Το τέλος της κυριαρχίας της Δύσης: Την ίδια ώρα η Κίνα, νέα υπερδύναμη, αμφισβητεί ανοιχτά την αμερικανική ηγεμονία, αλλά με πολλή σύνεση και με τρόπο  επιδέξιο

ΣΚΙΤΣΟ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΓΚΟΥΜΑ

Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ

Η πτώση της Καμπούλ σηματοδοτεί το τέλος της κυριαρχίας της Δύσης! Ίσως αυτό να μη γίνεται άμεσα αντιληπτό αλλά ο ιστορικός του μέλλοντος είναι πολύ πιθανόν ότι θα θεωρήσει αυτή την ημερομηνία ως αφετηρία του τέλους μιας εποχής. Βεβαίως η περιοδολόγηση στην ιστορία γίνεται εκ των υστέρων αλλά και οι σύγχρονοι αντιλαμβάνονται ενίοτε ότι κάποια γεγονότα αποτελούν καμπή και σηματοδοτούν αλλαγές στην πορεία του κόσμου. Η διαχείριση του ιστορικού παρελθόντος συστηματοποιείται με την περιοδολόγηση η οποία διευκολύνει τη μελέτη του. Πρόκειται για μια νοηματική κατασκευή τα όρια της οποίας παραμένουν ασαφή. Αυτά για να μη θεωρηθεί ως κάτι το απόλυτο η πτώση της Καμπούλ ως σημείο αναφοράς του τέλους της κυριαρχίας της Δύσης. Τα ιστορικά γεγονότα κυοφορούνται μέσα στο χρόνο, τον διατρέχουν και είναι σύνθετα και πολύμορφα. Ο ιστορικός όμως επιλέγει μια ημερομηνία τέλους ή αρχής μιας ιστορικής φάσης επειδή αυτή σημαδεύει το ανθρώπινο φαντασιακό και επιπλέον θεωρείται τομή στα γεγονότα.

  • Τηρουμένων των αναλογιών η Δύση ζει το δικό της 1989 με την πτώση του τείχους του Βερολίνου ή τη δική της Σικελική Εκστρατεία της Αθήνας, όπως δραματικά μας τη διέσωσε ο Θουκυδίδης.

Βεβαίως η πτώση της Καμπούλ είναι πρωτίστως σταθμός στην καθοδική πορεία της αμερικανικής αυτοκρατορίας αλλά  οι ΗΠΑ που ηγούνται σήμερα της Δύσης την συμπαρασύρουν στην πτώση. Η γηραιά Ευρώπη έχει άλλωστε προ πολλού αποδεχτεί ην αμερικανική ηγεμονία.

Οι ενδείξεις υποχώρησης της αμερικανικής ισχύος,  μετά μια στιγμή πρόσκαιρου θριάμβου με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, είναι πολλαπλές τα τελευταία χρόνια. Η απόφαση του υιού Μπους να εισβάλει στο Ιράκ σηματοδοτεί την αρχή μιας παράλογης εξωτερικής πολιτικής που θα έχει τις συνέπειες της. Ξοδεύτηκαν χωρίς περίσκεψη στρατηγικοί πόροι σε μια περιπέτεια που ωφέλησε περισσότερο τους αντιπάλους των ΗΠΑ και της Δύσης. Το ίδιο συνέβη και με την επέμβαση στο Αφγανιστάν. Οι νεοσυντηρητικοί της εποχής είχαν τη ψευδαίσθηση ότι θα οικοδομούσαν με τις επεμβάσεις τους δύο διαφορετικές χώρες που θα υπηρετούσαν τα αμερικάνικα συμφέροντα και γενικότερα αυτά της Δύσης. Απέτυχαν οικτρά, όπως απέτυχαν πριν από αυτούς και οι «ηθικολόγοι» γύρω από τον Κλίντον που διέλυσαν τη Γιουγκοσλαβία. Μολονότι στην περίπτωση της Γιουγκοσλαβίας αποφασιστικό ρόλο για τη διάλυση της διαδραμάτισε και η Γερμανία με την υπόλοιπη Ευρώπη να ακολουθεί. Με τη διαφορά ότι στα Βαλκάνια ζημιώθηκαν περισσότερο οι λαοί της περιοχής και λιγότερο οι ΗΠΑ και η Ευρώπη.

  • Η περιπέτεια με τον Τραμπ, με αποκορύφωμα την εισβολή στο Καπιτώλιο και την εκλογή Μπάιντεν έδειξε ένα βαθύ κοινωνικό και πολιτικό  ρήγμα στην αμερικανική κοινωνία, εμφυλιακής μορφής και την κρίση ταυτότητας της αμερικανικής αυτοκρατορίας.

Την ίδια ώρα η Κίνα, νέα υπερδύναμη, αμφισβητεί ανοιχτά την αμερικανική ηγεμονία, αλλά με πολλή σύνεση και με τρόπο  επιδέξιο. Ταυτόχρονα η Ρωσία  ανακάμπτει και καταφέρνει να επανακάμψει στο μετασοβιετικό χώρο αλλά και στη Μέση Ανατολή. Ο ισλαμικός πόλος ισχύος αναδεικνύεται επίσης επικίνδυνος για τις ΗΠΑ και πολύ περισσότερο για την Ευρώπη. Κάπως έτσι φτάσαμε από το «θρίαμβο» της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης και το τέλος της Ιστορίας στη πτώση της Καμπούλ, χωρίς να παραβλέπεται και η αποχώρηση από το Ιράκ και η αποτυχία στη Συρία και τη Λιβύη.

Το χειρότερο είναι ο χαοτικός  τρόπος με τον οποίο εγκαταλείπουν οι Αμερικανοί την Καμπούλ. Που θυμίζει Σαϊγκόν. Και που αποτελείωσε την όποια αμερικανική  αξιοπιστία είχε απομείνει με την εγκατάλειψη των ανθρώπων που ρίσκαραν τη ζωή τους και συνεργάστηκαν μαζί τους για να  αλλάξουν τη χώρα τους.  Ποιος σύμμαχος ή συνεργάτης τους μπορεί να είναι σίγουρος ότι δεν θα έχει την ίδια τύχη της εγκατάλειψης στην κρίσιμη ώρα; Με τον ίδιο τρόπο άλλωστε εγκατέλειψαν και τους Κούρδους της Συρίας στο έλεος της Τουρκίας! Ποιος θα εμπιστευθεί ποτέ πια τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ;

Στο εσωτερικό η συζήτηση αν άξιζαν οι χιλιάδες νεκροί και τα δισεκατομμύρια που ξοδεύτηκαν σε αυτούς τους πολέμους και ειδικά στο Αφγανιστάν, θα διευρύνει το χάσμα και την πόλωση  ανάμεσα στους πολίτες με διαφορετικές απόψεις και θα επιτείνει την κρίση ταυτότητας από την οποία υποφέρει η αμερικανική κοινωνία. ΄Ενας  πιθανός απομονωτισμός θα αφήσει την Ευρώπη στη δική της κρίση ενηλικίωσης.

Για την Ελλάδα και την Κύπρο οι νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες δημιουργούν νέες προκλήσεις και ακόμη μεγαλύτερα και πιο δύσκολα προβλήματα από τα υπάρχοντα. Οι πολιτικές ελίτ στην Αθήνα και τη Λευκωσία δυσκολεύονται να δουν πέρα από τη μύτη τους. Την ίδια ώρα η Τουρκία αναβαθμίζεται λόγω της ειδικής σχέσης της με τους Ταλιμπάν  που θα την αξιοποιήσει πουλώντας εξυπηρέτηση σε Αμερικανούς και Ευρωπαίους. Επιπλέον με το νέο κύμα Αφγανών προσφύγων που θα  εργαλειοποιήσει  θα απειλεί Ελλάδα και Κύπρο και θα αξιώνει μερικά ακόμη δισεκατομμύρια από τις Βρυξέλλες.

Δύσκολες θα είναι οι μέρες και οι μήνες που έρχονται και ούτε η Αθήνα, ούτε η Λευκωσία είναι προετοιμασμένες για τη νέα εποχή.  Η γεωπολιτική ανυπαρξία της Ευρώπης επιτείνει ακόμη περισσότερο την εθνική μας μοναξιά. Κάποτε θα πρέπει όμως να αντιληφθούμε αυτό το πολύ απλό: η επιβίωση ενός λαού εξαρτάται πρώτα από τον ίδιο. Ξένη προστασία δεν υπάρχει! Συνέργεια υπάρχει αν ξέρεις και μπορείς να αξιοποιείς τα εμπλεκόμενα συμφέροντα.

*Πανεπιστημιακός, συγγραφέας της μυθιστορηματικής τριλογίας ΝΟΜΑΔΑΣ, Αθήνα, Εκδόσεις Βακχικόν, 2017-2019. Τώρα κυκλοφορεί και το νέο του μυθιστόρημα “Γράμμα στον Αντώνη Οικονόμου/Στο Υφαντό του ΄21”, από τον ίδιο εκδοτικό οίκο.

E-mail   stephanos.constantinides@gmail.com

 

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *