Ψάχνοντας την προοπτική, πέρα από τη νοσταλγία… Η παλιά πόλη, από τον αναπνευστήρα, σε μια απόπειρα αναζωογόνησης…

Η φωτογραφία που ανήρτησε το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών. Η Λευκωσία με μιναράεδες και τουρκικές σημαίες. Και πίσω ο κατεχόμενος Πενταδάκτυλος. Φωτογραφία via του υπουργείου Εξωτερικών της Γαλλίας

Του ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΤΣΙΜΙΛΛΗ

Όταν σκεφτόμαστε την παλιά πόλη, όσοι την προλάβαμε στα καλά της, δεν ξέρουμε ακριβώς γιατί την αγαπάμε. Είναι, άραγε, οι αναμνήσεις που κουβαλάμε, ήδη από τα χρόνια του αντιαποικιακού αγώνα, τις παρελάσεις μέσα στην οδό Λήδρας, τα επώνυμα σημεία αναφοράς της, τα επαγγέλματα που σχεδόν χάθηκαν, την έκδοση της πρώτης ταυτότητας στο Διοικητήριο της Πλατείας Σεραγίου, το παζάρι με τα παραδοσιακά προϊόντα και τον παραδοσιακό τρόπο διάθεσής τους, πρώτα το Γυναικοπάζαρο κι ύστερα, μέχρι τις μέρες μας, την Αγορά του Παλιού Δημαρχείου, την οδό Πάφου με τα λεωφορεία και την οδού Ερμού με τους γυαλοπούληδες, τα γνώριμα πρόσωπα και τα πλατιά χαμόγελα σε κάθε συναπάντημα, τις μυρωδιές από τις αυλές μα και τις κάθε λογής λιχουδιές, τις εκκλησιές με τις «χειροκίνητες» καμπάνες, την άνευ μεγαφώνου φωνή του μουεζίνη, τα σχολεία όλων των βαθμίδων, τους σινεμάδες με τις αυστηρά επιλεγμένες μαθητικές παραστάσεις – χωριστά οι κορούδες από τα αγόρια, τους παιδονόμους που υπερωριακά επόπτευαν την τήρηση του ωραρίου των 7, πάντα με το σήμα και το πηλήκιο ή το καπέλο… Και μια και το έφερε η επικαιρότητα, και τους εφτά επιτάφιους που δεν χρειάζονταν ένα εκτός χώρου «μεγαλοπρεπή» και χλιδάτο καθεδρικό – μ΄αυτόν καταργήθηκε ο ιστορικός καθεδρικός της πόλης. Είναι και η περιοχή των σχολείων της Φανερωμένης και του Παγκυπρίου, με το σύνθετο ιστορικό περιεχόμενό τους, το κατεδαφισμένο σχολείο του ‘Αη Γιάννη που έδωσε χώρο στους κήπους της νέας Αρχιεπισκοπής (άτυχος ο Άγιος – εκκλησία, σχολείο)… Και παρακάτω τα σχολεία του Άη Κασσιανού που τα ΄φαγε η κατοχή κι ύστερα η αδιαφορία στην ανάδειξη της αποκατάστασής τους σαν στοιχείων σημαντικών για την εμπιστοσύνη…

Μα με τη νοσταλγία μόνο θα σώσουμε την πόλη; Ακόμα και μαζί με την αγάπη μας; Boηθούν κι αυτά αλλά χρειάζονται έργα και πολιτικές και πόροι που πρέπει να υπηρετούν ένα, όχι οποιοδήποτε, όραμα. Μόλις άρχιζε η Μεγάλη Βδομάδα παρουσιάστηκε στο Προεδρικό Μέγαρο κυβερνητικό σχέδιο – μια απόπειρα αναζωογόνησης της εντός των τειχών πόλης, πιο σωστά της μισής… Το όραμα για ενωμένη την πόλη, μέσα κι έξω από τα τείχη, παραμένει για όσους εκφράζονται με αυτό,  ίδιο όραμα και για ολόκληρη την Κύπρο. Το ξέρουμε πως μέχρι τότε και χωρίς να το ξεχνάμε, δεν δικαιολογείται παραπέρα καθυστέρηση… Και πολύ αργήσαμε και μπορεί να μην είναι δυνατή η αντιστροφή νέων κοινωνικών και δημογραφικών δεδομένων που συνθέτουν πια τον επίπλαστο χαρακτήρα της πόλης. Δεν είναι αυτοσκοπός η μίμηση του χτες ούτε η μουσειακή προσήλωση σε προηγούμενες δεκαετίες, φτάνει ο χώρος και οι άνθρωποί του να είναι δημιουργικοί, ξέγνοιαστοι, υγιείς… Αυτά δεν εννοούμε, πέρα από εργαλεία της τεχνολογίας, όταν μιλούμε για μια έξυπνη και υγιή πόλη;

Θα ήταν, ίσως, αντιπαραγωγικό να πάμε πίσω σε όσα δεν έγιναν (ενώ θα ΄πρεπε) κι όσα έγιναν (ενώ δεν θα ΄πρεπε) προς λάθος κατεύθυνση, θελημένα ή αθέλητα. Σε  προηγούμενες ευκαιρίες κατατέθηκε ένας συνολικός προβληματισμός κι αν τότε δεν πήραμε απαντήσεις, λογικό είναι να θεωρήσουμε πως αυτές οι τωρινές κυβερνητικές αποφάσεις αποτελούν μια εφόλης της ύλης απάντηση στα ερωτήματα και την αγωνία για την πόλη. Θέλουμε να είμαστε αισιόδοξοι για την πορεία που ξεκινά κι ας έχουμε πολλές επιφυλάξεις. Μπορεί να φταίει που δεν έγινε ένας δημόσιος διάλογος για το έργο συνολικά ή και συστατικά του που έχουν ήδη προωθηθεί. Τώρα πια μιλάμε για ειλημμένες αποφάσεις. Μέρος του σχεδιασμού ήταν και η υπογραφή τον Απρίλιο 2021 Μνημονίου από το Υπουργείο Οικονομικών, τον Δήμο Λευκωσίας και την Ιερά Αρχιεπισκοπή για την αναζωογόνηση της παλιάς πόλης, με στέγαση της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου στα σχολεία της Φανερωμένης που έκλεισαν έτσι τον ρόλο τους, όπως τον ξέραμε (164 τα χρόνια). Τώρα πια με μίσθωση αλλά και σημαντική δαπάνη για τη κτηριολογική αναβάθμιση και την προσαρμογή στις νέες ανάγκες. Οι στόχοι του Σχεδίου αναφέρονται (περιληπτικά) στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας, τη συγκράτηση γηγενούς πληθυσμού και προσέλκυση νέου – «ζωντανή κοινότητα φοιτητών και συναφών επενδύσεων», αποκατάσταση/ανακαίνιση/επαναχρησιμοποίηση οικοδομών και βελτίωση ποιότητας ζωής. Μέχρι το τέλος του 2024 θα έχουμε 250 φοιτητικά δωμάτια και δυο χρόνια αργότερα 560. Μέχρι τότε πόσοι κάτοικοι θα έχουν απομείνει; O Δήμος Λευκωσίας έχει ήδη αποκτήσει (κληροδοτήματα ή αγορά) για τις ανάγκες του Πολυδύναμου Κέντρου και για στεγαστικές ανάγκες φοιτητών. Αυτό είναι πολύ σημαντικό από πολλές απόψεις και αναμένεται πως θα ενθαρρύνει την αποκατάσταση και άλλων οικοδομών. Παραπέρα καταγράφονται και άλλοι στόχοι όπως προσέλκυση/επέκταση επιχειρήσεων ενώ αναμένεται να ανακοινωθεί σχέδιο χορηγιών για απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας. Είναι ατυχές πως δεν διαφοροποιείται η από μακρού ακολουθούμενη πρακτική που τείνει να αντικαταστήσει τους κατοίκους με εργαζόμενους μια και είναι φανερό πως την Κυβέρνηση ενδιαφέρει περισσότερο η επιχειρηματικότητα και οι επενδύσεις (που ενθαρρύνονται με πολλαπλά κίνητρα) παρά ένας λειτουργικός συνδυασμός και με την οικιστική λειτουργία να επικεντρώνεται στην προσωρινή στέγαση διερχόμενων φοιτητών. Δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στη φέρουσα ικανότητα (μια μαγική πλην ξεχασμένη λέξη, καθοριστική στην αναπτυξιακή προοπτική) για την κάθε δραστηριότητα, λειτουργία και χρήση. Δεν ενισχύονται μικροί ιδιοκτήτες στη συντήρηση των σπιτιών τους ούτε προσταεύονατι από ανεξέλεγκτες γειτονικές δραστηριότητες. Τέλος δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά στο μέλλον των τουρκοκυπριακών περιουσιών και την πιθανότητα αποκατάστασής τους, ώστε να μην μείνει «ξεδοντιασμένη» η πόλη αν αφεθούν θα πέσουν από μόνες τους. Όχι βέβαια για να δοθούν σε «χρήστες» (για να τους μείνουν) αλλά να παραχωρηθούν με ενοίκιο σε νέα ζευγάρια και οικογένειες μέχρι να τα διεκδικήσουν οι νόμιμοι ιδιοκτήτες τους…

Στις 2 Μαϊου έγινε μια σύντομη τελετή για την έναρξη εφαρμογής των κινήτρων για τις φοιτητικές εστίες. Ο Δήμαρχος Λευκωσίας και δυο Υπουργοί μαζί κι εκπρόσωποι άλλων φορέων σημείωσαν το γεγονός έχοντας φόντο το κλειστό για ένα χρόνο σχολείο της Φανερωμένης. Η γκρίζα πόρτα του, κλειστή, πιο γκρίζα από άλλοτε. Προς τι η βιασύνη του περσινού Απρίλη για το άμεσο κλείσιμο των δυο σχολείων;

 

ktsimillis@cytanet.com.cy

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.