Στόχος της Τουρκίας είναι η επίδειξη δύναμης εκμεταλλευόμενη την αδύναμη θέση γειτονικών κρατών

An Afghan refugee and his baby arrives in Turkey along a route to the west, in Erzurum, Turkey, 23 April 2017. The Turkish government has deported at least 7,000 Afghan refugees back to Kabul recently, according to the Interior Ministry's General Directorate of Migration Management. Nearly 20,000 refugees fleeing Afghanistan, Pakistan and Bangladesh have arrived in Turkey through illegal means over the past three months, as the country is a transit country for migrants to reach Europe. EPA/ERDEM SAHIN

Της Γεωργίας Αντωνίου

Με αφορμή το πάγωμα της διμερούς συμφωνίας Ελλάδας – Τουρκίας για την επανεισδοχή των αιτούντων ασύλου, βγαίνουν στην επιφάνεια οι προθέσεις της τουρκικής Κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει και το Προσφυγικό ως μοχλό πίεσης έναντι στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν είναι βέβαια κάτι ασυνήθιστο, μιας και η πολιτική Ερντογάν αποσκοπεί τα τελευταία χρόνια όχι μόνο στην ανάδειξη της Τουρκίας ως της μοναδικής περιφερειακής δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο, παίρνοντας μέσω αυτής της τακτικής και κάθε ρίσκο σύγκρουσης με το Ισραήλ, αλλά και στην ανάδειξη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ως της νέας πολιτικής και πνευματικής ηγετικής φιγούρας μετά τον Κεμάλ Ατατούρκ. 

Αν και μεγαλεπήβολο το πλάνο αυτό, θα λέγαμε πως μέχρι ώς ένα βαθμό έχει επιτευχθεί, αφού έχει καταφέρει να αμφισβητήσει χωρικά ύδατα, να θέσει γκρίζες ζώνες, να πραγματοποιεί συχνές και παράνομες παραβιάσεις θαλάσσιου και εναέριου χώρου σε Κύπρο, Ελλάδα και ορισμένες χώρες της Μέσης Ανατολής, να αμφισβητεί ανοικτά και επίσημα τη Συνθήκη της Λωζάνης ευελπιστώντας πως ίσως μέσω ενός θερμού επεισοδίου να θέσει τη Συνθήκη ξανά μπροστά στον διεθνή παράγοντα και με αυτό τον τρόπο να «ανακατέψει» ξανά την τράπουλα, διεκδικώντας, όπως έχει και παλαιότερα αναφέρει ο Ερντογάν, την «επικαιροποίηση» της Συνθήκης.

Με τον όρο «επικαιροποίηση» μιλάει σαφώς για αναθεώρηση θέτοντας ανοικτά τα ζητήματα που αφορούν προφανώς στο Αιγαίο και τη Θράκη. Προχωρώντας κι ένα βήμα παρακάτω, αναφέρει συχνά σε δηλώσεις του το «πολιτικό δίκαιο» το οποίο και συγκρούεται με το Διεθνές Δίκαιο. Πολιτικό δίκαιο δεν υπάρχει ως ορολογία ή νόμος για να μπορεί κάποιος να επιχειρηματολογήσει πάνω σ´ αυτόν. Υπάρχει το δίκαιο της πολιτικής, το οποίο και επικεντρώνεται σε μελέτες συνταγματικής θεωρίας και ερμηνείας καθώς το συνταγματικό δίκαιο είναι μια μορφή πολιτικής.

Ο Ερντογάν δεν αναφερόταν βέβαια σε τέτοιο δίκαιο. Άρα με τη φράση «πολιτικό δίκαιο» επιχειρεί μια αμφισβήτηση συνόρων και μια σειρά διεκδικήσεων, που δεν συμπεριλαμβάνονται φυσικά στο Διεθνές Δίκαιο. Θα έλεγα πως η δημιουργία εντάσεων της Τουρκίας με τις γειτονικές χώρες, καθώς και με την Ευρωπαϊκή Ένωση, μπορεί επιφανειακά να δείχνουν πως οδηγούνται σε επικίνδυνα τετελεσμένα για κρίση ή ρήξη διπλωματικών και οικονομικών σχέσεων, όμως στην πραγματικότητα οι κύριοι πολιτικοί στόχοι της Τουρκίας επιτυγχάνονται. Και αυτοί οι στόχοι είναι επικεντρωμένοι κυρίως στο εσωτερικό μέτωπο που θέλει τον Ερντογάν απόλυτο κυρίαρχο μιας καθαρά ισλαμικής χώρας με επίδειξη δυνάμεων στις γειτονικές χώρες και την πρόκληση «σεβασμού», με την έννοια φόβου για το κύρος της δύναμης, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι μόνο.

Η πολιτική αυτή, καθαρά ρεάλ πολιτίκ, δεν αποσκοπεί σε πρόθεση πολέμου ούτε καν σε επεκτατισμό, αν και εκ πρώτης όψεως αυτό φαίνεται. Η πραγματική πρόθεση αυτής της πολιτικής και στρατηγικής γραμμής γύρω από την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, τις σχέσεις της με την ΕΕ, στο Κυπριακό και το θέμα γύρω από το Προσφυγικό έχουν ως ξεκάθαρο «προορισμό» μια τουρκική αναγέννηση που η στρατηγική και διεθνής της ισχύος να αναγνωρίζεται από συμμάχους και μη. Αυτός είναι και ο κύριος στόχος του Ταγίπ Ερντογάν και γύρω από αυτόν κτίζεται η τουρκική στρατηγική τα τελευταία χρόνια.

Οφείλουμε να παρατηρήσουμε πως στις διεθνείς σχέσεις η Τουρκία, ακόμη και με την έλλειψη διπλωματικού χαρακτήρα, επιτυγχάνει τον στόχο της που είναι η επίδειξη δύναμης και κυριαρχίας εκμεταλλευόμενη την αδύναμη θέση, οικονομικά ή στρατιωτικά, των γειτονικών κρατών.Αυτό σίγουρα δεν επιδεικνύει πνεύμα σεβασμού και συνεργασίας το οποίο και θα ήταν το επιθυμητό, όμως, απ´όσο δείχνουν τα πολιτικά δεδομένα, επιδεικνύει την αδιάκοπη πρόθεση της Τουρκίας να ηγηθεί στην Ανατολική Μεσόγειο και να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διεθνή σκακιέρα.

* Εκπαιδευτικός, διεθνολόγος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *