Πότε θα αφυπνιστούν οι ηγέτες της Δύσης;

Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Πηγή: Τουρκική Προεδρία

Του ΝΙΚΟΥ ΧΡ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

Σήμερα, στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπου εκτυλίσσεται μια ριζική και πρωτοφανής γεωπολιτική και ενεργειακή αναδιάταξη, η εμπλοκή των συμφερόντων είναι τεραστίων διαστάσεων. Σε αυτή την εμπλοκή θέλει να πρωταγωνιστήσει η Τουρκία η οποία οραματίζεται τον ρόλο της υπερδύναμης της περιοχής, ρόλο που έπαιζε κάποτε η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οραματίζεται τη μεγάλη «Γαλάζια Πατρίδα», όταν θα πανηγυρίζει το 2023 την εκατοστή επέτειο της δημιουργίας της Τουρκικής Δημοκρατίας. 
Για να επιτύχει τον στόχο αυτό, η Τουρκία χρειάζεται «ζωτικό χώρο». Για την Τουρκία, μέρος του «ζωτικού  χώρου» της είναι η Κύπρος, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και η βόρεια Συρία. Ο Ταγίπ Ερντογάν  δεν χάνει ευκαιρία να αποκαλύπτει τις προθέσεις του. Δεν θεωρεί πως δεσμεύουν την Τουρκία οι πρόνοιες της Συνθήκης της Λωζάνης. Δεν πρόκειται για στιγμιαία ξεσπάσματα μεγαλείου, προοριζόμενα, κυρίως, για εσωτερική κατανάλωση και ούτε, ασφαλώς, για λόγια χωρίς περιεχόμενο και ουσία.

  • Για χάρη της Ιστορίας, θα πρέπει να αναφερθεί ότι οι επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας για την Κύπρο και τα νησιά του Αιγαίου, έχουν προ πολλού εκδηλωθεί. Ήταν η πολιτική τόσο των στρατοκρατών όσο και των νεοοθωμανών. Αρκετά αποκαλυπτικός είναι ο Αχμέτ Νταβούτογλου στο βιβλίο του «Το Στρατηγικό Βάθος, Η διεθνής θέση της Τουρκία»: «Μια Τουρκία που έχει αποκλειστεί από το Αιγαίο κι έχει περικυκλωθεί στα νότια από τη Ρωμαίικη Διοίκηση της νότιας Κύπρου σημαίνει ότι τα περιθώριά της να κάνει ένα άνοιγμα στον κόσμο έχουν περιοριστεί σημαντικά» (σελ. 267). Για την Κύπρο, χωρίς περιστροφές, αναφέρει: «Ακόμη και αν δεν υπήρχε ούτε ένας μουσουλμάνος Τούρκος εκεί, η Τουρκία όφειλε να διατηρεί ένα κυπριακό ζήτημα. Καμιά χώρα δεν μπορεί να μείνει αδιάφορη σε ένα τέτοιο νησί που βρίσκεται στην καρδιά του ζωτικού της χώρου» (σελ. 279).

Για όσους αρέσκονται στο αφήγημα ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται, σημειώνω πως η έννοια του «ζωτικού χώρου» (lebensraum), επινοήθηκε ως η βάση της επεκτατικής πολιτικής που ακολούθησε η ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ.

Υπέρτατος στόχος του Χίτλερ, όταν ανέλαβε την εξουσία, ήταν η επέκταση των υφιστάμενων γερμανικών συνόρων. Δεν έχανε την ευκαιρία να διακηρύσσει ότι «η οριστική λύση βρίσκεται στην επέκταση του ζωτικού μας χώρου και προς τον χώρο των πηγών των πρώτων υλών και των αποθεμάτων τροφίμων που χρειάζεται το έθνος μας».

Έτσι, αφού πέτυχε τον Μάρτιο του 1938 την «πρόσκληση» των γερμανικών στρατευμάτων να εισέλθουν στην Αυστρία, στον επόμενο μήνα, μετά από ένα  κίβδηλο δημοψήφισμα, εξασφάλισε την προσάρτηση της Αυστρίας (Anschluss) από τη ναζιστική Γερμανία. Όταν ο Χίτλερ προσαρτούσε τη γειτονική του Αυστρία στο Γερμανικό τρίτο Ράιχ, ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός, Νέβιλ Τσάμπερλεϊν, αρκέστηκε να δηλώσει στην Βουλή των Κοινοτήτων ότι «η Κυβέρνηση παρακολουθεί στενά το θέμα». Ακολούθησε η κατάκτηση της Τσεχοσλοβακίας στις 15/3/1939. Ούτε η Γαλλία ούτε η Βρετανία έκαναν το παραμικρό για να σώσουν την Τσεχοσλοβακία, της οποίας την ασφάλεια και την ακεραιότητα υποτίθεται ότι είχαν εγγυηθεί.

Προηγήθηκε, τον Σεπτέμβριο του 1938, η Συμφωνία του Μονάχου την οποία αναγκάστηκε να αποδεχθεί και η Τσεχοσλοβακία. Στη συνέχεια, το Σεπτέμβριο του 1939 διαπράχθηκε ο διαμελισμός της Πολωνίας από τα γερμανικά και σοβιετικά στρατεύματα με βάση το περιβόητο «μυστικό πρωτόκολλο» Ρίμπεντροπ – Μολότοφ.
Η εισβολή της Τουρκίας στη βόρεια Συρία αποτελεί ένα βήμα προς την υλοποίηση των επεκτατικών της σχεδιασμών που άρχισε το 1974 με την εισβολή στην Κύπρο και την κατάκτηση του 36% του εδάφους της.

  • Η νέα ληστρική ενέργεια της Τουρκίας αντιμετωπίστηκε, αρχικά, με χλιαρότητα από τη Δύση –ΗΠΑ και ΕΕ– που μπορεί να μεταφραστεί και ως ανοχή. Ο Τραμπ πρόσφερε ένα μεγάλο δώρο στον Ταγίπ Ερντογάν, εγκαταλείποντας τους Κούρδους, αλλά και στον Βλαντιμίρ Πούτιν, γιατί, όπως φαίνεται, φεύγοντας οι Αμερικανοί από τη Συρία, η χώρα θα μείνει στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας.

Για τον λόγο αυτό, ούτε η Ρωσία αντέδρασε ουσιαστικά. Εξάλλου, είναι φανερό ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θέλει να χαλάσει τις σχέσεις του με τον Τούρκο πρόεδρο για χάρη των Κούρδων. Ούτε και για χάρη της Κύπρου. Το πρόβλημα του είναι πώς θα αποφευχθεί μια σύγκρουση των τουρκικών και των συμμαχικών προς τους Κούρδους συριακών στρατευμάτων.
Δεν ξέρουμε πού θα καταλήξει η εισβολή της Τουρκίας στη Συρία. Προς το παρόν, όμως, δείχνει να στέφεται από επιτυχία, όπως άλλωστε αναμενόταν, παρά τη σθεναρή αντίσταση που προβάλλεται από τους Κούρδους και τα συμμαχικά τους, τώρα, συριακά στρατεύματα. Βέβαια, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να εμπλακεί η Τουρκία σε έναν  μακροχρόνιο ανταρτοπόλεμο στην περιοχή. Όμως, εκείνο το οποίο μπορεί να λεχθεί με βεβαιότητα είναι ότι ο απώτερος στόχος της Τουρκίας είναι, όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν, να προσαρτήσει τη «ζώνη ασφαλείας», που υποτίθεται ότι επιδιώκει να δημιουργήσει στο συριακό έδαφος.

Πρόκειται για μια περιοχή, που εκτείνεται μέχρι το Κομπάνι και είναι πλούσια σε πετρελαιοφόρα κοιτάσματα. Το ίδιο στόχο έχει και για το κατεχόμενο από αυτή μέρος της Κύπρου. Μέχρι τότε, η συγκεκριμένη «ζώνη ασφαλείας» θα είναι, αφού αλλοιωθεί ο δημογραφικός χαρακτήρας της περιοχής, υπό την ουσιαστική κυριαρχία της Τουρκίας.  Όπως συνέβη και με το κατεχόμενο μέρος της Κύπρου.

  • Ας ελπίσουμε ότι δεν θα αφεθεί το νεο–οθωμανικό θηρίο να γιγαντωθεί, όπως συνέβηκε με το ναζιστικό. Ας ελπίσουμε ότι θα αφυπνιστούν οι ηγέτες της Δύσης και να συνειδητοποιήσουν ότι με τις έκνομες ενέργειες της Τουρκίας στην Κύπρο και, γενικά, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, διακυβεύονται ζωτικά τους συμφέροντα, πολιτικά και οικονομικά, και, ως εκ τούτου, η Δύση είναι σημαντικό μέρος του προβλήματος.

Οι τελευταίες εξελίξεις, κυρίως στον χώρο της ΕΕ, μας επιτρέπουν να τρέφουμε κάποιες, έστω και αμυδρές,  ελπίδες.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *