη γνωμοδότηση για τη διαδικασία αποαποικιοποίησης και του δικαιώματος στην αυτοδιάθεση αποτελεί απόφαση-σταθμό στο διεθνές δίκαιο. Σε μια ιστορική και πρωτοφανή για σκοπούς της επιστήμης του διεθνούς δικαίου και της εφαρμογής του απόφαση, το Διεθνές Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι οι συνθήκες αποαποικιοποίησης που ακολουθήθηκαν στην περίπτωση του συμπλέγματος του Αρχιπελάγους Τσάγκος στον Ινδικό Ωκεανό αποτελούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

  • Η απόφαση έχει σημαντικές επιπτώσεις για την Κυπριακή Δημοκρατία, αφού οι συνθήκες, κατ’ αναλογία, είναι παρόμοιες με το καθεστώς εκχώρησης της κυριαρχίας από τους Βρετανούς στη νεοσυσταθείσα το 1960 Κυπριακή Δημοκρατία και της παρακράτησης εδαφικής επικράτειας ως «Κυρίαρχες Βρετανικές Βάσεις».

Σε αντίστοιχες με την Κύπρο και την τότε διαδικασία ανεξαρτητοποίησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στη βάση των Συνθηκών Ζυρίχης – Λονδίνου και της υιοθέτησης της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας που συμπεριλβάνεται στο Σύνταγμα της Δημοκρατίας, το Διεθνές Δικαστήριο, ερμηνεύοντας το διεθνές δίκαιο, απεφάνθη ότι τέτοιες διαδικασίες αποτελούν παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, που παρόλο που δεν αποτελεί συμβατικό δίκαιο, συμπεριλαμβάνεται στο ευρέως αποδεκτό διεθνές εθιμικό δίκαιο, αποτελώντας μάλιστα κανόνες που δημιουργούν υποχρεώσεις έναντι όλων (ergs omens) και οι οποίοι πρέπει να γίνονται αποδεκτοί και να τυγχάνουν σεβασμού από το σύνολο των εθνών που αποτελούν τη διεθνή κοινότητα.

Ως τέτοιας τεράστιας σημασίας, η απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 2019 αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου στη σύγχρονη εξελικτική πορεία του διεθνούς δικαίου. Με την απόφαση, που αποτελεί ουσιαστικά μη δεσμευτική γνωμοδότηση του Δικαστηρίου προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ που αιτήθηκε της γνωμοδότησης, ανοίγονται πλέον νέοι ορίζοντες στο διεθνές δίκαιο, ειδικά όσον αφορά στη διαδικασία αποαποικιοποίησης και τη νομιμότητά της, γεγονός που επηρεάζει και το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.

  • Με την απόφαση κηρύσσεται, εν πρώτοις, παράνομη η παρακράτηση εδαφών από την αποικιακική δύναμη, ακόμη και για στρατιωτικούς σκοπούς, και ακόμη και αν υπήρχε πρότερη συμφωνία (όπως στην περίπτωση του Μαυρικίου αλλά και της Κυπρου) και, δεύτερο, ζητείται η άμεση αποχώρηση -το συντομότερο δυνατόν-των στρατευμάτων που παραμένουν στις επικράτειες που έχουν παρακρατηθεί στη διαδικασία αποαποικιοποίησης.

Αν και είναι νωρίς να εκτιμήσουμε πλήρως τις προεκτάσεις μιας τέτοιας απόφασης, θεωρείται δεδομένο ότι το διεθνές δίκαιο αλλάζει -ή, καλύτερα, ερμηνεύεται ως πρέπει να ερμηνεύεται. Πλέον, έχει διακριβωθεί το περιθώριο ερμηνείας του όρου «Κυρίαρχες Βρετανικές Βάσεις» και τα όρια της διαδικασίας αποαποικιοποίησης και επαφίεται στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αλλά και στη δική μας βούληση η εφαρμογή μιας τέτοιας μείζονος σημασίας απόφασης.

 *Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.BLaw (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *