Τα εγκλήματα πολέμου και η Δικαιοσύνη: Κατά του Ρώσου εισβολέα και υπέρ του Τούρκου εισβολέα. Ποιος θα δικάσει ποιον;

ΣΚΙΤΣΟ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΓΚΟΥΜΑ

Του Πανίκου Παναγιώτου

Οι συγκλονιστικές θηριωδίες, που είναι βασικό αποτύπωμα κάθε βάρβαρης εισβολής και κατοχής, στοιχειοθετούν τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου.

Όταν στρατιωτικές δυνάμεις επιδίδονται σε μαζικές δολοφονίες αμάχων και βομβαρδίζουν νοσοκομεία, σχολεία, θέατρα και καταφύγια παιδιών, γυναικών και ηλικιωμένων, οι αποτρόπαιες πράξεις βαρβαρότητας συνιστούν εγκλήματα πολέμου.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, που βρίσκεται στη Χάγη, δημιουργήθηκε και λειτουργεί με βάση τη συνθήκη που φέρει την ονομασία «Καταστατικό της Ρώμης» και έχει συγκεκριμένους ορισμούς για τη γενοκτονία, τα εγκλήματα πολέμου κατά αμάχων και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Οι περισσότερες χώρες της Γης (123) είναι συμβαλλόμενα μέρη στη συνθήκη, με αρκετές αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, ενώ άλλες 42 χώρες έχουν υπογράψει, αλλά δεν έχουν επικυρώσει το Καταστατικό (της Ρώμης). Η Κίνα και η Ινδία δεν έχουν υπογράψει το Καταστατικό, ενώ η Ρωσία παρόλο που το είχε υπογράψει δεν το είχε επικυρώσει, ενώ το 2016 ανακοίνωσε ότι αποσύρει και την υπογραφή της. Η Ουκρανία δεν είναι μέλος του Δικαστηρίου, αλλά είχε αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του.

Το συγκεκριμένο Δικαστήριο μπορεί να δικάσει άτομα και όχι κράτη και ειδικότερα όσους ανθρώπους έχουν τη μεγαλύτερη ευθύνη των εγκλημάτων (πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες, αξιωματούχους κλπ). Το Δικαστήριο δεν διεξάγει δίκες ερήμην. Άρα, ένας κατηγορούμενος (ακόμα κι αν είναι πρόεδρος ή στρατηγός) θα πρέπει είτε να παραδοθεί από τις αρχές της χώρας του είτε να συλληφθεί εκτός της χώρας του.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης ορίζει ως έγκλημα πολέμου τις «σοβαρές παραβιάσεις» των δύο Συνθηκών της Γενεύης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με τις οποίες οι διεθνείς νομικοί κανόνες για τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ισχύουν τόσο κατά την περίοδο της ειρήνης όσο και σε καιρό πολέμου. Στις βασικές παραβιάσεις συμπεριλαμβάνεται η σκόπιμη στοχοποίηση αμάχων, αλλά και οι επιθέσεις κατά στρατιωτικών στόχων, που, επιφέρουν και απώλειες αμάχων.

Με βάση το Καταστατικό του, το Δικαστήριο μπορεί να ασκήσει τη δικαιοδοσία του μόνο σε περιπτώσεις όπου ο κατηγορούμενος είναι υπήκοος κράτους μέλους, το κρινόμενο έγκλημα έλαβε χώρα σε έδαφος κράτους μέλους ή στην περίπτωση που η υπόθεση παραπέμπεται στο Δικαστήριο από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, όπου τα πέντε μόνιμα μέλη διατηρούν το δικαίωμα άσκησης βέτο.

Οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία και άλλα κράτη που έχουν κάνει ή μπορεί να σχεδιάζουν να κάνουν στρατιωτικές εισβολές είτε δεν είναι μέλη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης είτε δεν έχουν επικυρώσει το Καταστατικό του.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, όπως ακριβώς ίσχυε στις περιπτώσεις της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, της αμερικανοβρετανικής στο Ιράκ, των τουρκικών εισβολών σε Συρία και Ιράκ και αρκετών άλλων.

Λόγω των νέων δεδομένων που απορρέουν από την εξέλιξη της τεχνολογίας, στα τελευταία χρόνια προσφέρονται μεγαλύτερες δυνατότητες για να αποκαλύπτονται τέτοιου είδους εγκλήματα κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων, εμφύλιων συρράξεων, τρομοκρατικών επιθέσεων και παράνομης κατοχής εδαφών. Για παράδειγμα, οι δορυφόροι προσέδωσαν μια εντελώς διαφορετική προοπτική στη μέθοδο συλλογής αποδεικτικών στοιχείων και εικόνων.

Σε πρόσφατο δημοσίευμα της εφημερίδας «Νιου Γιορκ Τάιμς» υπογραμμίστηκε το γεγονός ότι αξιωματούχοι του Πενταγώνου προβάλλουν αντιρρήσεις για τον ρόλο του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και ότι «είναι πιθανό μέσα από τέτοιες κινήσεις, οι ΗΠΑ να μην μπορούν στο μέλλον να αποφύγουν ποινική διερεύνηση καταγγελιών για εγκλήματα πολέμου των αμερικανικών δυνάμεων».

Μεταξύ άλλων, στο εν λόγω δημοσίευμα καταγράφηκε και η περίπτωση του Ισραήλ, «ενός στενού συμμάχου των ΗΠΑ, που επίσης δεν έχει υπογράψει τη συμφωνία (για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο)» και «οι ΗΠΑ έχουν προβάλει αντιρρήσεις σε ποινική διερεύνηση δυνητικών εγκλημάτων πολέμου από ισραηλινές δυνάμεις».

Για εγκλήματα πολέμου είχαν κατηγορηθεί και μέλη των στρατευμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βρετανίας, κατά τη διάρκεια της εισβολής και της κατοχής του Ιράκ. Επί κυβέρνησης Κλίντον, το 2000, οι ΗΠΑ είχαν υπογράψει το Καταστατικό της Ρώμης, αλλά δυο χρόνια μετά, επί κυβέρνησης Τζορτζ Μπους του νεότερου, οι ΗΠΑ απέσυραν την υπογραφή τους.

Ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, Καρίμ Χαν, ο οποίος έχει επισκεφθεί την ουκρανική πόλη Μπούτσα, δήλωσε ότι «η Ουκρανία είναι τόπος εγκλήματος» και ότι έχει ξεκινήσει έρευνα για πιθανά εγκλήματα πολέμου, υπογραμμίζοντας ότι «πρέπει να φτάσουμε στην αλήθεια. Αυτό απαιτεί ανεξάρτητη, αμερόληπτη έρευνα».

Πριν την Ουκρανία, ήταν η Συρία και τα εγκλήματα που διέπραξαν εκεί οι συριακές, οι ρωσικές και οι τουρκικές δυνάμεις, ξεπερνώντας τις λεγόμενες «κόκκινες γραμμές», που, υποτίθεται, είχε θέσει η Δύση και η οποία σήμερα κήρυξε ανένδοτο αγώνα κατά του Ρώσου εισβολέα, αλλά την ίδια στιγμή στηρίζει και ενισχύει τον Τούρκο εισβολέα.

Κι αφού δεν υπήρξαν τιμωρίες για εγκλήματα σε άλλους πολέμους, διάφοροι ηγέτες και στρατοί ηγεμονικών, επεκτατικών και τρομοκρατικών κρατών λαμβάνουν το μήνυμα ότι μπορούν να συνεχίζουν ανενόχλητοι να εφαρμόζουν τις ίδιες βάναυσες και απάνθρωπες πρακτικές.

Εύλογα λοιπόν προκύπτει το ερώτημα:

Τελικά, ποιος θα δικάσει ποιον;

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.